ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ Κεφ4 ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ

1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΣ;
ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΣ είναι μια πεπερασμένη σειρά ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ, αυστηρά καθορισμένων και εκτελέσιμων σε πεπερασμένο χρόνο, που στοχεύουν στην επίλυση ενός προβλήματος.

2. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΕΚΤΕΛΕΣΤΗΣ ΕΝΟΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΥ;
Είναι η οντότητα (άνθρωπος ή μηχανή) που μπορεί να κατανοήσει και εκτελέσει τις εντολές ενός αλγορίθμου.

3. ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ ΕΝΟΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΥ;
Είσοδος, έξοδος, περατότητα, καθοριστικότητα, αποτελεσματικότητα.

4. ΜΕ ΠΟΙΟΥΣ ΤΡΟΠΟΥΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΚΦΡΑΣΤΕΙ ΕΝΑΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΣ;
α) ελεύθερο κείμενο β) φυσική γλώσσα με βήματα γ) διάγραμμα ροής δ) ψευδοκώδικας.

5. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΣΤΑΘΕΡΕΣ ΚΑΙ ΤΙ ΟΙ ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ;
ΣΤΑΘΕΡΕΣ είναι ονόματα δεδομένων (data) που δεν αλλάζουν στην διάρκεια εκτέλεσης αλγορίθμου.
ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ είναι ονόματα δεδομένων (data) που μπορούν να πάρουν διάφορες 'τιμές' (πληροφορίες).

6. ΠΟΙΑ Η ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΝΤΟΛΗΣ ΕΚΧΩΡΗΣΗΣ;
Με την εντολή αυτή μία μεταβλητή παίρνει τιμή.

7. ΣΕ ΤΙ ΧΡΗΣΙΜΕΥΕΙ Ο ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΙΜΩΝ ΕΝΟΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΥ;
Μας βοηθάει να βλέπουμε τι τιμές παίρνουν οι μεταβλητές στη διάρκεια εκτέλεσης αλγορίθμου.

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ 1ώρα

1. Λύνω τις ασκήσεις στις μεθοδολογίες-σχεδιασμού-αλγορίθμων.
(πρόλαβα μέχρι απλή επιλογής παράδειγμα)

2. Προχωρώ όση θεωρία προλάβω.

ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΣ κατηγοριοποίηση_φτωχού
 ΔΕΔΟΜΕΝΑ στοιχεία φτωχού
 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ κατηγορία
 ΑΡΧΗ
   ΔΙΑΒΑΣΕ στοιχεία φτωχού
   ΑΝ παντρεμένος ΤΟΤΕ
     ΑΝ παιδια ΤΟΤΕ 'παντρεμενος με παιδια'
     ΑΛΛΙΩΣ 'παντρεμενος χωρις παιδια'
     ΤΕΛΟΣΑΝ
   ΑΛΛΙΩΣ
     ΑΝ παντρευτηκε ΤΟΤΕ 'ελεύθερος διαζευγμένος'
     ΑΛΛΙΩΣ 'ελεύθερος που δεν παντρεύτηκε ποτέ'
     ΤΕΛΟΣΑΝ
   ΤΕΛΟΣΑΝ
 ΤΕΛΟΣ
Ο αλγόριθμος είναι λάθος, οι μεταβλητές του είναι ασαφής.

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ 2ώρα

1. αλγόριθμο απόλυτης τιμής με περιορισμένη-επιλογή.

2. πολλαπλής επιλογής παράδειγμα.

3. λύση πρωτοβάθμιας-εξίσωσης και πίνακα-τιμών σε αυτή.

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ 3ώρας

Λύνω τις δραστηριότητες

Διαβάζουν για να τους βάλω τεστ στις δομές ακολουθία, επιλογή, επανάληψη.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ: 3, 5, 7, (4,6)
σε φύλλο χαρτί την 3

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ 4ώρας

Πολλές ώρες επίλυση ασκήσεων και διαγώνισμα.

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ:
Πρέπει να εξηγήσω τις έννοιες: Γλώσσα-προγραμματισμού, μεταγλωτιστής, προγραμματιστικό-περιβάλλον.
Στο μάθημα 5 (σχεδιασμός αλγορίθμων) μιλήσαμε για κλασσική/δομημένη μέθοδο.

* Επίλυση β'θμια εξίσωση. σελ.211

Αντ: δ3, δ4, δ9

ΤΕΣΤ ΣΤΟΥΣ ΠΙΝΑΚΕΣ

1. Συμπληρώστε με σωστό ή λάθος:
α) Τα στοιχεία ενός πίνακα πρέπει να είναι του ίδιου τύπου.
______σωστό ______λάθος
β) Η χρήση ενός πίνακα αυξάνει την απαιτούμενη μνήμη για την εκτέλεση του προγράμματος.
______σωστό ______λάθος
γ) Τα ονόματα και το κόστος των εισιτηρίων 10 θεάτρων μπορούν να αποθηκευτούν σε ένα μονοδιάστατο πίνακα.
______σωστό ______λάθος
δ) Η παρακάτω εντολή διαβάζει τα στοιχεία μονοδιάστατου πίνακα
 for i:=1 to 20 do
  X:=A[i];
______σωστό ______λάθος
ε) Η παρακάτω εντολή δίνει τιμές σε μονοδιάστατο πίνακα
 for i:=1 to 20 do
  A[i]:=read();
______σωστό ______λάθος
ζ) Μπορούμε να αλλάξουμε τις διαστάσεις ενός πίνακα κατά τη διάρκεια εκτέλεσης του προγράμματος.
______σωστό ______λάθος
η) Η παρακάτω εντολή διπλασιάζει τα στοιχεία διδιάστατου πίνακα 5x10
 for i:=1 to 10 do
  for j:=1 to 5 do
  A[i,j]:=A[i,j]*2;
______σωστό ______λάθος

2. Γράψτε την εντολή που υπολογίζει το άθροισμα των αριθμών του πίνακα
Α: array[1..10] of integer, σε Pascal

ΤΕΣΤ ΕΝΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΔΡΑΣΗ

Απαντήσεις τεστ ενότητας:
1Σ, 2Σ, 3Σ, 4Λ, 5Σ (ασαφη το 'περιβάλλον'), 6Λ, 7Λ, 8Λ, 9 σύνθεση, 10σ,
11αναλυση (το βιβλίο λέει σύνθεση), 12λ, 13λ, 14λ, 15 επεξεργασία,
16αγδ

Απαντώ σε ερωτήσεις από προηγούμενο μάθημα.

Λύνω εργασία που είχαν για το σπίτι.

ΘΕΩΡΙΑ

ΣΤΟΧΟΣ:
Ορισμός, Πληρότητα, Παρουσίαση.

ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΣ είναι μια πεπερασμένη σειρά ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ, αυστηρά καθορισμένων και εκτελέσιμων σε πεπερασμένο χρόνο, που στοχεύουν στην επίλυση ενός προβλήματος.
Παράδειγμα: Εύρεση μέσου ευθυγράμμου τμήματος ΑΒ.

ΕΝΤΟΛΕΣ αλγορίθμου ονομάζονται τα βήματα του αλγορίθμου.

ΕΚΤΕΛΕΣΤΗΣ αλγορίθμου είναι εκείνος άνθρωπος ή μηχανή που εκτελεί τον αλγόριθμο. Πρέπει να κατανοεί τις εντολές του αλγορίθμου. ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΝΤΟΛΩΝ του εκτελεστεί ονομάζουν όλες τις εντολές που καταλαβαίνει ο εκτελεστής.

ΠΛΗΡΗΣ θεωρείται ένας αλγόριθμος (μπορεί να επιλύσει ένα πρόβλημα αποτελεσματικά) αν:
α) έχει είσοδο (τα δεδομένα του αλγορίθμου)
β) έχει έξοδο (αποτελέσματα)
γ) είναι περατός (finiteness): πεπερασμένος αριθμός εντολών που εκτελούνται σε πεπερασμένο χρόνο.
δ) είναι καθορισμένος (definite): σαφής, χωρίς αμφιβολίες στον τρόπο εκτέλεσής του.
ε) είναι αποτελεσματικός (effective): αποδοτικός, κάνει τη δουλειά του, πράγμα που δεν είναι πάντα εύκολο.

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ:
α) ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΚΕΙΜΕΝΟ: Παράδειγμα πως βρίσκουμε το μέγιστο 3 αριθμών.
β) ΦΥΣΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΜΕ ΒΗΜΑΤΑ: το ίδιο παράδειγμα.
γ) ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΡΟΗΣ: το ίδιο παράδειγμα.
δ) ΨΕΥΔΟΚΩΔΙΚΑΣ: το ίδιο παράδειγμα.

ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ

Δραστηριότητες 1, 4.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ Κεφ4 ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ

1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΣ;
ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΣ είναι μια πεπερασμένη σειρά ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ, αυστηρά καθορισμένων και εκτελέσιμων σε πεπερασμένο χρόνο, που στοχεύουν στην επίλυση ενός προβλήματος.

2. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΕΚΤΕΛΕΣΤΗΣ ΕΝΟΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΥ;
Είναι η οντότητα (άνθρωπος ή μηχανή) που μπορεί να κατανοήσει και εκτελέσει τις εντολές ενός αλγορίθμου.

3. ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ ΕΝΟΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΥ;
Είσοδος, έξοδος, περατότητα, καθοριστικότητα, αποτελεσματικότητα.

4. ΜΕ ΠΟΙΟΥΣ ΤΡΟΠΟΥΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΚΦΡΑΣΤΕΙ ΕΝΑΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΣ;
α) ελεύθερο κείμενο β) φυσική γλώσσα με βήματα γ) διάγραμμα ροής δ) ψευδοκώδικας.

5. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΣΤΑΘΕΡΕΣ ΚΑΙ ΤΙ ΟΙ ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ;
ΣΤΑΘΕΡΕΣ είναι ονόματα δεδομένων (data) που δεν αλλάζουν στην διάρκεια εκτέλεσης αλγορίθμου.
ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ είναι ονόματα δεδομένων (data) που μπορούν να πάρουν διάφορες 'τιμές' (πληροφορίες).

6. ΠΟΙΑ Η ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΝΤΟΛΗΣ ΕΚΧΩΡΗΣΗΣ;
Με την εντολή αυτή μία μεταβλητή παίρνει τιμή.

7. ΣΕ ΤΙ ΧΡΗΣΙΜΕΥΕΙ Ο ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΙΜΩΝ ΕΝΟΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΥ;
Μας βοηθάει να βλέπουμε τι τιμές παίρνουν οι μεταβλητές στη διάρκεια εκτέλεσης αλγορίθμου.

ΑΝΑΔΡΑΣΗ

Απαντώ σε ερωτήσεις από προηγούμενο μάθημα

Λύνω εργασία που είχαν για το σπίτι.

ΘΕΩΡΙΑ

ΣΤΟΧΟΣ:
Σταθερές-Μεταβλητές, Πράξεις, Σχόλια, Εντολή εκχώρησης, Πίνακας τιμών.

ΣΤΑΘΕΡΕΣ είναι ονόματα δεδομένων (data) που δεν αλλάζουν στην διάρκεια εκτέλεσης αλγορίθμου.
ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ είναι ονόματα δεδομένων (data) που μπορούν να πάρουν διάφορες 'τιμές' (πληροφορίες).

Αντωνάκος κα: είναι ΜΕΓΕΘΟΣ ...
Βακάλης κα: είναι ΓΛΩΣΣΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ που παρασταίνει ένα στοιχείο δεδομένου.

ΤΥΠΟΙ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ:
ακέραιος, πραγματικός, συμβολοσειράς, λογικός.

ΤΙΤΛΟΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΥ:
ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΣ ονομα (μεταβλητές)
ΔΕΔΟΜΕΝΑ ονοματα μεταβλητών-εισόδου
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ονόματα μεταβλητών-εξόδου

ΣΥΜΒΟΛΑ ΠΡΑΞΕΩΝ: (τελεστές)

ΣΧΟΛΙΑ:
Επεξηγούν τι κάνουμε. Βάζουμε * μπροστά από τη γραμμή.

ΕΝΤΟΛΗ ΑΠΟΔΟΣΗΣ/ΕΚΧΩΡΗΣΗΣ ΤΙΜΗΣ:
σύμβολο :=
Απο δεξιά υπάρχει μια παράσταση. (ισχύουν οι κανόνες των μαθηματικών)
Μπορεί να περιέχει και τον ευατό της. Τότε μειώνονται οι βοηθητικές μεταβλητές.
Απο αριστερά μόνο μία μεταβλητή.

ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΙΜΩΝ:
Μας βοηθάει να βλέπουμε τι τιμές παίρνουν οι μεταβλητές στη διάρκεια εκτέλεσης αλγορίθμου.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ:
Κάνω τις δραστηριότητες για το σχολείο.

ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ

όλες οι ασκήσεις για το σπίτι.

ΤΕΣΤ Κεφ4

1. Όλα τα προβλήματα λύνονται αλγοριθμικά.
___Σωστό ___Λάθος
2. Ο ψευδοκώδικας εμπεριέχει μόνο δεσμευμένες λέξεις.
___Σωστό ___Λάθος
3. Η είσοδος είναι απαραίτητη σε έναν αλγόριθμο.
___Σωστό ___Λάθος
4. Η μεταβλητή είναι μέγεθος που αλλάζει όνομα κατά τη διάρκεια εκτέλεσης των αλγορίθμων.
___Σωστό ___Λάθος
5. Ο τύπος της μεταβλητής ορίζει το πεδίο ορισμού της.
___Σωστό ___Λάθος
6. Οι σταθερές χρησιμοποιούνται για Φύλαξη ενδιάμεσων δεδομένων.
___Σωστό ___Λάθος
7. Τα σχόλια μπορούν να αλλάξουν τη ροή εκτέλεσης ενός αλγορίθμου.
___Σωστό ___Λάθος
8. Αριστερά της εντολής εκχώρησης μπορεί να βρίσκεται μόνο μεταβλητή.
___Σωστό ___Λάθος
9. Δεξιά της εντολής εκχώρησης δεν μπορεί να βρίσκεται η ίδια μεταβλητή που τοποθετήθηκε αριστερά.
___Σωστό ___Λάθος
10. Τα ονόματα των μεταβλητών δηλώνονται στο τέλος των αλγορίθμων.
___Σωστό ___Λάθος

ΑΝΑΔΡΑΣΗ

Απαντήσεις τεστ:
1Λ, 2Λ, 3Λ, 4Λ, 5Σ, 6Λ, 7Λ, 8Σ, 9Λ, 10Λ.

Απαντώ σε ερωτήσεις από προηγούμενο μάθημα

ΘΕΩΡΙΑ

ΣΤΟΧΟΣ:
Εισαγωγή - Ακολουθία - Επιλογή.

ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΗΤΑ:
Το κεφάλαιο είναι το ποιό σημαντικό του βιβλίου. Διαπραγματεύεται τα διάφορα είδη των αλγορίθμων και τα είδη των data.

ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ/ΔΙΑΔΟΧΗ/ΑΚΟΛΟΥΘΙΑΚΗ ΔΟΜΗ είναι ο αλγρόριθμος που οι εντολές του εκτελούνται η μία μετά την άλλη, μία φορά η κάθε μία.
Λογικό διάγραμμα:
img.FFF39.OLE
Παράδειγμα: εύρεση εμβαδού τραπεζίου.

ΕΠΙΛΟΓΗ/ΕΠΙΛΕΚΤΙΚΗ ΔΟΜΗ/ΔΟΜΗ ΕΠΙΛΟΓΗΣ είναι ο αλγόριθμος που με βάσει μιά συνθήκη επιλέγουμε διαφορετικό σύνολο εντολών να εκτελέσουμε.

ΑΠΛΗ ΕΠΙΛΟΓΗ είναι η επιλογή
α) με λογικό διάγραμμα
img.FFF40.OLE και
β) με ψευδοκώδικα με την εντολή:
ΑΝ <συνθήκη> ΤΟΤΕ
εντολές1
ΑΛΛΙΩΣ
εντολες2
ΤΕΛΟΣΑΝ

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ: απόλυτη τιμή πραγματικού

ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΗ ΕΠΙΛΟΓΗ είναι η 'απλή επιλογή' χωρίς το 'αλλιώς' δηλαδή
α) με λογικό διάγραμμα
img.FFF41.OLE και
β) με ψευδοκώδικα:
ΑΝ <συνθήκη> ΤΟΤΕ
εντολές1
ΤΕΛΟΣΑΝ

ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΕΠΙΛΟΓΗ είναι η επιλογή
α) με λογικό διάγραμμα

και
β) με ψευδοκώδικα
ΑΝΑΛΟΓΑ <μεταβλητή>
ΙΣΗΜΕ <τιμή1>
εντολές1
ΙΣΗΜΕ <τιμή2>
εντολές2
...
ΤΕΛΟΣΑΝΑΛΟΓΑ.

** Είναι ισοδύναμη με ν εντολές 'περιορισμένης επιλογής'
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ: Αγόριθμος που αντιστοιχεί σε ακεραίους τις μέρες της εβδομάδας.

ΕΜΦΩΛΕΥΜΕΝΗ ΕΠΙΛΟΓΗ:
Είναι η επιλογή που στις εντολές επιλογής έχει άλλη επιλογή.

ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΙΜΩΝ ΕΠΙΛΟΓΗΣ:
α) ΒΗΜΑΤΑ (εκτέλεσης και αλγορίθμου)
β) ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ
γ) ΣΥΝΘΗΚΗ (έλεγχος, αποτέλεσμα, βήμα)
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ: Πρωτοβάθμια εξίσωση.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ:
α) παράδειγμα 1: βαθμολογία μαθητη
β) δραστηριότητα 2: (γενικώς)
ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΣ κατηγοριοποίηση_φτωχού
 ΔΕΔΟΜΕΝΑ στοιχεία φτωχού
 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ κατηγορία
 ΑΡΧΗ
   ΔΙΑΒΑΣΕ στοιχεία φτωχού
   ΑΝ παντρεμένος ΤΟΤΕ
     ΑΝ παιδια ΤΟΤΕ 'παντρεμενος με παιδια'
     ΑΛΛΙΩΣ 'παντρεμενος χωρις παιδια'
     ΤΕΛΟΣΑΝ
   ΑΛΛΙΩΣ
     ΑΝ παντρευτηκε ΤΟΤΕ 'ελεύθερος διαζευγμένος'
     ΑΛΛΙΩΣ 'ελεύθερος που δεν παντρεύτηκε ποτέ'
     ΤΕΛΟΣΑΝ
   ΤΕΛΟΣΑΝ
 ΤΕΛΟΣ

ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ

Διάβασμα θεωρία - παραδείγματα.

ΑΝΑΔΡΑΣΗ

Απαντώ σε ερωτήσεις από προηγούμενο μάθημα.

ΘΕΩΡΙΑ

ΣΤΟΧΟΣ: 5.5, 5.6

ΤΥΠΟΙ:
έχουμε τρείς μορφές, οσο-κανε, επανέλαβε-μέχρι, για-μεχρι-κανε.

ΟΣΟ-ΚΑΝΕ:
α) Λογικό διάγραμμα:


β) εντολή ψευδοκώδικα:
ΟΣΟ <συνθήκη> ΚΑΝΕ
εντολές
ΤΕΛΟΣΟΣΟ

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ: υπολογισμός 5η δύναμη αριθμού.

ΜΗΤΡΗΤΕΣ ονομάζονται οι μεταβλητές που μετρούν το πλήθος των επαναλήψεων. Δεν είναι απαραίτητο να ξεκινούν απο 1.

ΒΡΟΧΟΣ ονομάζεται οι ακουλουθία των εντολών που επαναλαμβάνεται.

ΕΠΑΝΕΛΑΒΕ-ΜΕΧΡΙ:
α) λογικό διάγραμμα:


β) εντολή ψευδοκώδικα:
ΕΠΑΝΕΛΑΒΕ
εντολές
ΜΕΧΡΙ <συνθήκη>

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ: υπολογισμός δύναμης

ΓΙΑ-ΜΕΧΡΙ-ΚΑΝΕ:
α) λογικό διάγραμμα:


β) εντολή ψευοδκώδικα:
ΓΙΑ <μτ>:=<ατ> ΜΕΧΡΙ <ττ> ΚΑΝΕ
εντολές
ΤΕΛΟΣΓΙΑ

γ) ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ: υπολογισμός δύναμης αριθμού

ΔΕΝ είναι ανάγκη για ΑΡΧΙΚΟΠΟΙΗΣΗ του μετρητή.

ΕΜΦΩΛΕΥΜΕΝΕΣ ΔΟΜΕΣ:
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ: καταμετρηση_θετικών.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ:
1. διάβασε 10 ακέραιους και εμφάνισε το άθροισμα και το μέσο ορο.
ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΣ άθροισμα_μέσος
 ΔΕΔΟΜΕΝΑ ακεραιος ΑΡΘ
 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ακεραιος ΑΘΡ, πραγματικός ΜΟ
 ακέραιος ΜΤΡ
 ΑΡΧΗ
   ΜΤΡ:=0;
   ΑΘΡ:=0; ΜΟ:=0;
   ΔΙΑΒΑΣΕ ΑΡΘ;
   ΟΣΟ ΜΤΡ<10 ΚΑΝΕ
     ΑΘΡ:=ΑΘΡ+ΑΡΘ;
     ΜΤΡ:=ΜΤΡ+1;
     ΔΙΑΒΑΣΕ ΑΡΘ;
   ΤΕΛΟΣΟΣΟ
   ΜΟ:=ΑΘΡ/10;
   ΕΜΦΑΝΙΣΕ ΑΘΡ,ΜΟ;
 ΤΕΛΟΣ

ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ: 3, 5, 7, (4,6)
σε φύλλο χαρτί την 3

Β' ΔΙΩΡΟ

name::
* McsElln.Β' ΔΙΩΡΟ,

Λύνω τις δραστηριότητες

Διαβάζουν για να τους βάλω τεστ στις δομές ακολουθία, επιλογή, επανάληψη.

ΕΛΕΓΧΟΣ/ΟΡΘΟΤΗΤΑ

ΟΡΘΟΤΗΤΑ ονομάζουν την ιδιότητα αλογορίθμου να επιστρέφει ορθά αποτελέσματα.

ΠΛΗΡΟΤΗΤΑ ονομάζουν την ιδιότητα αλγορίθμου να καλύπτει όλες τις πιθανές περιπτώσεις.

[Βακάλη]
- οι τεχνικές απόδειξης της ορθότητας συνδέονται άμεσα με τον τρόπο της αρχικής σχεδίασης και ανάλυσης του αλγορίθμου.
- Γενικά η απόδειξη της ορθότητας ενός αλγορίθμου ΔΕΝ είναι εύκολη υπόθεση.
- ΔΕΝ μπορεί να υπάρξει απόλυτη επιβεβαίωση της εγκυρότητας ενός αλγορίθμου με χρήση κάποιας πιθανολογικής εκτίμησης των πιθανών σφαλμάτων του.

Να φτιάξουμε ένα ΠΙΝΑΚΑ-ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ. Με δοδομένα-ελέγχου, αναμενόμενα αποτελέσματα και πραγματικά αποτελέσματα.
- εξαγωγή δεδομένων-ελέγχου από όλες τις πιθανές διαδρομές του διαγράμματος ροής.
- εξέταση των οριακών περιπτώσεων.
- έλεγχος τερματισμου επαναληπτικών δομών: Να υπάρχει συνάρτηση f(x) που να ισχύει
α) η f(x)<=0 να συνεπάγεται το τέλος της δομής
β) σε κάθε επανάληψη το f(x) να μειώνεται.

ΑΝΑΛΥΣΗ/ΕΠΙΔΟΣΗ

Το πρόβλημα είναι πως θα αξιολογήσουμε έναν αλγόριθμο. Πώς θα τον συγκρίνουμε με άλλους για να διαλέξουμε τον καλύτερο.

ΚΡΙΤΗΡΙΑ:
- ο ΧΡΟΝΟΣ εκτέλεσής του. (εξαρταται από τυπο υπολογιστή, γλώσσα προγρ., δομή προγράμματος και δομών δεδομένων που χρησιμοποιούνται, χρόνος εισόδου-εξόδου, ίδιος μεταφραστής, ίδια δεδομένα εισόδου)
- η ΜΝΗΜΗ που καταλαμβάνει κατά την εκτέλεσή του.
- η χειρότερη περίπτωση [Βακάλη] δηλ. οι τιμές που οδηγούν στις περισότερες πράξεις

ΜΕΓΕΘΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ είναι οι εντολές που θα εκτελεστούν.
οι ΒΡΟΧΟΙ είναι αυτοί που καθορίζουν το μέγεθος.

ΠΟΛΥΠΛΟΚΟΤΗΤΑ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΥ είναι ο μαθηματικός τύπος που εκφράζει το χρόνο εκτέλεσης ενός αλγορίθμου ως συνάρτηση του 'μεγέθους του προβλήματος' ανεξάρτητα δηλαδή απο το μηχάνημα που θα τρέξει.

ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ

Τέστ στα Προγραμματιστικά-περιβάλλοντα.

ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ

Αντ: δ3, δ4, δ9

ΤΕΣΤ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ

1. Βάλτε στη σωστή σειρά τα παρακάτω:
α) 1.Μεταγλώττιση, 2.Σύνταξη, 3.Εκτέλεση
β) 1.Φόρτωση, 2.Εκτέλεση, 3.Μεταγλώττιση
γ) 1.Διερμηνεία, 2.Σύνταξη, 3.Εκτέλεση

2. Συμπληρώστε τις παρακάτω φράσεις:
1) Το πρόγραμμα που γράφεται σε ένα διορθωτή κειμένου λέγεται ..................................... κώδικας.
2) Το πρόγραμμα σε μορφή γλώσσας μηχανής καλείται .......................................... κώδικας.
3) Η σύνδεση του κώδικα με τις βιβλιοθήκες γίνεται από τον .....................................
4) Το πρόγραμμα που συνδέει και εκτελεί τον κώδικα ταυτόχρονα ονομάζεται .......................................

3. Απαντήστε με σωστό/λάθος
1. Προγραμματιστικά εργαλεία λέγονται το ΣΥΝΟΛΟ των εργαλείων που χρησιμοποιούνται στα πλαίσια μιας γλώσσας για την ανάπτυξη προγραμμάτων.
_______ σωστό ________λάθος
2. Μια βιβλιοθήκη περιέχει υποπρογάμματα κοινής χρήσης σε μορφή κώδικα μηχανής.
_______ σωστό ________λάθος
3. Ο compiler (μεταγλωττιστής) εκτελεί το πρόγραμμα εντολή προς εντολή ενώ ο interpreter (διερμηνέας) μεταφράζει ολόκληρο το πρόγραμμα σε γλώσσα μηχανής.
_______ σωστό ________λάθος
4. Ολοκληρωμένο Προγραμματιστικό Περιβάλλον είναι ΕΝΑ πρόγραμμα που περιέχει τα περισσότερα εργαλεία που χρειαζόμαστε για να γράψουμε και εκτελέσουμε ένα πρόγραμμα.
_______ σωστό ________λάθος
5. Γραφικό Προγραμματιστικό Περιβάλλον είναι ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ-ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ που λειτουργεί σε γραφικό περιβάλλον.
_______ σωστό ________λάθος
6. Μειονέκτημα των διερμηνευόμενων γλωσσών προγραμματισμού είναι η αδυναμία δημιουργίας αντικειμενικού κώδικα με αποτέλεσμα αδυναμία προώθησης του προγράμματος στην αγορά.
_______ σωστό ________λάθος
7. Πρόγραμμα = αλγόριθμος + δεδομένα.
_______ σωστό ________λάθος
8. Ο εκσφαλματωτής (debugger) είναι ένα πρόγραμμα που χρησιμοποιείται στην κατάστρωση της μορφής και του περιεχομένου μιας εκτύπωσης.
_______ σωστό ________λάθος
9. Ο κώδικας που παράγεται από γενήτριες-προγραμμάτων συνήθως δεν είναι ο βέλτιστος.
_______ σωστό ________λάθος

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ:
1. α)213 β)312 γ)213

2. 1)πηγαίος 2)αντικειμενικός 3)συνδέτης 4) φορτωτής

3) ΛΣΛΣΛΣΣΛΣ

ΤΕΣΤ ΣΤΟΥΣ ΠΙΝΑΚΕΣ

1. Συμπληρώστε με σωστό ή λάθος:
α) Τα στοιχεία ενός πίνακα πρέπει να είναι του ίδιου τύπου.
______σωστό ______λάθος
β) Η χρήση ενός πίνακα αυξάνει την απαιτούμενη μνήμη για την εκτέλεση του προγράμματος.
______σωστό ______λάθος
γ) Τα ονόματα και το κόστος των εισιτηρίων 10 θεάτρων μπορούν να αποθηκευτούν σε ένα μονοδιάστατο πίνακα.
______σωστό ______λάθος
δ) Η παρακάτω εντολή διαβάζει τα στοιχεία μονοδιάστατου πίνακα
 for i:=1 to 20 do
  X:=A[i];
______σωστό ______λάθος
ε) Η παρακάτω εντολή δίνει τιμές σε μονοδιάστατο πίνακα
 for i:=1 to 20 do
  A[i]:=read();
______σωστό ______λάθος
ζ) Μπορούμε να αλλάξουμε τις διαστάσεις ενός πίνακα κατά τη διάρκεια εκτέλεσης του προγράμματος.
______σωστό ______λάθος
η) Η παρακάτω εντολή διπλασιάζει τα στοιχεία διδιάστατου πίνακα 5x10
 for i:=1 to 10 do
  for j:=1 to 5 do
  A[i,j]:=A[i,j]*2;
______σωστό ______λάθος

2. Γράψτε την εντολή που υπολογίζει το άθροισμα των αριθμών του πίνακα
Α: array[1..10] of integer, σε Pascal

greece2015-07-09

_ADDRESS.WPG:
* http://www.parliament.gr/UserFiles/c8827c35-4399-4fbb-8ea6-aebdc768f4f7/9292390.pdf,
* http://www.skai.gr/files/1/aalex7/priorsjuly.pdf,

Greece: Prior Actions
Policy Commitments and Actions to be taken in consultation with EC/ECB/IMF staff:

1. 2015 supplementary budget and 2016-19 MTFS1
Adopt effective as of July 1, 2015 a supplementary 2015 budget and a 2016–19 medium-term fiscal strategy, supported by a
sizable and credible package of measures. The new fiscal path is premised on a primary surplus target of (1, 2, 3), and 3.5 percent
of GDP in 2015, 2016, 2017 and 2018. The package includes VAT reforms (¶2), other tax policy measures (¶3), pension reforms
(¶4), public administration reforms (¶5), reforms addressing shortfalls in tax collection enforcement (¶6), and other parametric
measures as specified below.

2. VAT reform
Adopt legislation to reform the VAT system that will be effective as of July 1, 2015.
The reform will target a net revenue gain of 1 percent of GDP on an annual basis from parametric changes.
The new VAT system will:
(i) unify the rates at a standard 23 percent rate, which will include restaurants and catering, and a reduced 13 percent rate for basic food, energy, hotels, and water (excluding sewage), and a super-reduced rate of 6 percent for pharmaceuticals, books, and theater;
(ii) streamline exemptions to broaden the base and raise the tax on insurance; and
(iii) Eliminate discounts on islands, starting with the islands with higher incomes and which are the most popular tourist destinations, except the most remote ones. This will be completed by end-2016, as appropriate and targeted fiscally neutral measures to compensate those inhabitants that are most in need are determined. The new VAT rates on hotels and islands will be implemented from October 2015.

The increase of the VAT rate described above may be reviewed at the end of 2016, provided that equivalent additional revenues are collected through measures taken against tax evasion and to improve collectability of VAT. Any decision to review and revise shall take place in consultation with the institutions.

1 The fiscal path to reach the medium term primary surplus target of 3.5% will be discussed with the institutions, in light of recent economic developments.Draft

3. Fiscal structural measures
Adopt legislation to:
? close possibilities for income tax avoidance (e.g., tighten the definition of farmers), take measures to increase the corporate income tax in 2015 and require 100 percent advance payments for corporate income and gradually for individual business income tax by 2017; phase out the preferential tax treatment of farmers in the income tax code by 2017; raise the solidarity surcharge;
? abolish subsidies for excise on diesel oil for farmers and better target eligibility to halve heating oil subsidies expenditure in the budget 2016;
? in view of any revision of the zonal property values, adjust the property tax rates if necessary to safeguard the 2015 and 2016 property tax revenues at €2.65 billion and adjust the alternative minimum personal income taxation.
? eliminate the cross-border withholding tax introduced by the installments act (law XXXX/2015) and reverse the recent amendments to the ITC in the public administration act (law XXXX/2015), including the special treatment of agricultural income.
? adopt outstanding reforms on the codes on income tax, and tax procedures: introduce a new Criminal Law on Tax Evasion and Fraud to amend the Special Penal Law 2523/1997 and any other relevant legislation, and replace Article 55, ¶s 1 and 2, of the TPC, with a view, inter alia, to modernize and broaden the definition of tax fraud and evasion to all taxes; abolish all Code of Book and Records fines, including those levied under law 2523/1997 develop the tax framework for collective investment vehicles and their participants consistently with the ITC and in line with best practices in the EU.
? adopt legislation to upgrade the organic budget law to: (i) introduce a framework for independent agencies; (ii) phase out ex-ante audits of the Hellenic Court of Auditors and account officers (ypologos); (iii) give GDFSs exclusive financial
service capacity and GAO powers to oversee public sector finances; and (iv) phase out fiscal audit offices by January
2017.Draft
? increase the rate of the tonnage tax and phase out special tax treatments of the shipping industry.
By September 2015, (i) simplify the personal income tax credit schedule; (ii) re-design and integrate into the ITC the solidarity
surcharge for income of 2016 to more effectively achieve progressivity in the income tax system; (iii) issue a circular on fines to
ensure the comprehensive and consistent application of the TPC; (iv) and other remaining reforms as specified in ¶9 of the IMF
Country Report No. 14/151.
On health care, effective as of July 1, 2015, (i) re-establish full INN prescription, without exceptions, (ii) reduce as a first step the
price of all off-patent drugs to 50 percent and all generics to 32.5 percent of the patent price, by repealing the grandfathering
clause for medicines already in the market in 2012, and (iii)) review and limit the prices of diagnostic tests to bring structural
spending in line with claw back targets; and (iv) collect in the full the 2014 clawback for private clinics, diagnostics and
pharmaceuticals, and extend their 2015 clawback ceilings to 2016.
Launch the Social Welfare Review under the agreed terms of reference with the technical assistance of the World Bank to target
savings of ½ percent of GDP which can help finance a fiscally neutral gradual roll-out of the GMI in January 2016.
Adopt legislation to:
? reduce the expenditure ceiling for military spending by €100 million in 2015 and by €200 million in 2016 with a targeted
set of actions, including a reduction in headcount and procurement;
? introduce reform of the income tax code, [inter alia covering capital taxation], investment vehicles, farmers and the selfemployed,
etc.;
? raise the corporate tax rate from 26% to 28%;
? introduce tax on television advertisements;Draft
? announce international public tender for the acquisition of television licenses and usage related fees of relevant
frequencies; and
? extend implementation of luxury tax on recreational vessels in excess of 5 meters and increase the rate from 10% to 13%,
coming into effect from the collection of 2014 income taxes and beyond;
? extend Gross Gaming Revenues (GGR) taxation of 30% on VLT games expected to be installed at second half of 2015
and 2016;
? generate revenues through the issuance of 4G and 5G licenses.
We will consider some compensating measures, in case of fiscal shortfalls: (i) Increase the tax rate to income for rents, for annual
incomes below €12,000 to 15% (from 11%) with an additional revenue of €160 million and for annual incomes above €12,000 to
35% (from 33%) with an additional revenue of €40 million; (ii) the corporate income tax will increase by an additional
percentage point (i.e. from 28% to 29%) that will result in additional revenues of €130 million.

4. Pension reform
The Authorities recognise that the pension system is unsustainable and needs fundamental reforms. This is why they will implement in full the 2010 pension reform law (3863/2010), and implement in full or replace/adjust the sustainability factors for supplementary and lump-sum pensions from the 2012 reform as a part of the new pension reform in October 2015 to achieve equivalent savings and take further steps to improve the pension system.

Effective from July 1, 2015 the authorities will phase-in reforms that would deliver estimated permanent savings of 1/4-½ percent of GDP in 2015 and 1 percent of GDP on a full year basis in 2016 and thereafter by adopting legislation to:Draft
? create strong disincentives to early retirement, including the adjustment of early retirement penalties, and through a gradual elimination of grandfathering to statutory retirement age and early retirement pathways progressively adapting to the limit of statutory retirement age of 67 years, or 62 and 40 years of contributions by 2022, applicable for all those retiring (except arduous professions, and mothers with children with disability) with immediate application;
? adopt legislation so that withdrawals from the Social Insurance Fund will incur an annual penalty, for those affected by the extension of the retirement age period, equivalent to 10 percent on top of the current penalty of 6 percent;
? integrate into ETEA all supplementary pension funds and ensure that, starting January 1, 2015, all supplementary pension funds are only financed by own contributions;
? better target social pensions by increasing OGA uninsured pension;
? Gradually phase out the solidarity grant (EKAS) for all pensioners by end-December 2019. This shall be legislated immediately and shall start as regards the top 20% of beneficiaries in March 2016 with the modalities of the phase out to be agreed with the institutions;
? freeze monthly guaranteed contributory pension limits in nominal terms until 2021;
? provide to people retiring after 30 June 2015 the basic, guaranteed contributory, and means tested pensions only at the attainment of the statutory normal retirement age of currently 67 years;
? increase the health contributions for pensioners from 4% to 6% on average and extend it to supplementary pensions;
? phase out all state-financed exemptions and harmonize contribution rules for all pension funds with the structure of contributions to IKA from 1 July 2015;Draft

Moreover, in order to restore the sustainability of the pension system, the authorities will by 31 October 2015, legislate further reforms to take effect from 1 January 2016;
(i) specific design and parametric improvements to establish a closer link between contributions and benefits;
(ii) broaden and modernize the contribution and pension base for all self-employed, including by switching from notional to actual income, subject to minimum required contribution rules; (iii) revise and rationalize all different
systems of basic, guaranteed contributory and means tested pension components, taking into account incentives to work and
contribute; (iv) the main elements of a comprehensive SSFs consolidation, including any remaining harmonization of contribution
and benefit payment rules and procedures across all funds; (v) abolish all nuisance charges financing pensions and offset by
reducing benefits or increasing contributions in specific funds to take effect from 31 October 2015; and (vi) harmonize pension
benefit rules of the agricultural fund (OGA) with the rest of the pension system in a pro rata manner, unless OGA is merged into
other funds. The consolidation of social insurance funds will take place by end 2017. In 2015, the process will be activated
through legislation to consolidate the social insurance funds under a single entity and the operational consolidation will have been
completed by 31 December 2016. Further reductions in the operating costs and a more effective management of fund resources
including improved balancing of needs between better-off and poorer-off funds will be actively encouraged.
The authorities will adopt legislation to fully offset the fiscal effects of the implementation of court rulings on the 2012 pension
reform.
In parallel to the reform of the pension system, a Social Welfare Review will be carried out to ensure fairness of the various
reforms.
The institutions are prepared to take into account other parametric measures within the pension system of equivalent effect to
replace some of the measures mentioned above, taking into account their impact on growth, and provided that such measures are
presented to the institutions during the design phase and are sufficiently concrete and quantifiable, and in the absence of this the
default option is what is specified above.

5. Public Administration, Justice and Anti Corruption
Adopt legislation to:Draft
? reform the unified wage grid, effective 1 January, 2016, setting the key parameters in a fiscally neutral manner and
consistent with the agreed wage bill targets and with comprehensive application across the public sector, including
decompressing the wage distribution across the wage spectrumin connection with the skill, performance and responsibility
of staff. (The authorities will also adopt legislation to rationalise the specialised wage grids, by end-November 2015);
? align non-wage benefits such as leave arrangements, per diems, travel allowances and perks, with best practices in the EU,
effective 1 January 2016;
? establish within the new MTFS ceilings for the wage bill and the level of public employment consistent with achieving the
fiscal targets and ensuring a declining path of the wage bill relative to GDP until 2019;
? hire managers and assess performance of all employees (with the aim to complete the hiring of new managers by 31
December 2015 subsequent to a review process)
? introduce a new permanent mobility scheme applied by Q4 2015. The scheme will promote the use of job description and
will be linked with an online database that will include all current vacancies. Final decision on employee mobility will be
taken by each service concerned. This will rationalize the allocation of resources as well as the staffing across the General
Government.
? reform the Civil Procedure Code, in line with previous agreements; introduce measures to reduce the backlog of cases in
administrative courts; work closely with European institutions and technical assistance on e-justice, mediation and judicial
statistics
? strengthen the governance of ELSTAT. It shall cover (i) the role and structure of the Advisory bodies of the Hellenic
Statistical System, including the recasting of the Council of ELSS to an advisory Committee of the ELSS, and the role of
the Good Practice Advisory Committee (GPAC); (ii) the recruitment procedure for the President of ELSTAT, to ensure
that a President of the highest professional calibre is recruited, following transparent procedures and selection criteria; (iii) Draft
the involvement of ELSTAT as appropriate in any legislative or other legal proposal pertaining to any statistical matter;
(iv) other issues that impact the independence of ELSTAT, including financial autonomy, the empowerment of ELSTAT
to reallocate existing permanent posts and to hire staff where it is needed and to hire specialised scientific personnel, and
the classification of the institution as a fiscal policy body in the recent law 4270/2014; role and powers of Bank of Greece
in statistics in line with European legislation.
? Publish a revised Strategic Plan against Corruption by 31 July 2015. Amend and implement the legal framework for the
declaration of assets and financing of the political parties and adopt legislation insulating financial crime and anticorruption
investigations from political intervention in individual cases.
Moreover, in collaboration with the OECD, the Authorities will:
? Strengthen controls in public entities and especially SOEs. Empower the Line Ministries to perform robust audit and
control inspections to supervised entities including SOEs.
? Strengthen controls and internal audit processes in high spending Local Government Institutions and their supervised legal
entities.
? Strengthen controls in public and private investment cases funded either by national or co-funded by other sources, public
works and public procurement (e.g. in health sector, SDIT).
? Strengthen transparency and control processes and skills in tax and customs authorities.
? Assess major risks in the public procurement cycle, taking in consideration the recent developments (Central Purchasing
and e-Procurement: KHMDHS and ESHDHS) and the need to have a clear governance framework. Develop strategy
according to the assessment(Q4 2015)Draft
? Implement strategy to mitigate public procurement risks.(Q1 2016)
? Assess 2 specific sectors, Health and Public Works in order to understand the existing constrains related to corruption and
waste risks and propose measures to address them. Develop and implement strategy. (Q4 2015)

6. Tax administration
Take the following actions to:
? Adopt legislation to establish an autonomous revenue agency, that specifies: (i) the agency’s legal form, organization,
status, and scope; (ii) the powers and functions of the CEO and the independent Board of Governors; (iii) the relationship
to the Minister of Finance and other government entities; (iv) the agency’s human resource flexibility and relationship to
the civil service; (v) budget autonomy, with own GDFS and a new funding formula to align incentives with revenue
collection and guarantee budget predictability and flexibility; (vi) reporting to the government and parliament; and (vii)
the immediate transfer of all tax- and customs-related capacities and duties and all tax- and customs-related staff in SDOE
and other entities to the agency.
? on garnishments, adopt legislation to eliminate the 25 percent ceiling on wages and pensions and lower all thresholds of
€1,500 while ensuring in all cases reasonable living conditions; accelerate procurement of IT infrastructure to automatize
e-garnishment; improve tax debt write-off rules; remove tax officers’ personal liabilities for not pursuing old debt; remove
restrictions on conducting audits of tax returns from 2012 subject to the external tax certificate scheme; and enforce if
legally possible upfront payment collection in tax disputes.
? amend (i) the 2014–15 tax and SSC debt instalment schemes to exclude those who fail to pay current obligations and
introduce a requirement for the tax and social security administrations to shorten the duration for those with the capacity
to pay earlier and introduce market-based interest rates; the LDU and KEAO will assess by September 2015 the large Draft
debtors with tax and SSC debt exceeding €1 million (e.g. verify their capacity to pay and take corrective action) and (ii)
the basic instalment scheme/TPC to adjust the market-based interest rates and suspend until end-2017 third-party
verification and bank guarantee requirements.
? adopt legislation to accelerate de-registration procedures and limit VAT re-registration to protect VAT revenues and
accelerate procurement of network analysis software; and provide the Presidential Decree needed for the significantly
strengthening the reorganisation of the VAT enforcement section in order to strengthen VAT enforcement and combat
VAT carousel fraud. The authorities will submit an application to the EU VAT Committee and prepare an assessment of
the implication of an increase in the VAT threshold to €25.000.
? combat fuel smuggling, via legislative measures for locating storage tanks (fixed or mobile);
? Produce a comprehensive plan with technical assistance for combating tax evasion which includes (i) identification of
undeclared deposits by checking bank transactions in banking institutions in Greece or abroad, (ii) introduction of a
voluntary disclosure program with appropriate sanctions, incentives and verification procedures, consistent with
international best practice, and without any amnesty provisions (iii) request from EU member states to provide data on
asset ownership and acquisition by Greek citizens, (iv) renew the request for technical assistance in tax administration and
make full use of the resource in capacity building, (v) establish a wealth registry to improve monitoring.
? develop a costed plan for the promotion of the use of electronic payments, making use of the EU Structural and
Investment Fund;
? Create a time series database to monitor the balance sheets of parent-subsisdiary companies to improve risk analysis
criteria for transfer pricingDraft

7. Financial sector
Adopt: (i) amendments to the corporate and household insolvency laws including to cover all debtors and bring the corporate
insolvency law in line with the OCW law; (ii) amendments to the household insolvency law to introduce a mechanism to separate
strategic defaulters from good faith debtors as well as simplify and strengthen the procedures and introduce measures to address
the large backlog of cases; (iii) amendments to improve immediately the judicial framework for corporate and household
insolvency matters; (iv) legislation to establish a regulated profession of insolvency administrators, not restricted to any specific
profession and in line with good cross-country experience; (v) a comprehensive strategy for the financial system: this strategy will
build on the strategy document from 2013, taking into account the new environment and conditions of the financial system and
with a view of returning the banks in private ownership by attracting international strategic investors and to achieve a sustainable
funding model over the medium term; and (vi) a holistic NPL resolution strategy, prepared with the help of a strategic consultant.

8. Labour market
Launch a consultation process to review the whole range of existing labour market arrangements, taking into account best
practices elsewhere in Europe. Further input to the consultation process described above will be provided by international
organisations, including the ILO. The organization and timelines shall be drawn up in consultation with the institutions. In this
context, legislation on a new system of collective bargaining should be ready by Q4 2015. The authorities will take actions to
fight undeclared work in order to strengthen the competitiveness of legal companies and protect workers as well as tax and social
security revenues.

9. Product market
Adopt legislation to:
? implement all pending recommendations of the OECD competition toolkit I, except OTC pharmaceutical products,
starting with: tourist buses, truck licenses, code of conduct for traditional foodstuff, eurocodes on building materials, and
all the OECD toolkit II recommendations on beverages and petroleum products;Draft
? In order to foster competition and increase consumer welfare immediately launch a new competition assessment, in
collaboration and with the technical support of the OECD, on wholesale trade, construction, e-commerce and media. The
assessment will be concluded by Q1 2016.The recommendations will be adopted by Q2 2016.
? open the restricted professions of engineers, notaries, actuaries, and bailiffs and liberalize the market for tourist rentals ;
? eliminate non-reciprocal nuisance charges and align the reciprocal nuisance charges to the services provided;
? reduce red tape, including on horizontal licensing requirements of investments and on low-risk activities as recommended
by the World Bank, and administrative burden of companies based on the OECD recommendations, and (ii) establish a
committee for the inter-ministerial preparation of legislation. Technical assistance of the World Bank will be sought to
implement the easing of licensing requirements.
? design electronic one-stop shops for businesses through analysing information obligations businesses have to comply
with, structuring them accordingly and helping to design a project on developing the necessary ICT tools and
infrastructure (Q3 2015). Setting up the institutional & co-ordination structure, identification of the business life events to
be included, identification and mapping of information obligations & administrative procedures and training of officials
(Q4 2015). Launch (Q1 2016)
? adopt the reform of the gas market and its specific roadmap, and implementation should follow suit.
? take irreversible steps (including announcement of date for submission of binding offers) to privatize the electricity
transmission company, ADMIE, or provide by October 2015 an alternative scheme, with equivalent results in terms of
competition, in line with the best European practices to provide full ownership unbundling from PPC, while ensuring
independence.
On electricity markets, the authorities will reform the capacity payments system and other electricity market rules to avoid that
some plants are forced to operate below their variable cost, and to prevent the netting of the arrears between PPC and market Draft
operator; set PPC tariffs based on costs, including replacement of the 20% discount for HV users with cost based tariffs; and
notify NOME products to the European Commission. The authorities will also continue the implementation of the roadmap to the
EU target model prepare a new framework for the support of renewable energies and for the implementation of energy efficiency
and review energy taxation; the authorities will strengthen the electricity regulator’s financial and operational independence;

10. Privatization
? The Board of Directors of the Hellenic Republic Asset Development Fund will approve its Asset Development Plan which will include for privatisation all the assets under HRDAF as of 31/12/2014; and the Cabinet will endorse the plan.
? To facilitate the completion of the tenders, the authorities will complete all government pending actions including those needed for the regional airports, TRAINOSE, Egnatia, the ports of Pireaus and Thessaloniki and Hellinikon (precise list in Technical Memorandum).
This list of actions is updated regularly and the Government will ensure that all pending actions are timely implemented.
? The government and HRADF will announce binding bid dates for Piraeus and Thessaloniki ports of no later than endOctober 2015, and for TRAINOSE ROSCO, with no material changes in the terms of the tenders.
? The government will transfer the state's shares in OTE to the HRADF.
? Take irreversible steps for the sale of the regional airports at the current terms with the winning bidder already selected.

Σύνοψη

Η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα, τον Ιούνιο του 2015, μπροστά σε ένα σταυροδρόμι.
Έχει να επιλέξει ανάμεσα στη συνέχεια των αποτυχημένων προγραμμάτων μακροοικονομικής προσαρμογής, που της επέβαλαν οι δανειστές και το να προχωρήσει, σπάζοντας τα δεσμά του χρέους, σε μια αληθινή αλλαγή.
Πέντε χρόνια αφότου ξεκίνησαν τα προγράμματα οικονομικής προσαρμογής, η χώρα παραμένει βυθισμένη σε κρίση: οικονομική και κοινωνική, οικολογική και δημοκρατική.
Το μαύρο κουτί του χρέους μένει σφραγισμένο και μέχρι πρότινος κανένας επίσημος φορέας, ελληνικός ή διεθνής, δεν επιδίωξε να φέρει στο φως την αλήθεια για το πώς και γιατί η χώρα καθυποτάχθηκε στο καθεστώς των δανειστών.
Το χρέος, στο όνομα του οποίου ισοπεδώθηκαν τα πάντα, παραμένει ο γνώμονας της νεοφιλελεύθερης προσαρμογής, που οδήγησε στη βαθύτερη και πιο μακρόχρονη ύφεση σε ευρωπαϊκό έδαφος και σε καιρό ειρήνης.

Επείγει, λοιπόν, να εξετασθεί μεθοδικά και είναι κοινωνική μας ευθύνη, να εξεταστούν σε βάθος μια σειρά νομικών, κοινωνικών και οικονομικών ζητημάτων σε σχέση με το χρέος.
Για να ανταποκριθεί σ’ αυτή την ανάγκη, η Βουλή των Ελλήνων σύστησε τον Απρίλιο του 2015 την Επιτροπή Αλήθειας Δημοσίου Χρέους.
Η εντολή που ανατέθηκε στην Επιτροπή Αλήθειας ήταν να διερευνήσει πώς δημιουργήθηκε και διογκώθηκε το δημόσιο χρέος, με ποιους τρόπους και για ποιους λόγους συνήφθη και πώς επηρέασαν την οικονομία και τη ζωή του ελληνικού λαού οι αυστηροί όροι (αιρεσιμότητες, conditionalities), οι οποίοι τέθηκαν ως προϋποθέσεις για τη χορήγηση των νέων δανείων.
Και, επίσης, να κάνει γνωστά στο εσωτερικό και το εξωτερικό τα ζητήματα που συνδέονται με το ελληνικό δημόσιο χρέος, καθώς και να διερευνήσει ποιες επιλογές υπάρχουν για την κατάργησή του και ποια επιχειρήματα μπορούν να διατυπωθούν σχετικά.

Η Επιτροπή Αλήθειας παρουσιάζει στην Προκαταρκτική Έκθεση τα προσωρινά της πορίσματα, τα οποία δείχνουν ότι ολόκληρο το πρόγραμμα προσαρμογής, στο οποίο καθυποτάχθηκε η Ελλάδα, ήταν και παραμένει ένα πρόγραμμα με σαφείς πολιτικές στοχεύσεις.
Ο τεχνικός χαρακτήρας των μακροοικονομικών μεταβλητών και των προβλέψεων για την εξέλιξη του χρέους επέτρεψε, μολονότι αυτοί οι αριθμοί επηρεάζουν άμεσα τη ζωή και την ίδια την επιβίωση των ανθρώπων, οι συζητήσεις για το χρέος να μείνουν μέχρις στιγμής σε τεχνικό επίπεδο και ειδικότερα να εστιαστούν στο ερώτημα αν οι πολιτικές που επιβλήθηκαν στην Ελλάδα διευκολύνουν την αποπληρωμή του χρέους.
Αυτήν ακριβώς την επιχειρηματολογία αμφισβητούν τα ευρήματα της Έκθεσης.

Όλα τα στοιχεία που παρουσιάζουμε στην Προκαταρκτική Έκθεση καταδεικνύουν ότι η Ελλάδα όχι μόνο δεν είναι σε θέση να πληρώσει το χρέος, αλλά και δεν πρέπει να το πληρώσει.
Πρωτίστως, διότι το χρέος που προκάλεσαν οι ρυθμίσεις που επέβαλε η Τρόικα παραβιάζει ευθέως τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα των Ελλήνων πολιτών.
Ως εκ τούτου, η Ελλάδα δεν πρέπει να πληρώσει αυτό το χρέος διότι είναι παράνομο, αθέμιτο και επονείδιστο.

Η Επιτροπή διαπίστωσε, επίσης, ότι η μη βιωσιμότητα του ελληνικού δημόσιου χρέους ήταν εξαρχής προδήλως γνωστή στους διεθνείς δανειστές, τις ελληνικές αρχές και τα συστημικά μέσα ενημέρωσης.
Παρ’ όλα αυτά, οι ελληνικές αρχές, μαζί με κάποιες κυβερνήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συνωμότησαν το 2010 ενάντια στην αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους, προκειμένου να προστατεύσουν τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.
Τα συστημικά μέσα μαζικής ενημέρωσης απέκρυψαν την αλήθεια από τους πολίτες, παριστάνοντας ότι δήθεν η διάσωση αφορούσε την Ελλάδα και όχι τις τράπεζες και συνάμα εξυφαίνοντας μια αφήγηση που στόχευε να εμφανίσει τον ελληνικό πληθυσμό ως δήθεν άξιο των αδικοπραξιών των δανειστών.

Το ποσό που διατέθηκε μέσω των προγραμμάτων «διάσωσης» (μνημονίων) του 2010 και του 2012 ελέγχονταν από το εξωτερικό μέσα από περίπλοκες διευθετήσεις, οι οποίες απέκλειαν κάθε δημοσιονομική αυτονομία.
Οι δανειστές υπαγόρευσαν αυστηρά τον τρόπο διάθεσης των δανειακών κεφαλαίων «διάσωσης», εκ των οποίων μόνο ένα ελάχιστο τμήμα, λιγότερο από το 10%, κατευθύνθηκε στην κάλυψη των τρεχουσών δημόσιων δαπανών.

Η Προκαταρκτική Έκθεση παρουσιάζει μια πρώτη
page6
χαρτογράφηση των κεντρικών προβλημάτων και ζητημάτων του δημόσιου χρέους.
Επισημαίνει τις κομβικής σημασίας παρανομίες οι οποίες συνδέθηκαν με τη σύναψη των δανείων και ανιχνεύει τη νομική θεμελίωση επάνω στην οποία μπορεί να βασισθεί η μονομερής αναστολή της αποπληρωμής του.

Τα ευρήματά της εκτίθενται σε εννέα κεφάλαια, ως ακολούθως:

Το Πρώτο Κεφάλαιο, με τίτλο «Το χρέος πριν από την Τρόικα», αναλύει την εξέλιξη του ελληνικού δημόσιου χρέους από τη δεκαετία του 1980 και μετά.
Καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η διόγκωση του χρέους δεν οφειλόταν στις δήθεν υπέρμετρες δημόσιες δαπάνες, οι οποίες στην πραγματικότητα παρέμεναν χαμηλότερες από τις δημόσιες δαπάνες άλλων χωρών της ευρωζώνης.
Οφειλόταν μάλλον στην πληρωμή εξαιρετικά υψηλών επιτοκίων δανεισμού στους πιστωτές, στις υπερβολικά υψηλές και αδικαιολόγητες στρατιωτικές δαπάνες, στην απώλεια φορολογικών εσόδων εξαιτίας των αθέμιτων εκροών κεφαλαίου, στην ανακεφαλαιοποίηση ιδιωτικών τραπεζών από το κράτος και στις διεθνείς ανισορροπίες, οι οποίες δημιουργήθηκαν από την ελαττωματική σχεδίαση της ίδιας της Νομισματικής Ένωσης.

Η υιοθέτηση του ευρώ οδήγησε σε δραστική αύξηση του ιδιωτικού χρέους στην Ελλάδα, στο οποίο βρέθηκαν εκτεθειμένες όχι μόνον ελληνικές, αλλά και μεγάλες ευρωπαϊκές ιδιωτικές τράπεζες. Το γεγονός αυτό κλιμάκωσε μια τραπεζική κρίση το 2009, η οποία με τη σειρά της επιβάρυνε το ελληνικό δημόσιο χρέος.
Η κυβέρνηση Γιώργου Παπανδρέου, υπερτονίζοντας τη σημασία των δημόσιων ελλειμμάτων και του δημόσιου χρέους, βοήθησε το 2009 να παρουσιασθεί η εξελισσόμενη τραπεζική κρίση σαν κρίση δημόσιου χρέους.

Το Δεύτερο Κεφάλαιο, με τίτλο «Η εξέλιξη του ελληνικού δημόσιου χρέους, 2010-2015», καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η πρώτη δανειακή σύμβαση (2010), αποσκοπούσε πρωταρχικά στη διάσωση των ελληνικών και άλλων ευρωπαϊκών ιδιωτικών τραπεζών, επιτρέποντας στις τελευταίες να μειώσουν την έκθεσή τους σε ομόλογα του ελληνικού δημοσίου.

Το Τρίτο Κεφάλαιο, με τίτλο «Το ελληνικό δημόσιο χρέος ανά δανειστή, 2015», παρουσιάζει την εριζόμενη φύση του σημερινού ελληνικού χρέους, σκιαγραφώντας τα κεντρικά χαρακτηριστικά των δανείων, τα οποία αναλύονται περαιτέρω, στο Όγδοο Κεφάλαιο.

Το Τέταρτο Κεφάλαιο, με τίτλο «Μηχανισμοί του συστήματος χρέους στην Ελλάδα», αποκαλύπτει τους μηχανισμούς που κατασκευάστηκαν μέσα από τις δανειακές συμβάσεις, από τον Μάιο του 2010 και μετά.
Οι μηχανισμοί αυτοί δημιούργησαν ένα βαρύ φορτίο νέου χρέους προς τα άλλα κράτη της ευρωζώνης και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΕΤΧΣ, EFSF), ενώ παράλληλα παρήγαγαν καταχρηστικό κόστος, βαθαίνοντας, έτσι, ακόμη περισσότερο την κρίση.
Οι μηχανισμοί αυτοί αποκαλύπτουν πώς το μεγαλύτερο μέρος των δανειακών κεφαλαίων μεταβιβάσθηκε απευθείας στους χρηματοπιστωτικούς θεσμούς.
Αντί να ωφελήσουν την Ελλάδα, επιτάχυναν, με τη χρήση χρηματοπιστωτικών εργαλείων, τη διαδικασία των ιδιωτικοποιήσεων.

Το Πέμπτο Κεφάλαιο, με τίτλο «Αυστηροί όροι (αιρεσιμότητες) εναντίον βιωσιμότητας», παρουσιάζει πώς οι δανειστές επέβαλαν, μαζί με τις δανειακές συμβάσεις, αναγκαστικούς όρους (αιρεσιμότητες) οι οποίοι εξάλειψαν άμεσα την οικονομική βιωσιμότητα του χρέους.
Αυτοί οι όροι, στους οποίους οι δανειστές εξακολουθούν να επιμένουν, μείωσαν το ΑΕΠ και αύξησαν το δημόσιο δανεισμό, επιβαρύνοντας επομένως την αναλογία δημόσιου χρέους / ΑΕΠ και καθιστώντας έτσι το δημόσιο χρέος μη βιώσιμο.
Επιπλέον, επέφεραν δραματικές αλλαγές στην κοινωνία και προκάλεσαν ανθρωπιστική κρίση.
Το ελληνικό δημόσιο χρέος μπορεί σήμερα να θεωρηθεί απολύτως μη βιώσιμο.

Το Έκτο Κεφάλαιο, με τίτλο «Οι επιπτώσεις των "προγραμμάτων διάσωσης" στα ανθρώπινα δικαιώματα», καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα μέτρα τα οποία επιβλήθηκαν στο πλαίσιο των λεγόμενων «προγραμμάτων διάσωσης» έπληξαν άμεσα τις συνθήκες διαβίωσης του ελληνικού λαού και παραβίασαν τα ανθρώπινα δικαιώματα, τα οποία οφείλουν, τόσο η Ελλάδα, όσο και οι εταίροι της να προστατεύουν και να προάγουν, σύμφωνα με το εσωτερικό, το ευρωπαϊκό και το Διεθνές Δίκαιο.
Οι δραστικές προσαρμογές που επιβλήθηκαν στην ελληνική οικονομία και σε ολόκληρη την κοινωνία προκάλεσαν ραγδαία υποβάθμιση του επιπέδου ζωής και παραμένουν ασύμβατες προς την κοινωνική δικαιοσύνη, την κοινωνική συνοχή, τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Το Έβδομο Κεφάλαιο, με τίτλο «Νομικά ζητήματα σχετικά με τα μνημόνια και τις δανειακές συμβάσεις», αναλύει την παραβίαση των ανθρώπινων δικαιωμάτων από την πλευρά, τόσο της ίδιας της Ελλάδας, όσο και των δανειστών της, δηλαδή των (πιστωτρι-
page7
ών) χωρών της ευρωζώνης, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, που επέβαλαν τα μέτρα αυτά στην Ελλάδα.
Όλοι αυτοί οι παράγοντες (κράτη και όργανα ή θεσμοί) παρέλειψαν να εκτιμήσουν τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που συνεπάγονταν οι επιβαλλόμενες από τους ίδιους πολιτικές και, επιπλέον, παραβίασαν άμεσα το ελληνικό Σύνταγμα, απογυμνώνοντας ουσιαστικά την Ελλάδα από τα περισσότερα κυριαρχικά δικαιώματά της.
Οι συμφωνίες περιλαμβάνουν καταχρηστικούς όρους που εξαναγκάζουν την Ελλάδα να απολέσει εθνική κυριαρχία.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η επιλογή του Αγγλικού Δικαίου ως εφαρμοστέου δικαίου στις δανειακές συμβάσεις, η οποία διευκόλυνε την παράκαμψη του ελληνικού Συντάγματος, αλλά και των διεθνών υποχρεώσεων σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων.
Οι παραβιάσεις των ανθρώπινων δικαιωμάτων και του εθιμικού δικαίου, οι πολλές ενδείξεις κακόπιστης συμπεριφοράς εκ μέρους των συμβαλλόμενων μερών και ο καταχρηστικός χαρακτήρας αυτών των συμβάσεων καθιστούν τις συναφθείσες συμβάσεις άκυρες.

Το Όγδοο Κεφάλαιο, με τίτλο «Εκτίμηση του χρέους όσον αφορά τον αθέμιτο, επονείδιστο, παράνομο και μη βιώσιμο χαρακτήρα του», παρέχει μια αποτίμηση του ελληνικού δημόσιου χρέους με βάση τους ορισμούς του παράνομου, αθέμιτου, επονείδιστου και μη βιώσιμου χρέους, τους οποίους υιοθέτησε η Επιτροπή Αλήθειας.

Το εν λόγω κεφάλαιο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το ελληνικό δημόσιο χρέος σήμερα, τον Ιούνιο του 2015, είναι μη βιώσιμο, διότι η Ελλάδα δεν είναι σε θέση να το εξυπηρετήσει, χωρίς να πλήξει καίρια την ικανότητά της να ανταποκρίνεται στις βασικές υποχρεώσεις της για προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων.
Επιπλέον, το κεφάλαιο περιέχει στοιχεία για ενδεικτικές περιπτώσεις παράνομου, αθέμιτου και επονείδιστου χρέους προς κάθε έναν δανειστή.

Το χρέος προς το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο πρέπει να χαρακτηριστεί παράνομο, διότι η σύναψή του έγινε κατά παράβαση του καταστατικού του ίδιου του ΔΝΤ, ενώ επιπλέον οι όροι του παραβιάζουν το ελληνικό Σύνταγμα, το διεθνές εθιμικό δίκαιο και τις διεθνείς συνθήκες τις οποίες έχει κυρώσει η Ελληνική Δημοκρατία.

Είναι επίσης αθέμιτο, διότι οι όροι του επιβάλλουν πολιτικές, οι οποίες παραβιάζουν τις υποχρεώσεις προστασίας των ανθρώπινων δικαιωμάτων.
Τέλος, είναι επονείδιστο (απεχθές), διότι το ΔΝΤ γνώριζε ότι τα μέτρα τα οποία επέβαλλαν οι πολιτικές του ήταν αντιδημοκρατικά και αναποτελεσματικά και θα οδηγούσαν σε σοβαρές παραβιάσεις των κοινωνικών και οικονομικών δικαιωμάτων.

Το χρέος προς την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα πρέπει να χαρακτηριστεί παράνομο, διότι η ΕΚΤ υπερέβη τις αρμοδιότητές της επιβάλλοντας, μέσω της συμμετοχής της στην Τρόικα, την εφαρμογή των προγραμμάτων μακροοικονομικής προσαρμογής (λόγου χάρη, την απορρύθμιση της αγοράς εργασίας).
Το χρέος προς την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα είναι επίσης αθέμιτο και επονείδιστο, διότι ο κύριος λόγος ύπαρξης του Προγράμματος Αγοράς Ομολόγων (Securities Market Programme, SMP) ήταν να εξυπηρετηθούν συμφέροντα των χρηματοπιστωτικών οργανισμών, επιτρέποντας στις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές και ελληνικές ιδιωτικές τράπεζες να απαλλαγούν από τα ελληνικά ομόλογα που είχαν στην κατοχή τους.

Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας παρέχει δάνεια χωρίς μετρητά (cash-less loans) τα οποία πρέπει να θεωρηθούν παράνομα, επειδή παραβιάζουν όχι μόνον το Άρθρο 122(2) της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), αλλά και πολλά κοινωνικά και οικονομικά δικαιώματα, καθώς και πολιτικές ελευθερίες.
Περαιτέρω, η Συμφωνία Πλαίσιο (Framework Agreement) του ΕΤΧΣ, του 2010, καθώς και η Κύρια Σύμβαση Χρηματοδοτικής Διευκόλυνσης (Master Financial Assistance Agreement) του 2012, περιλαμβάνουν πολλαπλούς καταχρηστικούς όρους, οι οποίοι αποκαλύπτουν σαφώς αθέμιτη συμπεριφορά από την πλευρά του δανειστή.
Το ΕΤΧΣ παραβιάζει, επίσης, με τη δράση του τις δημοκρατικές αρχές, γεγονός που καθιστά αυτά τα συγκεκριμένα χρέη αθέμιτα και επονείδιστα.

Τα διμερή δάνεια πρέπει να θεωρηθούν παράνομα διότι παραβιάζουν τη διαδικασία που προβλέπεται από το ελληνικό Σύνταγμα.
Κατά τη σύναψή τους υπήρξε σαφώς αθέμιτη συμπεριφορά εκ μέρους των δανειστών, ενώ επίσης περιέχουν όρους που παραβιάζουν το νόμο και τη δημόσια τάξη.
Τόσο το ευρωπαϊκό, όσο και το Διεθνές Δίκαιο, παραβιάστηκαν κατά τη σχεδίαση των μακροοικονομικών προγραμμάτων, προκειμένου να παρακαμφθούν τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Επιπλέον, τα διμερή δάνεια είναι αθέμιτα, διότι δεν χρησιμοποιήθηκαν προς όφελος του λαού, αλλά απλώς επέτρεψαν στους ιδιώτες πιστωτές της Ελλάδας να σώσουν τους εαυτούς τους.
Τέλος, τα διμερή δάνεια είναι επονείδιστα, διότι οι πιστώτριες χώρες, καθώς και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή γνώριζαν τις ενδεχόμενες παραβιάσεις, αλλά τόσο το 2010 όσο και το 2012 απέφυγαν να εκτιμήσουν
page8
ποιες επιπτώσεις θα είχαν στα ανθρώπινα δικαιώματα η μακροοικονομική προσαρμογή και η δημοσιονομική σταθεροποίηση, που ήταν και οι προϋποθέσεις για τη χορήγηση των δανείων.

Το χρέος προς τους ιδιώτες δανειστές πρέπει να θεωρηθεί παράνομο, διότι οι ιδιωτικές τράπεζες πριν από τη δημιουργία της Τρόικας έδρασαν ανεύθυνα και δεν έδειξαν τη δέουσα επιμέλεια στη διαχείριση του δανεισμού, ενώ ορισμένοι ιδιώτες δανειστές, όπως κεφάλαια αντιστάθμισης κινδύνου (hedge funds), ενήργησαν επίσης κακόβουλα.
Μέρος του χρέους προς τις ιδιωτικές τράπεζες και προς τα κεφάλαια αντιστάθμισης κινδύνου είναι αθέμιτο για τους ίδιους λόγους για τους οποίους είναι και παράνομο.
Επιπλέον, οι ελληνικές τράπεζες ανακεφαλαιοποιήθηκαν με αθέμιτο τρόπο από τους φορολογούμενους.

Τέλος, το χρέος προς τις ιδιωτικές τράπεζες και προς τα κεφάλαια αντιστάθμισης κινδύνου είναι επονείδιστο, διότι οι μεγάλοι ιδιώτες δανειστές γνώριζαν ότι τα δάνεια αυτά συνήφθησαν για ίδιο όφελος και όχι για την εξυπηρέτηση των συμφερόντων του λαού.

Η Προκαταρκτική Έκθεση καταλήγει επισημαίνοντας ορισμένα πρακτικά ζητήματα.

Το Ένατο Κεφάλαιο, με τίτλο «Νομική θεμελίωση της αποκήρυξης και αναστολής πληρωμών του ελληνικού δημόσιου χρέους», εκθέτει ποιες επιλογές υπάρχουν, όσον αφορά την «ακύρωση του χρέους» και ιδίως τις συνθήκες υπό τις οποίες ένα κυρίαρχο κράτος μπορεί να ασκήσει το δικαίωμά του να προχωρήσει μονομερώς, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, στην αποκήρυξη του χρέους ή στην αναστολή της αποπληρωμής του.

Τα νομικά επιχειρήματα που επιτρέπουν σε ένα κυρίαρχο κράτος να αποκηρύξει μονομερώς το παράνομο, αθέμιτο και επονείδιστο χρέος είναι πολλαπλά·
όσον αφορά την ελληνική περίπτωση, μια τέτοια μονομερής κυριαρχική πράξη θα μπορούσε να θεμελιωθεί στα εξής επιχειρήματα:
1) στην κακή πίστη την οποία επέδειξαν οι δανειστές, ωθώντας την Ελλάδα να παραβιάσει το εσωτερικό της δίκαιο και τις διεθνείς της υποχρεώσεις σε σχέση με τα ανθρώπινα δικαιώματα,
2) στη νομική υπεροχή και προτεραιότητα των ανθρώπινων δικαιωμάτων απέναντι σε διεθνείς συμφωνίες, όπως εκείνες που υπέγραψαν οι προηγούμενες κυβερνήσεις με τους δανειστές ή με την Τρόικα,
3) στη χρήση καταναγκασμού,
4) στην επιβολή άδικων και ανεπιεικών όρων, οι οποίοι παραβιάζουν κατάφωρα το Σύνταγμα και την εθνική κυριαρχία και
5) στο δικαίωμα το οποίο αναγνωρίζει το Διεθνές Δίκαιο στο κράτος, να λαμβάνει μέτρα ενάντια σε παράνομες ενέργειες δανειστών, οι οποίες πλήττουν τη δημοσιονομική του κυριαρχία, το υποχρεώνουν να αποδεχθεί παράνομα, αθέμιτα και επονείδιστα χρέη και παραβιάζουν την οικονομική του αυτοδιάθεση και τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα.

Όσον αφορά τη μη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους, κάθε κράτος έχει νόμιμο δικαίωμα να επικαλείται την ύπαρξη κατάστασης ανάγκης σε εξαιρετικές περιστάσεις, προκειμένου να διαφυλάξει ουσιώδη συμφέροντα τα οποία απειλούνται από μείζονα και παρόντα κίνδυνο.
Σε τέτοια περίπτωση, το κράτος μπορεί να απαλλαγεί από την εκπλήρωση των διεθνών υποχρεώσεών του, οι οποίες επαυξάνουν τον κίνδυνο, όπως συμβαίνει με τις εκκρεμείς δανειακές συμβάσεις.
Τέλος, τα κράτη έχουν δικαίωμα να κηρύξουν μονομερώς αδυναμία πληρωμής (insolvency), όταν δεν είναι βιώσιμη η εξυπηρέτηση του χρέους, στην οποία περίπτωση δεν διαπράττουν διεθνώς παράνομη πράξη και, επομένως, δεν φέρουν ευθύνη.

Κατακλείδα

Η αξιοπρέπεια του λαού βαρύνει περισσότερο από το παράνομο, αθέμιτο, επονείδιστο και μη βιώσιμο χρέος.

Έχοντας ολοκληρώσει την προκαταρκτική φάση της έρευνάς της, η Επιτροπή Αλήθειας του Δημόσιου Χρέους θεωρεί ότι η Ελλάδα ήταν και παραμένει θύμα μιας προσχεδιασμένης επίθεσης, η οποία οργανώθηκε από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Αυτό το βίαιο, παράνομο και ανήθικο εγχείρημά τους έχει μοναδικό σκοπό να περάσουν τα ιδιωτικά χρέη στο δημόσιο.

Παρουσιάζοντας αυτή την Προκαταρκτική Έκθεση στις ελληνικές αρχές και τον ελληνικό λαό, η Επιτροπή Αλήθειας Δημόσιου Χρέους θεωρεί ότι ολοκλήρωσε την πρώτη φάση της εντολής της, η οποία περιγράφεται στην από 4 Απριλίου του 2015 απόφαση της Προέδρου της Βουλής.
Η Επιτροπή ελπίζει πως η Έκθεση θα αποδειχθεί χρήσιμο εργαλείο, ώστε να εγκαταλειφθεί η καταστροφική λογική της λιτότητας και να προστατευθούν από τους κινδύνους, που σήμερα τα απειλούν, τα ανθρώπινα δικαιώματα, η δημοκρατία, η αξιοπρέπεια του λαού και το μέλλον των επόμενων γενεών.

Σε απάντηση εκείνων που προσπαθούν να επιβάλουν άδικα μέτρα, ο ελληνικός λαός θα μπορούσε να επικαλεστεί τη ρήση του Θουκυδίδη «…όνομα μεν δια το μη ες ολίγους αλλ’ ες πλείονας οικειν δημοκρατία κέκληται» (Θουκυδίδης, Ιστορία του Πελοποννησιακού πολέμου, Επιτάφιος του Περικλή (2.37) – «και ως προς το όνομα καλείται Δημοκρατία, επειδή η εξουσία δεν είναι στα χέρια των λίγων, αλλά των πολλών»).

page9

Περιεχόμενα

Περιεχόμενα
11 Εισαγωγή
12 Το έργο της Επιτροπής Αλήθειας για το Δημόσιο Χρέος
14 Ορολογία
16 Συντομογραφίες
17 Κεφάλαιο 1: Το χρέος πριν από την Τρόικα
23 Κεφάλαιο 2: Η εξέλιξη του ελληνικού δημόσιου χρέους την περίοδο 2010-2015
29 Κεφάλαιο 3: Ελληνικό δημόσιο χρέος ανά πιστωτή το 2015
36 Κεφάλαιο 4: Ο μηχανισμός του χρέους στην Ελλάδα
41 Κεφάλαιο 5: Αυστηροί όροι (αιρεσιμότητες) εναντίον βιωσιμότητας
47 Κεφάλαιο 6: Οι επιπτώσεις του «προγράμματος διάσωσης» στα ανθρώπινα δικαιώματα
57 Κεφάλαιο 7: Νομικά ζητήματα σχετικά με το Μνημόνιο Συνεννόησης και τις Δανειακές Συμβάσεις
65 Κεφάλαιο 8: Εκτίμηση του χρέους όσον αφορά τον αθέμιτο, επονείδιστο, παράνομο και μη βιώσιμο χαρακτήρα του
73 Κεφάλαιο 9: Νομικές βάσεις για την αποκήρυξη και την αναστολή αποπληρωμής του ελληνικού δημοσίου χρέους

page10

page11

Εισαγωγή

Από τον Μάιο του 2010, η Ελλάδα εφαρμόζει
το πρόγραμμα μακροοικονομικής προσαρ-
μογής, το οποίο επιβλήθηκε ως προϋπόθεση
για να προσφέρουν «χρηματοπιστωτική βο-
ήθεια» το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το Ευρωπαϊκό
Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, η Ευρω-
παϊκή Κεντρική Τράπεζα και τα υπόλοιπα κράτη-μέλη
της ευρωζώνης, τα οποία εκπροσωπούνται από την
Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Το πρόγραμμα αποτελείται από
μια σειρά νεοφιλελεύθερων μέτρων που συμπεριλαμ-
βάνουν βαθιές περικοπές αποδοχών και απολύσεις
στον δημόσιο τομέα, εκτεταμένη απορρύθμιση του
ιδιωτικού τομέα, φορολογικές επιβαρύνσεις, ιδιωτικο-
ποιήσεις και δομικές αλλαγές («μεταρρυθμίσεις» όπως
παραπλανητικά ονομάζονται).
Τα μέτρα αυτά που επιβλήθηκαν από τους διεθνείς
θεσμούς και που υποτίθεται ότι αποβλέπουν στη μείω-
ση του ελλείμματος και του χρέους σε βιώσιμα επίπεδα,
ώθησαν την οικονομία σε ύφεση – τη βαθύτερη και πιο
μακροχρόνια που γνώρισε η Ευρώπη σε καιρό ειρήνης.
Εκατομμύρια άνθρωποι εγκλωβίστηκαν στη φτώχεια,
την ανεργία και τον κοινωνικό αποκλεισμό, ενώ τα αν-
θρώπινα δικαιώματα, ιδίως τα οικονομικά και κοινωνι-
κά, υπονομεύθηκαν. Σε ολόκληρη τη χώρα, δημόσιες
υπηρεσίες και υποδομές, όπως σχολεία, νοσοκομεία,
δικαστήρια και δήμοι έκλεισαν, συγχωνεύθηκαν ή οδη-
γήθηκαν στην ασφυξία προκειμένου να επιτευχθούν οι
δημοσιονομικοί στόχοι που τέθηκαν από τους δανει-
στές. Ωστόσο, οι ίδιοι στόχοι επικρίθηκαν ευρύτατα ως
απαράδεκτοι και μη ρεαλιστικοί. Οι ανθρώπινες ζωές,
ο κοινωνικός ιστός, οι δημόσιες δομές και το φυσικό
περιβάλλον δέχτηκαν πλήγματα από τα οποία δεν πρό-
κειται να ανακάμψουν, προτού περάσει πολύς καιρός.
Ακόμα και πλήγματα μη αναστρέψιμα, όπως αυτών που
έχασαν τη ζωή τους ή αυτοκτόνησαν στη μνημονιακή
περίοδο, κατά την οποία το ποσοστό αυτοκτονιών εκτι-
νάχθηκε σε πρωτοφανή ύψη.
Για να ανταποκριθεί σε αυτή την ανάγκη και στο
πλαίσιο των ευθυνών του Κοινοβουλίου έναντι του
ελληνικού λαού, η Πρόεδρος της Βουλής αποφάσισε
να συστήσει, στις 4 Απριλίου του 2015, μια Ειδική Επι-
τροπή της Βουλής των Ελλήνων, την Επιτροπή Αλή-
θειας Δημοσίου Χρέους. Η εντολή που ανατέθηκε στην
Επιτροπή Αλήθειας ήταν να ερευνήσει την αλήθεια για
τη δημιουργία και την διόγκωση του δημόσιου χρέους,
καθώς επίσης να το ελέγξει λογιστικά και να προωθήσει
τη διεθνή συνεργασία σε ζητήματα χρέους της Βουλής
των Ελλήνων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με τα κοι-
νοβούλια άλλων χωρών και με διεθνείς οργανισμούς.
Η Επιτροπή Αλήθειας σκοπεύει να εξετάσει ολόκληρο
το φάσμα των νομικών, κοινωνικών και οικονομικών
ζητημάτων, τα οποία απαιτούν ενδελεχή διερεύνηση
σε σχέση με το χρέος και επίσης να γνωστοποιήσει τα
συμπεράσματά της στους πολίτες της χώρας, τη διεθνή
κοινότητα και τη διεθνή κοινή γνώμη.
Η Προκαταρκτική Έκθεση, δημοσιευμένη στα ελλη-
νικά και τα αγγλικά, παρουσιάζει τα κύρια πορίσματα
στα οποία κατέληξε η Επιτροπή στην πρώτη φάση των
εργασιών της. Αναμένουμε ότι τα ζητήματα τα οποία
αναδεικνύονται από τα πορίσματά μας θα εξεταστούν
και θα αναλυθούν σε βάθος στη δεύτερη φάση των
εργασιών μας, στο επόμενο διάστημα. Τα πορίσματα
που παρουσιάζονται εδώ είναι προκαταρκτικά, αλλά
καθώς η Επιτροπή συνεχίζει τις εργασίες της, αναμένε-
ται περαιτέρω ανάλυση, ενίσχυση και εμβάθυνσή τους.
Πρωταρχικός στόχος της Προκαταρκτικής Έκθεσης
είναι να αναδειχθούν τα κύρια εριζόμενα ζητήματα σε
σχέση με το χρέος και να προσδιοριστούν τα συγκεκρι-
μένα θέματα που θα πρέπει να συμπεριλάβει η δημόσια
συζήτηση.
Το εισαγωγικό μέρος της Έκθεσης παρουσιάζει το
πλαίσιο και τη μεθοδολογία της ανάλυσής μας, καθώς
και τους ορισμούς που χρησιμοποιούμε για το παρά-
νομο, το αθέμιτο, το επονείδιστο (απεχθές) και το μη
βιώσιμο χρέος.
Η υπόλοιπη Έκθεση διαρθρώνεται ως εξής: Το Πρώ-
το και το Δεύτερο Κεφάλαιο εξετάζουν την εξέλιξη του
ελληνικού δημόσιου χρέους από το 1980 ως το 2015.
Το Τρίτο Κεφάλαιο ανιχνεύει τα κρίσιμα χαρακτηριστι-
κά των σημερινών δανειστών της Ελλάδας. Το Τέταρ-
το Κεφάλαιο συνοψίζει τους μηχανισμούς χρέους που
συνδέονται με όσα συμφώνησαν από το 2010 και μετά
η Ελλάδα και η Τρόικα. Το Πέμπτο και το Έκτο Κεφά-
λαιο αναλύουν τους αυστηρούς όρους (αιρεσιμότητες)
που συνοδεύουν τις δανειακές και τις λοιπές συμβάσεις,
καθώς και τις επιπτώσεις τους στη βιωσιμότητα του
χρέους, τόσο από τη σκοπιά των ανθρωπίνων δικαι-
ωμάτων, όσο και από τη μακροοικονομική οπτική. Το
Έβδομο Κεφάλαιο υπεισέρχεται στα νομικά ζητήματα
σε σχέση με τα Μνημόνια και τις δανειακές συμβάσεις
και εξετάζει πώς αυτά εξελίχθηκαν και επιβλήθηκαν.
Το Όγδοο Κεφάλαιο προχωρά στην αποτίμηση του ελ-
ληνικού δημόσιου χρέους με βάση τους ορισμούς του
παράνομου, αθέμιτου, επονείδιστου (απεχθούς) και μη
βιώσιμου χρέους που υιοθέτησε η Επιτροπή στην Ολο-
μέλειά της, στις 4-7 Μαΐου του 2015.
Τέλος, μετά από την ανάλυση των πολύπλευρων ζη-
τημάτων που συνδέονται με το ελληνικό δημόσιο χρέ-
ος, το Ένατο Κεφάλαιο παρουσιάζει συμπερασματικά
τις επιλογές που υπάρχουν, όσον αφορά την ακύρωση
του χρέους και, ιδίως, υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί
ένα κυρίαρχο κράτος να ασκήσει το δικαίωμά του να
αποποιηθεί μονομερώς το χρέος ή να αναστείλει την
αποπληρωμή του, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο.

page12

Το έργο της Επιτροπής Αλήθειας για το Δημόσιο Χρέος

Το πλαίσιο
Η απόφαση να δημιουργηθεί η Επιτροπή Αλήθειας
και να πραγματοποιηθεί λογιστικός έλεγχος του ελ-
ληνικού δημόσιου χρέους λήφθηκε για τρεις κυρίως
λόγους.
Πρώτον, ο λογιστικός έλεγχος του δημόσιου χρέους
είναι βασικό δημοκρατικό δικαίωμα των πολιτών και
συνάμα κυριαρχικό δικαίωμα του έθνους. Δεν υπάρχει
δημοκρατία χωρίς διαφάνεια, όσον αφορά τα δημόσια
οικονομικά, και είναι ανήθικο να ζητά κανείς από τους
πολίτες να πληρώσουν ένα χρέος χωρίς να γνωρίζουν
πώς και γιατί δημιουργήθηκε αυτό. Είναι επίσης ιδιαίτε-
ρα σημαντικός ο λογιστικός έλεγχος του χρέους, επειδή
ακριβώς για την αποπληρωμή του χρέους ζητούνται
σήμερα τεράστιες θυσίες από την ελληνική κοινωνία
και από το ελληνικό κράτος.
Δεύτερον, ο λογιστικός έλεγχος του χρέους είναι
ταυτόχρονα θεσμική υποχρέωση του κράτους, σύμ-
φωνα με το ευρωπαϊκό δίκαιο.
Ανταποκρίνεται στην υπο-
χρέωση την οποία επι-
βάλει ο Κανονισμός
(EU) 472/2013
του Ευρωπαϊκού
Κοινοβουλίου
και του Συμ-
βουλίου, της
21ης Μαΐου
2013 (αρ.
7, παρ. 9),
που καλεί
τα κράτη-μέ-
λη τα οποία
υπόκεινται σε
πρόγραμμα μα-
κροοικονομικής
προσαρμογής να
«πραγματοποιήσουν
πλήρη λογιστικό έλεγχο
των δημόσιων οικονομικών τους
προκειμένου, μεταξύ άλλων, να αποτιμηθούν οι λόγοι
για τους οποίους η χρέωσή τους οδηγήθηκε σε υπερ-
βολικά επίπεδα, αλλά και για να επισημανθεί κάθε
ενδεχόμενη παρατυπία». Αυτή η υποχρέωση ωστόσο,
αγνοήθηκε πλήρως από τις προηγούμενες ελληνικές
κυβερνήσεις, αλλά και από την Τρόικα.
Τρίτον, ο λογιστικός έλεγχος του χρέους συνιστά
επίσης υποχρέωση η οποία προκύπτει από το Διεθνές
Δίκαιο. Οι Κατευθυντήριες Αρχές για το Εξωτερικό
Χρέος και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα των Ηνωμένων
Εθνών, τις οποίες ενέκρινε τον Ιούλιο του 2012 το Συμ-
βούλιο Ανθρώπινων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ (United
Nations Guiding Principles on Foreign Debt and Human
Rights, A/HRC/20/23), καλούν τα κράτη να διενεργούν
περιοδικά λογιστικό έλεγχο του δημόσιου χρέους τους,
προκειμένου να διασφαλίζεται η διαχείριση των πόρων
τους με διαφάνεια και με λογοδοσία, αλλά και να διευ-
κολύνονται οι αποφάσεις, όσον αφορά τον μελλοντικό
δανεισμό.
Κεντρικός στόχος της Επιτροπής Αλήθειας για το
Δημόσιο Χρέος είναι να ανταποκριθεί στην πρόσκληση
των Ηνωμένων Εθνών για διαφάνεια και λογοδοσία
στη διαχείριση των πόρων. Επίσης, να εξηγήσει στον
ελληνικό λαό ο οποίος πληρώνει με αιματηρές θυσίες
το χρέος, κατά την τελευταία πενταετία, πώς και γιατί
δημιουργήθηκε αυτό το χρέος και με ποιόν τρόπο έγινε
η διαχείρισή του.
Η σύνθεση της Επιτροπής
Αλήθειας για το Δημόσιο Χρέος
Η Επιτροπή Αλήθειας Δημοσίου Χρέους είναι μια
ανεξάρτητη επιτροπή, η οποία δημιουργήθηκε σύμ-
φωνα με τον Κανονισμό της Βουλής των Ελλήνων από
την Πρόεδρο της Βουλής. Το προεδρείο της Επιτροπής
απαρτίζουν η Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων, κ.
Ζωή Κωνσταντοπούλου, ο επιστημονικός συντονιστής
της Επιτροπής, καθηγητής Eric Toussaint και η ευρω-
βουλευτής κ. Σοφία Σακοράφα, υπεύθυνη για τις σχέ-
σεις της Επιτροπής με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και
με τα λοιπά κοινοβούλια και θεσμούς.
Τα μέλη της Επιτροπής προέρχονται από την Ελλά-
δα και άλλες δέκα χώρες. Τα περισσότερα μέλη έχουν
διεθνώς αναγνωρισμένη εμπειρία, κατάρτιση και εξει-
δίκευση σε ζητήματα λογιστικού ελέγχου, δημόσιου
χρέους, προστασίας ανθρώπινων δικαιωμάτων, διε-
θνούς δικαίου, συνταγματικού δικαίου, διεθνών χρη-
ματοπιστωτικών θεσμών και συναλλαγών, μακροοικο-
νομικής, καταπολέμησης της διαφθοράς και εγγυήσεων
διαφάνειας. Άλλα μέλη συνεισφέρουν την πλούσια και
πολύτιμη εμπειρία εγχώριων ή διεθνών κοινωνικών
κινημάτων.
Η Επιτροπή Αλήθειας επίσης συνεργάζεται με ανα-
γνωρισμένους ειδικούς σε αυτά τα ζητήματα, καθώς και
με αρμόδιους θεσμούς, αλλά και με τις υπηρεσίες της
Βουλής των Ελλήνων και με ολόκληρη την κοινωνία.
Το έργο της είναι ανοιχτό στην κοινωνία και σε όλα
Το έργο
της Επιτροπής Αλήθειας
για το Δημόσιο Χρέος
13
τα πρόσωπα τα οποία επιθυμούν να συνεισφέρουν ως
ειδικοί, ως μάρτυρες, ως πηγές ή ως μέλη. Πράγματι,
στη διάρκεια των δυο πρώτων μηνών του έργου της, η
Επιτροπή δέχθηκε σημαντικές προσφορές συνεργασίας,
στις οποίες ήδη ανταποκρίθηκε ή θα ανταποκριθεί μόλις
αυτό καταστεί δυνατό. Τέλος, τα μέλη της Επιτροπής
προσφέρουν την εργασία τους δωρεάν και δεν έλαβαν
ούτε θα λάβουν οποιαδήποτε αμοιβή.
Εντολή και στόχοι της Επιτροπής
Αλήθειας για το Δημόσιο Χρέος
Στην Επιτροπή Αλήθειας Δημοσίου Χρέους ανατέ-
θηκε η εντολή να εξετάσει τη φύση του ελληνικού δη-
μόσιου χρέους, καθώς και τις ιστορικές, χρηματοπιστω-
τικές και άλλες διαδικασίες, οι οποίες συνδέονται με
τη σύναψη και τη διόγκωσή του. Επίσης, να ανιχνεύσει
ποιο μέρος ή ποσοστό του χρέους μπορεί να χαρακτη-
ριστεί παράνομο, αθέμιτο, επονείδιστο (απεχθές) ή μη
βιώσιμο.
Η Επιτροπή Αλήθειας έχει αναλάβει να σχεδιάσει
τον λογιστικό έλεγχο του χρέους με τρόπο ο οποίος θα
διευκολύνει τη διαφάνεια και τη λογοδοσία στη διαχεί-
ριση των δημόσιων οικονομικών. Επίσης, διατυπώνει
επιχειρήματα σχετικά με τη διαγραφή του χρέους και
αναζητεί τις ενδεχόμενες νομικές της θεμελιώσεις.
Περιορισμοί
Κατά το πρώτο δίμηνο των εργασιών τους, τα μέλη
της Επιτροπής Αλήθειας προσπάθησαν συντονισμένα
και άοκνα να επεξεργαστούν μια ανάλυση του δημό-
σιου χρέους, τα αποτελέσματα της οποίας παρουσιά-
ζονται σε αυτήν εδώ την Προκαταρκτική Έκθεση. Αυτό
το χρονικό διάστημα δεν ήταν βεβαίως αρκετό για μια
ολοκληρωμένη ανάλυση των μηχανισμών δημιουργίας
και διόγκωσης του ελληνικού χρέους σε ολόκληρη την
περίοδο από το 1980 ως το 2015. Υποχρεωθήκαμε λοι-
πόν να ιεραρχήσουμε τα διάφορα ζητήματα κατά σειρά
προτεραιότητας και ιδίως τις χρονικές περιόδους στις
οποίες εστιάζει η ανάλυσή μας.
Επιπλέον, η Επιτροπή Αλήθειας δεν έχει ακόμη πα-
ραλάβει όλα εκείνα τα νομικά και δημόσια έγγραφα τα
οποία είναι απαραίτητα για να τεκμηριωθούν τα τελι-
κά ευρήματά της και να αναλυθούν ενδελεχώς όλες οι
όψεις του ελληνικού χρέους. Επισημαίνουμε επίσης ότι
η Τράπεζα της Ελλάδος, μέσω της αρχικής απάντησης
του Διοικητή της προς την Επιτροπή Αλήθειας, αρνήθη-
κε να μας κοινοποιήσει έγγραφα τα οποία είναι απαραί-
τητα για τον λογιστικό έλεγχο. Η Επιτροπή θα επιμείνει
να της παραδοθούν αρμοδίως τα έγγραφα αυτά (κυρίως
τραπεζικές συναλλαγές που αφορούν δανειακές συμβά-
σεις). Αναμένουμε να εξασφαλίσουμε τους ερχόμενους
μήνες την αμέριστη συνεργασία των ελληνικών αρχών,
οι οποίες συνδέονται με τη διαχείριση του δημόσιου
χρέους και ιδίως να μας παραδοθούν όλα τα νομικά έγ-
γραφα, τα στοιχεία και οι λογιστικές καταστάσεις, που
θα μας βοηθήσουν να ολοκληρώσουμε τις διαδικασίες
λογιστικού ελέγχου και λογοδοσίας.
Μολαταύτα, το έργο που ολοκλήρωσε μέχρι σήμερα
η Επιτροπή Αλήθειας μας επιτρέπει να παρουσιάσου-
με ορισμένα σημαντικά προκαταρκτικά μας πορίσματα,
αλλά και να συνδέσουμε τις συνεπαγωγές τους με τις
διαθέσιμες εναλλακτικές πολιτικές. Τα προκαταρκτικά
πορίσματα φωτίζουν μέσα από νέα πρίσματα τα ζητή-
ματα χρέους και επίσης αναδεικνύουν πόσο σημαντικό
είναι να συνεχιστούν η έρευνά μας και η διαδικασία του
λογιστικού ελέγχου. Επομένως, η Επιτροπή Αλήθειας θα
συνεχίσει τις εργασίες της κατά τους ερχόμενους μήνες
και αναμένεται να παρουσιάσει την τελική της έκθεση
τον Μάιο του 2016.
Το χρονικό πλαίσιο της ανάλυσης
Ένας από τους στόχους της Επιτροπής Αλήθειας για
το Δημόσιο Χρέος είναι να παρουσιάσει μια πλήρη επι-
σκόπηση της εξέλιξης του ελληνικού δημόσιου χρέους
από το 1980 ως το 2015. Η επισκόπηση αυτή θα συνο-
δεύεται από μια ανάλυση των τάσεων, των διαδικασι-
ών και των λειτουργικών κύκλων των συναλλαγών που
οδήγησαν στην υπερχρέωση του ελληνικού δημοσίου
και οι οποίες μπορούν να διαλευκανθούν μέσα από τον
λογιστικό έλεγχο. Με δεδομένους τους επιτακτικούς
χρονικούς περιορισμούς των εργασιών μας, σ’ αυτή την
πρώτη φάση, τα πορίσματα της οποίας αποτυπώνονται
στην Προκαταρκτική Έκθεση της 17ης-18ης Ιουνίου
2015, δόθηκε προτεραιότητα στην εξέταση της μνημο-
νιακής περιόδου, δηλαδή από τον Μάιο του 2010 ως τον
Ιανουάριο του 2015.
Ωστόσο, οι θεσμοί και οι διαδικασίες που ήρθαν στο
προσκήνιο κατά τη μνημονιακή περίοδο δεν προέκυψαν
από το πουθενά. Οι προκαταρκτικές μας αναλύσεις για
την περίοδο από το 1980 ως το 2010, ιδίως σε σχέση με
ορισμένα κραυγαλέα περιστατικά διαφθοράς, τα οποία
επιβάρυναν τον δημόσιο προϋπολογισμό, αναδεικνύουν
πόσο σημαντικό είναι να προχωρήσουν απρόσκοπτα η
έρευνά μας και η διαδικασία λογιστικού ελέγχου στη
δεύτερη φάση των εργασιών μας.
Στόχοι της Προκαταρκτικής Έκθεσης
Η Προκαταρκτική Έκθεση της 17ης-18ης Ιουνίου 2015
δεν απευθύνεται μόνο στις Αρχές της Ελληνικής Δημο-
κρατίας. Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, ένας άλλος
στόχος της Έκθεσης είναι να γνωρίσουν τα σχετικά ζητή-
ματα οι πολίτες της Ελλάδας, η διεθνής κοινότητα και η
διεθνής κοινή γνώμη. Προκειμένου να ανταποκριθεί σε
αυτό τον στόχο, χωρίς από την άλλη πλευρά να χαλαρώ-
σει την αυστηρή της μεθοδολογία, η Επιτροπή Αλήθειας
αποφάσισε να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια, ώστε
η Έκθεση να είναι προσιτή σε ένα όσο το δυνατόν ευρύ-
τερο κοινό.
Χρειαζόταν, επομένως, να είναι η Έκθεση σύντομη,
αφού δεν θα μπορούσε να είναι προσιτό ένα κείμενο με-
ρικών εκατοντάδων σελίδων. Συνάμα κάναμε ό,τι μπο-
ρούσαμε για να αποφύγουμε το δυσνόητο ύφος. Προ-
σπαθούμε πάντοτε να εξηγούμε τα επιχειρήματά μας με
σαφή και μη τεχνική γλώσσα, ιδίως όταν παρουσιάζουμε
τεχνικής φύσης ζητήματα. Μόνο με αυτό τον τρόπο μπο-
ρεί η Έκθεση να διαβαστεί από κόσμο που δεν διαθέτει
εξειδικευμένες τεχνικές γνώσεις, δηλαδή ακριβώς από
τον κόσμο που αποτελεί τον κορμό της κοινωνίας μας,
όπως και κάθε κοινωνίας, και μάλιστα συμμετέχει και
πρέπει να συμμετέχει στη δημοκρατική συζήτηση. Για
αυτόν το λόγο θα αναρτηθούν στο διαδίκτυο σε πλήρη
μορφή ορισμένα έγγραφα, τα οποία αποφασίσαμε να μη
συμπεριλάβουμε στην Προκαταρκτική Έκθεση, μολονότι
αφορούν συναφή τεχνικά ζητήματα ή αναλύουν σε βά-
θος ορισμένα από τα επιχειρήματά μας.
Πηγές των εγγράφων
και των στοιχείων
Τα επίσημα έγγραφα και στοιχεία είναι απαραίτητα
προκειμένου να βρεθεί η αλήθεια σχετικά με τις διαδικα-
σίες μέσα από τις οποίες δημιουργήθηκε και διογκώθηκε
το ελληνικό δημόσιο χρέος. Για να ανταποκριθεί στην
αποστολή της, η Επιτροπή Αλήθειας χρησιμοποίησε και
ανέλυσε πλήθος τέτοιων εγγράφων και στοιχείων. Έναν
μη εξαντλητικό κατάλογό τους παραθέτουμε παρακάτω.
? Επίσημα έγγραφα, όπως συμβάσεις, διεθνείς συνθή-
κες, συμφωνίες, προγράμματα, μνημόνια, κλπ.
? Ετήσιες εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπε-
ζας, της Τράπεζας της Ελλάδος, του Ελληνικού Ταμείου
Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, κλπ.
? Επίσημα στατιστικά στοιχεία της Eurostat, της ΕΛ-
ΣΤΑΤ, του ΟΟΣΑ, της Τράπεζας της Ελλάδος, του Υπουρ-
γείου Οικονομικών, του Οργανισμού Διαχείρισης Δημό-
σιου Χρέους, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κλπ.
? Άρθρα επιστημονικών περιοδικών, ερευνητικές εκθέ-
σεις, άρθρα εφημερίδων και επιθεωρήσεων, κλπ.
? Δημόσιες ακροάσεις μαρτύρων.
? Συναντήσεις με επίσημες αρχές και φορείς.
? Φάκελοι δικογραφιών, όπως εκείνος, ο οποίος διαβι-
βάσθηκε στη Βουλή των Ελλήνων από την Εισαγγελία
Οικονομικού Εγκλήματος (Σεπτέμβριος – Νοέμβριος
2012) σε σχέση με τις δηλώσεις του πρωήν εκπροσώ-
που της Ελλάδας στο ΔΝΤ, κ. Παναγιώτη Ρουμελιώτη.

Ορολογία
Στην Προκαταρκτική Έκθεση, η Επιτροπή χρησιμοποιεί τους παρακάτω όρους δίνοντάς τους τις εξής σημασίες:

Αθέμιτο χρέος
Χρέος που η αποπληρωμή του δεν μπορεί να ζητηθεί
από τον οφειλέτη, είτε διότι είτε το ίδιο το δάνειο, η εξα-
σφάλιση ή εγγύηση είτε οι όροι και οι προϋποθέσεις του
δανείου, εξασφάλισης ή εγγύησης, παραβιάζουν το εθνικό
ή Διεθνές Δίκαιο ή τη δημόσια τάξη, είτε διότι οι εν λόγω
όροι ή προϋποθέσεις είναι κατάφωρα άδικοι, μη εύλογοι,
καταχρηστικοί ή με οποιονδήποτε άλλο τρόπο απαράδε-
κτοι, είτε διότι οι προϋποθέσεις του δανείου, εξασφάλισης
ή εγγύησης περιλαμβάνουν πολιτικές επιταγές, οι οποίες
παραβιάζουν το εσωτερικό δίκαιο ή τα ανθρώπινα δικαι-
ώματα, είτε διότι το δάνειο, εξασφάλιση ή εγγύηση δεν
χρησιμοποιήθηκαν προς όφελος του λαού, είτε διότι υπήρ-
ξε μετατροπή ιδιωτικού (εμπορικού) χρέους σε δημόσιο,
υπό την πίεση πιστωτών που αναχρηματοδοτούν το χρέος.

Παράνομο χρέος
Χρέος κατά τη σύναψη του οποίου δεν τηρήθηκαν οι
νόμιμες διαδικασίες (συμπεριλαμβανομένων εκείνων που
αφορούν την παροχή εξουσίας υπογραφής ή έγκρισης
δανείων, εξασφαλίσεων ή εγγυήσεων από τα αντιπροσω-
πευτικά ή κυβερνητικά όργανα του δανειζόμενου κράτους)
ή υπήρξε σαφώς αθέμιτη συμπεριφορά του δανειστή (συ-
μπεριλαμβανομένης της δωροδοκίας, του εξαναγκασμού
και του ανεπίτρεπτου επηρεασμού) ή υπήρξε παράβαση
του εσωτερικού ή του διεθνούς δικαίου ή επιβλήθηκαν
όροι που αντίκεινται στον νόμο ή τη δημόσια τάξη.

Επονείδιστο (απεχθές) χρέος
Χρέος για το οποίο ο δανειστής γνώριζε, ή όφειλε
να γνωρίζει, ότι συνάφθηκε κατά παράβαση των δημο-
κρατικών αρχών (συμπεριλαμβανομένων των αρχών
της συναίνεσης, της συμμετοχής, της διαφάνειας και της
λογοδοσίας) και το οποίο δεν χρησιμοποιήθηκε για τη
βέλτιστη εξυπηρέτηση των συμφερόντων του λαού του
δανειζομένου κράτους ή το οποίο είναι καταχρηστικό και
στερεί από το λαό θεμελιώδη ατομικά, πολιτικά, οικονο-
μικά, κοινωνικά ή πολιτισμικά δικαιώματα.

Μη βιώσιμο χρέος
Χρέος το οποίο δεν μπορεί να εξυπηρετηθεί χωρίς να
πληγεί σοβαρά η δυνατότητα ή ικανότητα του δανειζο-
μένου κράτους να εκπληρώνει τις βασικές του υποχρε-
ώσεις στο πεδίο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως
είναι εκείνες που αφορούν την υγεία, παιδεία, ύδρευση,
αποχέτευση ή επαρκή στέγαση ή να επενδύει σε δημόσι-
ες υποδομές και προγράμματα απαραίτητα για την οικο-
νομική και κοινωνική ανάπτυξη ή χωρίς να προκληθούν
βλαβερές συνέπειες για το λαό του δανειζομένου κράτους
(όπως η υποβάθμιση του βιοτικού επιπέδου). Το μη βιώσι-
μο χρέος πρέπει να αποπληρωθεί, αλλά η αποπληρωμή
του πρέπει να αναστέλλεται, ώστε να μπορεί το κράτος
να εκπληρώσει τις δεσμεύσεις του ως προς τα ανθρώπινα
δικαιώματα.
14
15

page16

Συντομογραφίες

ΑΕΠ: Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν
αρ.: Άρθρο
βλ.: βλέπε
ΓΔ: Γενική Διεύθυνση
ΓΛΚ: Γενικό Λογιστήριο του Κράτους
ΔΕΕ: Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης
ΔΕΚΟ: Δημόσιες Επιχειρήσεις Και Οργανισμοί
δις: δισεκατομμύρια
ΔΝΤ: Διεθνές Νομισματικό Ταμείο
ΔΣΟΚΠΔ: Διεθνές Σύμφωνο για τα Οικονομικά,
Κοινωνικά και Πολιτιστικά Δικαιώματα
ΕΔΔΑ: Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων
του Ανθρώπου
ΕΕ: Ευρωπαϊκή Ένωση
ΕΕΚΔ: Ευρωπαϊκή Επιτροπή Κοινωνικών
Δικαιωμάτων
ΕΚΤ: Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα
ΕΚΧ: Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Χάρτης
ΕΛΣΤΑΤ: Ελληνική Στατιστική Αρχή
ΕΜΣ: Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας
ΕΜΧΣ: Ευρωπαϊκός Μηχανισμός
Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας
ΕΣΔΑ: Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων
του Ανθρώπου
ΕΣΥ: Εθνικό Σύστημα Υγείας
ΕΣΥΕ: Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος
ΕΤΕ: Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων
ΕΤΧΣ: Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής
Σταθερότητας
ΚΣΧΔ: Κύρια Σύμβαση Χρηματοδοτικής
Διευκόλυνσης
ΜΚΟ: Μη Κυβερνητική Οργάνωση
ΟΗΕ: Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών
ΟΔΔΗΧ: Οργανισμός Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους
ΟΔΔΑ: Οικουμενική Διακήρυξη Δικαιωμάτων του
Ανθρώπου
ΟλΣτΕ: Ολομέλεια Συμβουλίου της Επικρατείας
ΟΟΣΑ: Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας
και Ανάπτυξης
Ό.π.: Όπως παραπάνω
παρ.: παράγραφος
σημ.: σημείωση
ΣΕΕ: Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση
ΣΙΤ: Συμμετοχή του Ιδιωτικού Τομέα
Σκ.: σκέψη
ΣΛΕΕ: Συνθήκη για τη Λειτουργία
της Ευρωπαϊκής Ένωσης
ΤΑΙΠΕΔ: Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής
Περιουσίας του Δημοσίου
ΤΔΔ: Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών
υπ.: υποσημείωση
ΧΘΔ: Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων
ANFA: Agreement on Net Financial Assets
AMECO: Annual macro-economic database
of European Commission
BIS: Bank of International Settlement
CDS: Credit Default Swap
CPN: Coupon
EA: Euro Area
EC: European Commission
ECOFIN: Economic and Financial Affairs Council
EFF: Extended Fund Facility
ESA: European System of National and Regional
Accounts
EU: European Union
FRN: Floating Rate Note
IMF: International Monetary Fund
KfW: Kreditanstalt f?r Wiederaufbau
(Reconstruction Credit Institute)
OMT: Outright Monetary Transactions
PSI: Private Sector Involvement
SBA: Stand-by Arrangement / Διακανονισμός
Χρηματοδότησης Άμεσης Ετοιμότητας του ΔΝΤ
SDRs: Special Drawing Rights/ Ειδικά δικαιώματα
ανάληψης (ή «Ειδικά Τραβηχτικά Δικαιώματα» κατά
την αδόκιμη ορολογία στα επίσημα έγγραφα του ΔΝΤ)
SMP: Securities Market Programme
UNHCR: United Nations High Commissioner
for Refugees

page17

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Το χρέος πριν από την Τρόικα

Η ύφεση του 2009 βρίσκει την Ελλάδα φορτωμένη με ένα ήδη βαρύ δημόσιο χρέος.
Στο Πρώτο Κεφάλαιο αναλύουμε τη διόγκωση του ελληνικού χρέους από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 και μετά.
Από την ανάλυση αυτή συνάγονται τα εξής βασικά συμπεράσματα:

? Η αύξηση του χρέους συναρτάται σαφώς με τη μεγέθυνση των καταβαλλόμενων τόκων και δεν οφείλεται σε υψηλά δημοσιονομικά ελλείμματα.
Η Ελλάδα μπήκε στην κρίση κληρονομώντας ένα χρέος που είχε συσσωρευθεί κατά την περίοδο 1980-1993.
Η βασική αιτία της συσσώρευσης χρέους σχετίζεται με το πολλαπλασιαστικό φαινόμενο («snowball effect») που παρατηρείται όταν το «υπονοούμενο» επιτόκιο εξυπηρέτησης του χρέους υπερβαίνει την ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ.
Το πολλαπλασιαστικό φαινόμενο αιτιολογεί τα δύο τρίτα της αύξησης του χρέους κατά την περίοδο 1980-2007.

? Οι δημόσιες δαπάνες της Ελλάδας ήταν χαμηλότερες συγκριτικά με αυτές των άλλων μελών της ευρωζώνης.
Οι πρωτογενείς δημόσιες δαπάνες ήταν υψηλότερες (σε ποσοστό του ΑΕΠ) μόνο στον τομέα της άμυνας, όπου ορισμένα σκάνδαλα διαφθοράς χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης.
Οι υπερβολικές δαπάνες στον τομέα της άμυνας αντιστοιχούν σε 40 δις ευρώ χρέους δημιουργημένου από το 1995 έως το 2009.

? Τα πρωτογενή ελλείμματα που τροφοδοτούν το χρέος επηρεάζονται από το χαμηλό επίπεδο εισπράξεων φόρου εισοδήματος και εργοδοτικών εισφορών κοινωνικής ασφάλισης, που υστερούν σε σχέση με τον μέσο όρο στην ευρωζώνη, γεγονός που οφείλεται στις περιπτώσεις απάτης και έκνομων ροών κεφαλαίων (ακολουθεί ανάλυση παρακάτω), από τις οποίες επωφελείται μικρή μόνο μερίδα του πληθυσμού.
Η σωρευτική ζημία που προκύπτει από αυτά τα διαφυγόντα έσοδα από το 1995 έως το 2009 εξηγεί την περαιτέρω διόγκωση του χρέους.

? Η έκνομη εκροή κεφαλαίων προκάλεσε ακόμη μεγαλύτερες απώλειες φορολογικών εσόδων, οι οποίες ανέρχονται σε 30 δις ευρώ για την περίοδο 2003-2009.
Παράλληλα, τα ποσοστά δημόσιας δαπάνης στην κοινωνική ασφάλιση, την παιδεία, την έρευνα & τεχνολογία υστερούσαν συγκριτικά με αυτά άλλων χωρών της ΕΕ.

? Η είσοδος στη ζώνη του ευρώ οδήγησε σε δραστική αύξηση του ιδιωτικού χρέους από 74,1% το 2001 σε 129,1% του ΑΕΠ το 2009, στο οποίο εκτέθηκαν μεγάλες ευρωπαϊκές ιδιωτικές τράπεζες, καθώς και ελληνικές τράπεζες.
Το γεγονός αυτό προκάλεσε την τραπεζική κρίση του 2009, η οποία πυροδότησε την κρίση δημοσίου χρέους της Ελλάδας.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Η εξέλιξη του ελληνικού δημόσιου χρέους την περίοδο 2010-2015

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
5,6
5,4
5,2
5,0
4,8
4,6
4,4
4,2
1/1/2008 4/1/2008 7/1/2008 10/1/2008 1/1/2009
ΠΗΓΗ: ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΧΡΕΟΥΣ (ΟΔΔΗΧ)
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2.1
10ετές Ομόλογο
του Ελληνικού Δημοσίου
Aπόδοση 10ετών ομολόγων
24
ΜΕΤΆ ΤΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΈΣ ΕΚΛΟΓΈΣ της 4ης Οκτω-
βρίου του 2009, και πριν από το μνημόνιο του 2010, η
νεοεκλεγμένη κυβέρνηση Γιώργου Παπανδρέου αναθεώ-
ρησε προς τα πάνω, με τρόπο παράνομο, τόσο το δημοσι-
ονομικό έλλειμμα όσο και το δημόσιο χρέος. Οι ευρωπα-
ϊκές αρχές συνεργάστηκαν μαζί της, όπως θα αποδειχθεί
παρακάτω, στις διαδοχικές παράτυπες αναθεωρήσεις
προς τα πάνω των επίσημων στατιστικών στοιχείων για
το δημοσιονομικό έλλειμμα και το δημόσιο χρέος. Μερικά
παραδείγματα:
Υποχρεώσεις νοσοκομείων
Χρειάστηκαν πολλές αναθεωρήσεις προκειμένου να
εκτιναχθεί στα ύψη η εκτίμηση του δημοσιονομι-
κού ελλείμματος του 2009. Τελικά το δημο-
σιονομικό έλλειμμα ως ποσοστό του ΑΕΠ
αυξήθηκε υπέρμετρα από 11,9%, στην
πρώτη αναθεώρηση, σε 15,8% στην
τελευταία.
Ένα από τα πιο προκλητικά παρα-
δείγματα παραποίησης του δημο-
σιονομικού ελλείμματος αφορά τις
υποχρεώσεις των δημόσιων νοσο-
κομείων.
Στην Ελλάδα, όπως και στις υπόλοι-
πες χώρες της ΕΕ, προμηθευτές εφοδι-
άζουν τα δημόσια νοσοκομεία με φαρμα-
κευτικά προϊόντα και ιατρικό εξοπλισμό. Οι
προμήθειες αυτές συνήθως αποπληρώνονται σε
ημερομηνία μεταγενέστερη της ημερομηνίας παράδο-
σης, λόγω των απαιτούμενων από το Ελεγκτικό Συνέδριο
διαδικασιών για τη θεώρηση των τιμολογίων.
Εντοπίσαμε πως τον Σεπτέμβριο του 2009 συσσωρεύ-
θηκε υπέρμετρος αριθμός μη θεωρημένων νοσοκομεια-
κών οφειλών από τα έτη 2005-2008, με τη συνολική αξία
τους να παραμένει άγνωστη. Στις 2 Οκτωβρίου 2009, στο
πλαίσιο των καθιερωμένων διαδικασιών της Eurostat, η
Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος (ΕΣΥΕ) έστειλε
στη Eurostat τους προβλεπόμενους πίνακες κοινοποίη-
σης χρέους και ελλείμματος. Σ’ αυτούς περιλαμβανό-
ταν μια κατά προσέγγιση εκτίμηση των νοσοκομειακών
υποχρεώσεων, ύψους 2,3 δις ευρώ, με βάση τη σχετική
εκτίμηση που, όπως συνήθως, είχε διεξαχθεί από την
ΕΣΥΕ. Στην κοινοποίηση όμως της 21ης Οκτωβρίου 2009,
το παραπάνω ποσό είχε αυξηθεί τεχνητά κατά 2,5 δις
ευρώ. Κατ’ αυτό τον τρόπο το σύνολο των υποχρεώσεων
υψώθηκε στα 4,8 δις ευρώ. Οι ευρωπαϊκές αρχές αρχικά
αμφισβήτησαν αυτό το νέο ποσό, δεδομένων των ασυ-
νήθιστων περιστάσεων και των ύποπτων συνθηκών υπό
τις οποίες είχε αυξηθεί.
«Στην κοινοποίηση της 21ης Οκτωβρίου του 2009,
ένα ποσό ύψους 2,5 δις ευρώ προστέθηκε στο δημο-
σιονομικό έλλειμμα του 2008 που αρχικά είχε εκτιμη-
θεί σε 2,3 δις ευρώ. Σύμφωνα με τις ελληνικές αρχές,
αυτό έγινε με ρητή εντολή του Υπουργείου Οικονομικών
και παρά το γεγονός ότι το πραγματικό συνολικό ύψος
των νοσοκομειακών υποχρεώσεων παρέμενε άγνωστο
και δεν υπήρχε καμιά δικαιολογία για να καταχωρηθεί
το επιπλέον ποσό αυτό μόνο στο έτος 2008 και όχι και
σε προηγούμενα έτη. Επιπλέον, η ΕΣΥΕ είχε εκφράσει
τη διαφωνία της για τον χειρισμό αυτού του ζητήματος
στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους (ΓΛΚ) όσο και στο
Υπουργείο Οικονομικών. Πρέπει να θεωρηθεί πως υπήρξε
λανθασμένη μεθοδολογική απόφαση του ΓΛΚ».1
Ωστόσο, τον Απρίλιο του 2010, με βάση την «Τεχνική
έκθεση σχετικά με την αναθεώρηση των υποχρεώσεων
των νοσοκομείων» (3/2/2010)2
που κοινοποιήθηκε από την
ελληνική κυβέρνηση, η Eurostat όχι μόνο ενέδωσε στο αί-
τημα της νέας ελληνικής κυβέρνησης να συμπεριληφθεί
το αμφιλεγόμενο ποσό των 2,5 δις ευρώ, αλλά
επιπλέον συμπεριέλαβε στο έλλειμμα ένα
νέο ποσό ύψους 1,8 δις ευρώ. Συνεπώς, το
αρχικό νοσοκομειακό έλλειμμα των 2,3
δις ευρώ, που αναφερόταν στον Πίνα-
κα Κοινοποίησης της 2ας Οκτωβρίου
2009, διογκώθηκε στα 6,6 δις ευρώ,
παρά το γεγονός ότι το Ελεγκτικό Συ-
νέδριο είχε εγκρίνει μόνο 1,2 δις από
τα υποτιθέμενα 6,6 δις. Τα υπόλοιπα
5,4 δις των υποθετικών και αναπόδει-
κτων νοσοκομειακών υποχρεώσεων εκτί-
ναξαν στα ύψη το δημοσιονομικό έλλειμμα
του 2009, καθώς και των προηγούμενων ετών.
Οι εν λόγω στατιστικές πρακτικές, με τις οποίες
υπολογίστηκαν οι υποχρεώσεις των νοσοκομείων, παρα-
βαίνουν σαφώς τόσο τους Ευρωπαϊκούς Κανονισμούς
ESA95 (βλ. ESA95 παρ. 3.06, ΕΚ αριθ. 2516/2000 Άρ-
θρο 2, Κανονισμός της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ΕΚ αριθ.
995/2001), όσο και τον Κώδικα Ορθής Πρακτικής του Ευ-
ρωπαϊκού Στατιστικού Συστήματος (European Statistics
Code of Practice), ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τις αρχές της
ανεξαρτησίας των στατιστικών μετρήσεων, της στατιστι-
κής αντικειμενικότητας και της αξιοπιστίας.
Αξίζει να τονιστεί ότι ενάμιση μήνα μετά από την παρά-
νομη αύξηση του δημοσιονομικού ελλείμματος, το Υπουρ-
γείο Οικονομικών κάλεσε τους προμηθευτές και τους ζήτη-
σε να δεχτούν έκπτωση ύψους 30% για τις ανεξόφλητες
υποχρεώσεις της περιόδου 2005-2008. Συνεπώς, το ελ-
ληνικό κράτος ποτέ δεν αποπλήρωσε μεγάλο μέρος των
υποχρεώσεων προς τους προμηθευτές φαρμακευτικών
προϊόντων, ενώ η εν λόγω έκπτωση δεν περιλήφθηκε ποτέ
στα επίσημα στατιστικά στοιχεία.3
Δημόσιες επιχειρήσεις
Μία από τις πολλές περιπτώσεις παραποίησης δεδο-
μένων αφορά 17 Δημόσιες Επιχειρήσεις και Οργανισμούς
(ΔΕΚΟ). Η ΕΣΥΕ4
και η Eurostat, μεταφέροντας τις υποχρε-
ώσεις των 17 ΔΕΚΟ από τον τομέα των Μη - Χρηματοπι-
στωτικών Επιχειρήσεων στον τομέα της Γενικής Κυβέρ-
νησης το 2010, αύξησαν το δημόσιο χρέος του 2009 κατά
Παραποίηση του δημοσιονομικού
ελλείμματος και του δημόσιου χρέους
ΠΛΑΙΣΙΟ 1
25
Τα υπόλοιπα διατέθηκαν με τη μορφή εγγυήσεων.
Όπως διαπιστώνεται στο Διάγραμμα 2.1, η πρώτη αύ-
ξηση στις αποδόσεις των δεκαετών ομολόγων του ελ-
ληνικού δημοσίου σημειώθηκε εκείνη τη στιγμή, πολύ
προτού ο Γιώργος Παπανδρέου ανακοινώσει επίσημα
τον αποκλεισμό της χώρας από τις χρηματοπιστωτικές
αγορές την άνοιξη του 2010.
Από το τέλος του 2009 έως τις αρχές του 2010,
οι αλλεπάλληλες ανακοινώσεις νέων μέτρων λιτό-
τητας (δηλαδή περικοπών δαπανών) και οι διαρκείς
υποβαθμίσεις της Ελλάδας από τους οργανισμούς
αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας σηματοδό-
τησαν την διάψευση των προεκλογικών υποσχέσεων
της τότε νέας κυβέρνησης. Δημιουργήθηκαν έτσι οι
προϋποθέσεις για την επιδείνωση της δημοσιονομι-
κής κατάστασης της Ελλάδας που επέτρεψε, υπό κα-
θεστώς «έκτακτης ανάγκης», να εγκριθεί η διάθεση
ακόμη περισσότερων κρατικών κεφαλαίων για την
ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών. Αυτά
τα μέτρα απέτρεψαν την εξάπλωση της κρίσης σε
άλλες ευρωπαϊκές τράπεζες, μεταφέροντας με απο-
τελεσματικό τρόπο το βάρος της κρίσης στους φορο-
λογούμενους της Ελλάδας.
Τα νέα μέτρα λιτότητας που ανακοίνωσε η κυβέρ-
νηση Γιώργου Παπανδρέου το Φεβρουάριο και το
Μάρτιο του 2010, επιτάχυναν την επιδείνωση των
δημόσιων οικονομικών, με αποτέλεσμα να αυξηθούν
οι αποδόσεις των ελληνικών ομολόγων. Η ελληνι-
κή κυβέρνηση ανακοίνωσε πως βρισκόταν πλέον σε
αδυναμία πρόσβασης στις αγορές και στις 23 Απρι-
λίου ζήτησε επίσημα την υποστήριξη των υπόλοιπων
μελών της ευρωζώνης καθώς και του ΔΝΤ, με βάση
την απόφαση της Ευρωπαϊκής Συνόδου Κορυφής της
25ης Μαρτίου 2010. Η κατάσταση δραματοποιήθηκε,
μολονότι υπήρχαν εναλλακτικές λύσεις για την κάλυ-
ψη των χρηματοδοτικών κενών του προϋπολογισμού
του 2010, όπως:
? Αναδιάρθρωση του τραπεζικού τομέα, στο πνεύ-
μα των μέτρων που έλαβαν οι σκανδιναβικές χώρες τη
δεκαετία του 1990 και η Ισλανδία το 2008.
? Αύξηση του εσωτερικού δανεισμού.
? Διμερείς δανειακές συμφωνίες με χώρες εκτός
ευρωζώνης.
? Επαναγορά ομολόγων του ελληνικού δημοσίου
από τη δευτερογενή αγορά.
? Αποδοχή περισσότερων από τα 25 δις ευρώ που
προσφέρθηκαν στις τελευταίες δημοπρασίες ομολό-
γων, όταν η κυβέρνηση είχε επιχειρήσει να δανειστεί
από τις αγορές το 2010 (βλ. Πίνακα 2.1).
? Άλλες εναλλακτικές, όπως παύση πληρωμών και
διαγραφή του χρέους.
18,2 δις ευρώ. Η εν λόγω ομάδα επιχειρήσεων είχε
όμως συμπεριληφθεί στο τομέα των Μη-Χρηματο-
πιστωτικών Επιχειρήσεων έπειτα από επαλήθευση
και έγκριση της Eurostat. Είναι σημαντικό να τονι-
στεί ότι δεν μεσολάβησαν οποιεσδήποτε αλλαγές σ’
αυτό το ζήτημα στους μεθοδολογικούς κανονισμούς
ESA95 μεταξύ 2000 και 2010.
Μάλιστα, η αναταξινόμηση πραγματοποιήθηκε
χωρίς να διεξαχθούν οι απαραίτητες και προβλεπό-
μενες μελέτες. Έγινε σε ελάχιστο χρονικό διάστημα,
κυριολεκτικά εν μία νυκτί και μάλιστα αφού πρώτα
διαλύθηκε το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΛΣΤΑΤ.
Κατ’ αυτόν τον τρόπο, ο πρόεδρος της ΕΛΣΤΑΤ κα-
τόρθωσε να επιβάλει τις εν λόγω αλλαγές χωρίς να
χρειαστεί να απαντήσει ερωτήσεις των μελών του
Διοικητικού Συμβουλίου. Έτσι, ο ρόλος των εθνικών
εμπειρογνωμόνων αγνοήθηκε εντελώς και έγιναν τα
αντίθετα από όσα προέβλεπαν οι Κανονισμοί ESA95.
Συνεπώς, παραβιάστηκαν τα θεσμοθετημένα κριτή-
ρια για την ταξινόμηση των οικονομικών μονάδων
στον τομέα της Γενικής Κυβέρνησης.5
Οι συμφωνίες ανταλλαγής (swaps)
της Goldman Sachs
Άλλη μία περίπτωση αβάσιμης αύξησης του δη-
μόσιου χρέους το 2009 σχετίζεται με τη στατιστική
μεταχείριση των «συμφωνιών ανταλλαγής» που
έγιναν με τη χρηματοπιστωτική εταιρεία Goldman
Sachs. Η μονοπρόσωπη διοίκηση της ΕΛΣΤΑΤ αύ-
ξησε χάρη σ’ αυτές το δημόσιο χρέος κατά 21 δις
ευρώ. Το εν λόγω ποσό κατανεμήθηκε αυθαίρετα
στα τέσσερα έτη της περιόδου 2006 - 2009. Έτσι το
ελληνικό δημόσιο χρέος αυξήθηκε αναδρομικά και
μάλιστα κατά παράβαση των Κανονισμών της Ευρω-
παϊκής Ένωσης. Συνολικά υπολογίζεται ότι εξαιτίας
των παραπάνω προσαρμογών, αδικαιολόγητων από
τεχνική άποψη, το έλλειμμα του προϋπολογισμού
του 2009 αυξήθηκε κατά 6 έως 8 ποσοστιαίες μονά-
δες του ΑΕΠ. Με τον ίδιο τρόπο, ο αριθμός για το δη-
μόσιο χρέος αυξήθηκε κατά 28 δις ευρώ συνολικά.
Θεωρούμε ότι η παραποίηση των στατιστικών
στοιχείων συνδεόταν άμεσα με τη δραματοποίηση
της κατάστασης του προϋπολογισμού και του δημό-
σιου χρέους. Αυτό έγινε ώστε η κοινή γνώμη στην
Ελλάδα, στην Ευρώπη και διεθνώς να πειστεί να
υποστηρίξει τα λεγόμενα «μέτρα διάσωσης» της
ελληνικής οικονομίας το 2010, με όλους τους αυ-
στηρούς όρους (αιρεσιμότητες) για τον πληθυσμό
της χώρας. Τα κοινοβούλια των ευρωπαϊκών χω-
ρών ψήφισαν υπέρ της «διάσωσης» της Ελλάδας
στηριγμένα σε παραποιημένα στατιστικά στοιχεία.
Η τραπεζική κρίση υποτιμήθηκε μέσω της υπερε-
κτίμησης των οικονομικών προβλημάτων του δη-
μόσιου τομέα.
26
2. Το Μνημόνιο του Μαΐου 2010
Η πρώτη δανειακή σύμβαση ύψους 110 δις ευρώ (80
δις ευρώ από τις χώρες της ευρωζώνης και 30 δις από
το ΔΝΤ) συνοδεύτηκε από αυτό που ο τότε πρόεδρος
της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Ζαν Κλωντ Τρισέ,
περιέγραψε ως «αυστηρούς όρους (αιρεσιμότητες)».6
Συγκεκριμένα, το πρόγραμμα εστίαζε σε τρεις «κύριες
προκλήσεις»: Πρώτον, στην αποκατάσταση της εμπι-
στοσύνης και της δημοσιονομικής βιωσιμότητας, μέσω
μιας εμπροσθοβαρούς δημοσιονομικής προσπάθειας.
Δεύτερον, στην αποκατάσταση της ανταγωνιστικότητας
μέσω μεταρρυθμίσεων, όπως περικοπές σε μισθούς και
επιδόματα. Τρίτον, στη διασφάλιση της σταθερότητας
του χρηματοπιστωτικού τομέα.7

Στην πραγματικότητα, ο στόχος του πρώτου δα-
νείου ήταν να προσφέρει ασφαλή έξοδο κινδύνου
στους ιδιώτες ομολογιούχους που επιθυμούσαν να
μειώσουν την έκθε-
σή τους στα ελληνι-
κά ομόλογα, καθώς η
πιθανότητα επιβολής
«κουρέματος» στην
ονομαστική αξία των
ομολόγων ήταν τότε
εξαιρετικά υψηλή.
Η έκθεση των ξέ-
νων τραπεζών στο
ελληνικό δημόσιο
και ιδιωτικό χρέος
αναγνωρίζεται ως
η βασική αιτία για
την απροθυμία των
δανειστών να προ-
χωρήσουν νωρίτε-
ρα στο «κούρεμα»
των ομολόγων. «Η
έκθεση των γαλλικών τραπεζών στην Ελλάδα ανερ-
χόταν σε 60 δις ευρώ, ενώ των γερμανικών στα 35
δις. Εάν τυχόν υποχρεώνονταν σε σοβαρές απώλειες
στα ελληνικά τους ομόλογα - καθώς και στα υπόλοι-
πα ομόλογα χωρών της ευρωζώνης που κατείχαν - η
βιωσιμότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος θα
επισκιαζόταν από ένα τεράστιο σύννεφο».8
Επομένως,
μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι η πρώτη δανειακή
σύμβαση, καθώς και το πρώτο Μνημόνιο, σχεδιάστη-
καν για να διασώσουν τους ιδιώτες πιστωτές της χώ-
ρας, ιδίως τις τράπεζες και όχι την Ελλάδα.
3. Από τον Μάιο του 2010
έως τον Φεβρουάριο του 2012
Η απροθυμία των πιστωτών να συμφωνήσουν σε
«κούρεμα» των ελληνικών ομολόγων είχε ως αποτέ-
λεσμα να αυξηθεί το ελληνικό δημόσιο χρέος από τα
299 δις σε 355 δις ευρώ μεταξύ τέλους του 2009 και
τέλους του 2011. Πρόκειται για μια αύξηση 18,78%.
Ακόμη πιο σημαντική ήταν η ριζική αλλαγή του προ-
φίλ του χρέους. Εξαιτίας της μαζικής πώλησης των
ελληνικών ομολόγων που κατείχαν οι ευρωπαϊκές και
ελληνικές τράπεζες, το δημόσιο χρέος που ως τότε
κατείχε ο ιδιωτικός τομέας μεταφέρθηκε σε άλλα
κράτη-μέλη της ευρωζώνης και στο ΔΝΤ. Το ποσο-
στό των ομολόγων στο ελληνικό χρέος μειώθηκε από
91,1% το 2009 σε 70,5% το 2011. Κατά το ίδιο χρονι-
κό διάστημα, το ποσοστό των δανείων αυξήθηκε από
5,2% σε 25,3%.9
Το 2010 και το 2011, η άνευ προηγουμένου ύφεση
(συρρίκνωση του ΑΕΠ κατά 4,9% και 7,2% αντίστοιχα)
ματαίωσε την επίτευξη σχεδόν όλων των δημοσιονο-
μικών στόχων (από τα φορολογικά έσοδα ως τη μείω-
ση του δημοσιονομικού ελλείμματος). Ταυτόχρονα, η
αυξανόμενη λαϊκή οργή ενάντια στη λιτότητα προκά-
λεσε πολιτική κρίση.
Από το Φεβρουάριο του 2011 και έπειτα, η Τρόικα
άρχισε να ζητά πρόσθετα μέτρα και περικοπές δαπα-
νών, δείχνοντας σαφέστατα ότι το πρώτο Μνημόνιο
γοργά γινόταν αναποτελεσματικό. Στις 26 Οκτωβρίου
ΠΙΝΑΚΑΣ 2.1
Έκδοση κρατικών ομολόγων
2009-2010
ΠΗΓΉ ΟΔΔΗΧ, ΗΜΕΡΟΛΌΓΙΟ ΈΚΔΟΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΈΣΜΑΤΑ
ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΏΝ ΚΑΙ ΔΗΜΟΠΡΑΣΙΏΝ. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΔΗΜΟΠΡΑΤΗΣΗΣ
ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ
ΛΗΞΗΣ
CPN
ΔΗΜΟΠΡΑΤΗΘΕΝ
ΠΟΣΟ (δις ευρώ)
ΠΡΟΣΦΕΡΘΕΝ
ΠΟΣΟ (δις ευρώ)
ΑΠΟΔΕΧΘΕΝ
ΠΟΣΟ (δις ευρώ)
10ΕΤΕΣ ΟΜΟΛΟΓΟ 11 Μαρ.2009 19 Ιουλ. 09 6,00% 7.5 11,7 7,5
5ΕΤΕΣ ΟΜΟΛΟΓΟ 7 Απρ. 09 20 Αυγ. 14 5,50% 7 10,5 7
3ΕΤΕΣ ΟΜΟΛΟΓΟ 5 Μαΐου 09 20 Μαρτ. 12 4,30% 7.5 13,8 7,5
10ΕΤΕΣ ΟΜΟΛΟΓΟ 10 Ιουν. 09 19 Ιουλ. 09 6,00% 8 20,6 8
5ΕΤΕΣ ΟΜΟΛΟΓΟ 2 Φεβρ. 10 20 Αυγ. 15 6,10% 8 25 8
10ΕΤΕΣ ΟΜΟΛΟΓΟ 11 Μαρτ. 10 19 Ιουν. 20 6,25% 5 16,145 5
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2.2
Διεθνείς Ενοποιημένες
τραπεζικές απαιτήσεις έναντι
της Ελλάδας
Τέλος του 2009, ποσοστό συνολικών
απαιτήσεων
32%
Άλλες
ευρωπαϊκές
τράπεζες
11%
Μη-ευρωπαϊκές
τράπεζες
36%
Γαλλικές
τράπεζες
21%
Γερμανικές
τράπεζες
ΠΗΓΗ: ΤΔΔ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ
ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ ΔΝΤ
27
2011, το Συμβούλιο της ΕΕ αποφάσισε να επιβληθεί
νέο πρόγραμμα στην Ελλάδα, το οποίο περιελάμβα-
νε πρόσθετα δάνεια ύψους 130 δις ευρώ, ποσό ση-
μαντικά υψηλότερο των 109 δις ευρώ που ανέφερε
μια προηγούμενη προσφορά, του Ιουλίου 2011. Στην
Ευρωπαϊκή Σύνοδο Κορυφής προτάθηκε η εθελοντική
συμμετοχή των ιδιωτών κατόχων ομολόγων του ιδιω-
τικού τομέα σε «κούρεμα» της ονομαστικής αξίας τους
κατά περίπου 50%. Μια διαφοροποιημένη εκδοχή της
παραπάνω πρότασης, που ονομάστηκε «Συμμετοχή
του Ιδιωτικού Τομέα» (PSI), υλοποιήθηκε στο πλαίσιο
της δεύτερης δανειακής σύμβασης.
4. Η Συμμετοχή
του Ιδιωτικού Τομέα (PSI)
Η βαθμιαία μεταβολή της σύνθεσης του χρέους
έθεσε τις βάσεις για μια διαδικασία αναδιάρθρωσής
του με τη συμμετοχή των ιδιωτών ομολογιούχων. Η
αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους ολοκληρώθηκε
στις 9 Μαρτίου 2012, με την ανταλλαγή των υπαρχό-
ντων ομολόγων με νέα ομόλογα που είχαν υποστεί
«κούρεμα». Το συνολικό ποσό του χρέους μειώθηκε
κατά 106 δις το Φεβρουάριο του 2012 σε σχέση με το
ύψος του πριν από την ανταλλαγή. Η εν λόγω μείωση
δεν επηρέασε όμως το χρέος που βάρυνε τη χώρα, κα-
θώς συμφωνήθηκε η χορήγηση νέου δανείου ύψους
130 δις ευρώ, το οποίο συμπεριλάμβανε και ένα αρχι-
κό κονδύλι ύψους 48 δις για την ανακεφαλαιοποίηση
των τραπεζών. Είναι λοιπόν σαφές ότι και αυτή η σύμ-
βαση σχεδιάστηκε για την προστασία του χρηματοπι-
στωτικού τομέα και την ελαχιστοποίηση των δικών
του απωλειών. Δεν ήταν τυχαίο το γεγονός ότι στις
διαπραγματεύσεις του χειμώνα του 2012, που είχαν
αίσιο τέλος για τους πιστωτές, πρωταγωνιστούσαν
στελέχη του Διεθνούς Χρηματοπιστωτικού Ινστιτού-
του και ο τότε διευθύνων σύμβουλος του Ινστιτούτου
και τέως τραπεζίτης, Τσαρλς Νταλάρα.
Στους μεγαλύτερους χαμένους του PSI συγκατα-
λέγονταν οι δημόσιοι οργανισμοί και οι μικρο-ομολο-
γιούχοι. Με την ψήφιση δύο νόμων, τα αποθεματικά
εκατοντάδων δημόσιων οργανισμών υπέστησαν απώ-
λειες συνολικού ύψους 16,2 δις ευρώ. Οι μεγαλύτερες
απώλειες επιβλήθηκαν στα συνταξιοδοτικά ταμεία,
συνολικού ύψους 14,5 δις ευρώ (από τα 21 δις των
συνολικών αποθεματικών τους). Αυτές οι απώλειες,
ωστόσο, δεν μείωσαν καθόλου το σύνολο του εκκρε-
μούς χρέους, καθώς αφορούσαν χρέος του δημόσιου
τομέα προς τον δημόσιο τομέα.
Μία κατηγορία που επίσης κατέγραψε σημαντικές
απώλειες ήταν οι μικροομολογιούχοι. Υπολογίζεται
ότι πάνω από 15.000 οικογένειες έχασαν όλες τους
τις οικονομίες, οικονομίες μιας ζωής, επειδή από πολύ
καιρό τα κρατικά ομόλογα προωθούνταν και αγο-
ράζονταν σαν να ήταν μια μορφή αποταμίευσης μη-
δενικού κινδύνου. Η άνιση κατανομή των απωλειών
κατέστη κοινωνική πληγή, όπως δείχνουν καθαρά οι
17 αυτοκτονίες που σημειώθηκαν έως σήμερα μεταξύ
εκείνων που έχασαν τις οικονομίες τους από το PSI.10
Η αδικία καθίσταται προφανής εάν συγκρίνουμε την
άρνηση του PSI να αποζημιώσει την εν λόγω μικρή
ομάδα ομολογιούχων, ενώ ταυτόχρονα πρόσφερε
πλήρη αποζημίωση στις ελληνικές τράπεζες, καθώς
και δελεαστικές ρήτρες («sweeteners») στις ξένες.
Οι κοινωνικές επιπτώσεις του PSI χειροτέρευσαν
ακόμη περισσότερο εξαιτίας των δρακόντειων και τι-
μωρητικών όρων που το συνόδευσαν (περικοπές μι-
σθών, ιδιωτικοποιήσεις, κατάργηση του συστήματος
συλλογικών διαπραγματεύσεων, μαζικές διαθεσιμό-
τητες δημόσιων υπαλλήλων, κ.λπ.) Επιπλέον, η έκ-
δοση νέων ομολόγων που διέπονται από το αγγλικό
δίκαιο (που καθιστά πολύ δυσκολότερη την αναδιάρ-
θρωσ τους με μονομερή απόφαση της κυβέρνησης)
υπονομεύει τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας
προς όφελος των πιστωτών.
Πολύ σύντομα φάνηκε καθαρά ότι η αναδιάρθρω-
σή του 2012 δεν βελτίωσε τη βιωσιμότητα του ελλη-
νικού χρέους. Το καλοκαίρι του 2013, οι ίδιοι που εί-
χαν παρουσιάσει το PSI σαν να ήταν δήθεν η οριστική
λύση της κρίσης δημόσιου χρέους, καλούσαν σε νέα
αναδιάρθρωση.
5. Από το 2012 έως το 2015
Η αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους ολοκλη-
ρώθηκε το Δεκέμβριο του 2012, όταν η Ευρωπαϊκή
Κεντρική Τράπεζα προχώρησε σε μαζική επαναγο-
ρά ελληνικών ομολόγων, μειώνοντας έτσι το χρέος.
Ωστόσο, αυτή η επαναγορά έγινε στην τιμή των 34 λε-
πτών ανά ευρώ, επιτρέποντας σε ορισμένα κεφάλαια
αντιστάθμισης κινδύνου (hedge funds) να αποκομί-
σουν υπερκέρδη.11 Για παράδειγμα, το Third Point, του
Νταν Λεμπ, κέρδισε 500 εκατομμύρια δολάρια από τα
ελληνικά ομόλογα που είχε αγοράσει μόλις έξι μήνες
νωρίτερα προς 17 λεπτά ανά ευρώ.
Την περίοδο της «διάσωσης» (2010-2014) σημει-
ώθηκε η μεγαλύτερη αύξηση του ελληνικού δημόσι-
ου χρέους. Βρέθηκε εκτός ελέγχου, περνώντας από
τα 299,69 δις ευρώ (129,7% του ΑΕΠ) σε 317,94 δις
(177,1% του ΑΕΠ). Ταυτόχρονα, το ποσοστό των ομο-
λόγων στο σύνολο του χρέους μειώθηκε από 91,12%
σε 20,69% (2011-2014), ενώ το ποσοστό των δανείων
αυξήθηκε από 5,21% σε 73,06% (2009-2014). Συγκε-
κριμένα, τα δάνεια του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρημα-
τοπιστωτικής Σταθερότητας (ΕΤΧΣ) αποτέλεσαν το
68,4% του συνολικού ελληνικού δημοσίου χρέους.
Ο άκρως αναποτελεσματικός χαρακτήρας, από οικο-
νομική άποψη, των δύο δανειακών συμβάσεων απο-
δείχθηκε το 2015, στο πλαίσιο των διαπραγματεύσε-
ων για μια νέα αναδιάρθρωση του χρέους. Η ανάγκη
αναδιάρθρωσης οφείλεται στο γεγονός ότι «τα δυο
προγράμματα στήριξης της Ελλάδας συνιστούσαν μια
κολοσσιαίων διαστάσεων διάσωση των ιδιωτών πι-
στωτών».12
Αφήνοντας κατά μέρος τις ειδικότερες αιτίες της
μη βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους, αξίζει να ανα-
φερθεί ότι σε ολόκληρο τον κόσμο σημειώθηκε ση-
μαντική αύξηση του δημόσιου χρέους μετά την κρίση
του 2007. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΔΝΤ, το χρέος
της γενικής κυβέρνησης αυξήθηκε από 65% σε 79,8%
του ΑΕΠ σε παγκόσμιο επίπεδο, από 78,8% σε 105,3%
στις ανεπτυγμένες οικονομίες και από 68,6% σε 94%
στις οικονομίες της ευρωζώνης (2008-2014).13 Το δη-
μόσιο χρέος ήταν το μέσο για να μεταφερθεί, σε πα-
γκόσμιο επίπεδο, το κόστος της κρίσης του 2007, από
τον ιδιωτικό χρηματοπιστωτικό τομέα στο δημόσιο.
28
1. European Commission, 2010, REPORT ON GREEK
GOVERNMENT DEFICIT AND DEBT STATISTICS. http://goo.
gl/RxJ1eq
2. Ελληνική Κυβέρνηση, 2010, Τεχνική Έκθεση σχετικά με
την Αναθεώρηση των Υποχρεώσεων των νοσοκομείων.
3. Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, 2010.
Δελτίο Τύπου.
4. Το Μάρτιο του 2010 η υπηρεσία που ήταν υπεύθυνη για
τα επίσημα στατιστικά στοιχεία, η Εθνική Στατιστική Υπηρεσία
της Ελλάδος (ΕΣΥΕ), μετονομάστηκε σε ΕΛΣΤΑΤ (Ελληνική
Στατιστική Αρχή).
5. Μεταξύ πλήθους παραβάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαίου
αναφέρονται συγκεκριμένα, εν συντομία, οι παρακάτω: Το
κριτήριο της νομικής μορφής και του είδους της κρατικής
παρέμβασης. Το κριτήριο του 50% και ιδίως η πρόβλεψη των
κανονισμών ESA95 (παρ. 3.47 και 3.48) σχετικά με τις επιδο-
τήσεις προϊόντων. Η παραπάνω παράβαση είχε ως αποτέλε-
σμα τον εσφαλμένο χαρακτηρισμό των εσόδων ως κόστους
παραγωγής. Οι κανονισμοί ESA95 (παρ. 6.04) σχετικά με την
ανάλωση παγίου κεφαλαίου. Οι Κανονισμοί σχετικά με τις
Εισφορές Κεφαλαίων. Ο ορισμός των ESA95 σύμφωνα με τον
οποίο οι εμπορικές επιχειρήσεις ιδιοκτησίας του δημοσίου
(που συχνά αποκαλούνται δημόσιες επιχειρήσεις) είναι επι-
χειρήσεις που δεν ανήκουν στον τομέα της Γενικής Κυβέρνη-
σης. Η προϋπόθεση των κανονισμών ESA95 να μεσολαβήσει
μία αρκούντως μακρόχρονη περίοδος συνεχών ελλειμμάτων
πριν και μετά την αναταξινόμηση μίας οικονομικής μονάδας.
6. «Τα δάνεια δεν είναι μεταβιβάσεις και τα δάνεια έχουν
κάποιο κόστος. Δεν έρχονται μόνο με οικονομικό κόστος, έρ-
χονται επίσης με αναγκαστικούς όρους (αιρεσιμότητες). Αυτοί
οι όροι θα πρέπει να δίνουν διαβεβαίωση στους δανειστές,
όχι μόνο ότι θα αποπληρωθούν, αλλά, επίσης, ότι ο οφειλέ-
της θα είναι σε θέση να σταθεί στα δικά του πόδια πάνω σε
έναν πολυετή ορίζοντα. Στην περίπτωση της Ελλάδας, αυτό
θα απαιτήσει θαρραλέες, αναγνωρίσιμες και συγκεκριμένες
ενέργειες από την ελληνική κυβέρνηση, οι οποίες διαρκώς
και αξιόπιστα θα ενισχύσουν το δημόσιο προϋπολογισμό».
https://www.ecb.europa.eu/press/key/date/2010/html/
sp100429.en.html
7. IMF, 2010. Greece: Staff Report on Request for StandBy
Arrangement, IMF Country Report No. 10/110. http://goo.
gl/ErBW0Q
8. Blustein, P., 2015. LAID LOW THE IMF, Τhe Εurozone
and the first rescue of Γreece, CIGI PAPERS NO. 61 — APRIL
2015. Διαθέσιμο εδώ: https://goo.gl/lvRKFE Bastain, C.,
2012. Saving Europe: How National Politics Nearly Destroyed
the Euro, Washington DC: Brookings Institution Press. http://
goo.gl/HyV22X
9. Υπουργείο Οικονομικών Εκθέσεις Προϋπολογισμών
διαφόρων ετών.
10. Μπελεγρίνης Γ. 2014 Μικρο-ομολογιούχοι: Οι άνθρω-
ποι που εμπιστεύτηκαν το ελληνικό δημόσιο και καταστράφη-
καν, 5 Δεκεμβρίου, Huffingtonpost GR. http://goo.gl/hQcjBp
11. Armitstead, L., 2012. Dan Loeb’s Third Point hedge
fund makes $500m profit from Greek bonds. The Telegraph.
http://goo.gl/cwI7yJ
12. The Eiffel Group and the Glienicker Group, 2015. Giving
Greece a chance | the Eiffel Group and the Glienicker Group
at Bruegel.org. Bruegel. http://goo.gl/DlACRo
13. IMF, 2015. FISCAL MONITOR—NOW IS THE TIME
FISCAL POLICIES FOR SUSTAINABLE GROWTH. http://goo.
gl/0CVwFw
29

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ελληνικό δημόσιο χρέος ανά πιστωτή το 2015

Οι θεσμοί που συγκρότησαν την Τρόικα εί-
ναι ταυτόχρονα οι κύριοι πιστωτές της Ελ-
λάδας και ασκούν μεγάλη πίεση από κοι-
νού προκειμένου να εξασφαλίσουν την
αποπληρωμή του χρέους. Αυτό εδώ το κεφάλαιο
εκθέτει κάποια βασικά σχετικά ζητήματα, που επιθυ-
μεί να αναδείξει η Επιτροπή Αλήθειας, όσον αφορά
τους κύριους τωρινούς πιστωτές - τα κράτη-μέλη
της ΕΕ, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής
Σταθερότητας (ΕΤΧΣ), το ΔΝΤ, την ΕΚΤ και τους ιδι-
ώτες πιστωτές. Παρουσιάζουμε την επίμαχη φύση
αυτών των χρεών, καθορίζοντας τα βασικά τους χα-
ρακτηριστικά, τα οποία αναλύονται περαιτέρω στο
Έβδομο Κεφάλαιο. Η πλειονότητα των δανείων από
τα πακέτα διάσωσης χρησιμοποιήθηκαν για την απο-
πληρωμή ληξιπρόθεσμων χρεών. Περίπου 10% του
πακέτου διάσωσης χρησιμοποιήθηκε για την χρημα-
τοδότηση του προϋπολογισμού.
ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΕΚΑΤ. € %
Έντοκα γραμμάτια
δημοσίου 14.943,9 4,8%
Ομόλογα 39.380,1 12,6%
Ομόλογα στην κατοχή
εθνικών κεντρικών
τραπεζών (ANFA)
7.309,3 2,3%
Ομόλογα στην κατοχή
της ΕΚΤ (SMP) 19.874,1 6,4%
Δάνεια Τράπεζας της
Ελλάδας 4.265,0 1,4%
Ειδικά και διμερή
δάνεια εξωτερικού
(ΕΤΕ)
7.094,5 2,3%
Λοιπά δάνεια
εξωτερικού 5.081,0 1,6%
Δάνεια από το ΕΤΧΣ 130.909,1 41,9%
Διμερή δάνεια από
κράτη-μέλη της
ευρωζώνης
52.900,0 16,9%
Δάνεια από το ΔΝΤ 20.634,6 6,6%
Βραχυπρόθεσμα
δάνεια (REPOS) 10.286,9 3,3%
ΣΥΝΟΛΟ 312.678,5
ΠΙΝΑΚΑΣ 3.2
Σύνθεση δημόσιου χρέους
της Ελλάδος, στις 30/04/152
ΣΎΝΟΛΟ %
Ληφθείσα
χρηματοδότηση 243,2 100,0%
Χρεολύσια (πλην
βραχυπρόθεσμου χρέους) 112,5 46,3%
Ανακεφαλαιοποίηση
τραπεζών 48,2 19,8%
Έξοδα σχετικά με το PSI 34,5 14,2%
Λοιπά 23,4 9,6%
Κάλυψη ισοζυγίου
προϋπολογισμού 24,6 10,1%
ΠΙΝΑΚΑΣ 3.11
Χρήση ληφθείσας
χρηματοδότησης 2010-2015
30
1. Διμερή Δάνεια
? Τα διμερή δάνεια αναλήφθηκαν στις 9 Μαΐου
2010 και εκταμιεύθηκαν σε έξι τριμηνιαίες δόσεις. Οι
συνολικές εκταμιεύσεις έφτασαν τα 52,9 δις ευρώ.3
? Τα διμερή δάνεια τέθηκαν σε ισχύ από τη Συμ-
φωνία μεταξύ των Πιστωτών (Ιntercreditor Agreement)
σε συνδυασμό με τη Σύμβαση Δανειακής Διευκόλυνσης
(Loan Facility Agreement), οι οποίες περιγράφονται στο
Τέταρτο Κεφάλαιο. Ο δηλωμένος λόγος της χορήγησης
αυτών των δανείων με υψηλό επιτόκιο ήταν ότι δήθεν
κάτι τέτοιο θα λειτουργούσε σαν «κίνητρο για να επι-
στρέψει το ταχύτερο δυνατό [η Ελλάδα] στη χρηματο-
δότηση από τις αγορές».4
? Εξαιτίας αυτής της πολιτικής επιλογής, η Ελλά-
δα κατέβαλε στα κράτη-μέλη τόκους ύψους 2,614 δις
ευρώ μέχρι τον Μάρτιο του 2012.5
Το αρχικό επιτόκιο
ήταν επαχθές. Το ύψος του ορίστηκε στο ύψος του
3μηνου επιτοκίου Euribor συν 300 μονάδες βάσης επι-
πλέον επιβάρυνση για τα πρώτα τρία χρόνια.6
Με την
κορύφωση του Euribor στο 1,609%, τον Αύγουστο του
2011,7
το επιτόκιο των διμερών δανείων ξεπέρασε το
4,6%. Κάποιες από τις πιστώτριες χώρες αποκόμισαν
κέρδος από τα δάνεια, λόγω του ότι δανείζονταν με χα-
μηλότερο επιτόκιο από εκείνο με το οποίο δάνειζαν την
Ελλάδα.8
Η σταδιακή ελάφρυνση των επιτοκίων9
, που
σήμερα βρίσκονται στο Euribor συν 50 μονάδες βάσης,
αποτελεί έμμεση παραδοχή ότι οι αρχικοί όροι ήταν το-
κογλυφικοί.
? Τα δάνεια παρουσιάσθηκε ότι θα χρησιμοποιού-
νταν για να βοηθήσουν το ελληνικό δημόσιο να κα-
ταβάλλει μισθούς και συντάξεις. Ενδεικτική αυτής της
παρουσίασης είναι η δήλωση του τέως Προέδρου του
Eurogroup, κ. Γιουνκέρ, ότι οι εκταμιεύσεις δήθεν χρη-
σιμοποιούνταν για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπε-
ζών, την καταβολή μισθών και συντάξεων και την εξό-
φληση προμηθευτών του δημοσίου.10 Ωστόσο, αυτός
ο ισχυρισμός είναι παραπλανητικός. Τα διμερή δάνεια
χρησιμοποιήθηκαν κυρίως για την αποπληρωμή του
χρέους: μεταξύ Μαΐου 2010 και Σεπτεμβρίου 2011, το
86% των δανείων χρησιμοποιήθηκαν αποκλειστικά για
την αποπληρωμή του χρέους.11 Τα υπόλοιπα δεν χρησι-
μοποιήθηκαν καν στο σύνολό τους για την στήριξη του
προϋπολογισμού, αλλά για τη δημιουργία του Ελληνι-
κού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας.12
2. Ευρωπαϊκό Ταμείο
Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας
(ΕΤΧΣ)
? Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθε-
ρότητας (ΕΤΧΣ) με έδρα το Λουξεμβούργο ιδρύθηκε το
2010 για τη διατήρηση της χρηματοπιστωτικής σταθερό-
τητας στην Ευρώπη.13 Ωστόσο, με τη δημιουργία επιπλέ-
ον χρέους για μεμονωμένα κράτη μέλη, το συγκεκριμένο
σχέδιο χειροτέρευσε την οικονομική κατάσταση της Ευ-
ρώπης συνολικά και ειδικότερα της Ελλάδας.
? Τα δάνεια του ΕΤΧΣ χρηματοδοτούνται με την έκ-
δοση χρηματοδοτικών εργαλείων που καλύπτονται από
εγγυήσεις των κρατών μελών της ευρωζώνης. Οι εγγυ-
ήσεις αυτές αυξήθηκαν από 440,00 δις ευρώ το 2010 σε
779,78 δις το 2011.14 Ως το 2013 η Πορτογαλία, η Ελλά-
δα, η Ιρλανδία και η Κύπρος είχαν αποχωρήσει ως εγ-
γυήτριες χώρες του ΕΤΧΣ, με αποτέλεσμα οι εγγυήσεις
του ΕΤΧΣ να μειωθούν σε 724,47 δις, που αποτελούν
την τρέχουσα εγγυητική δέσμευση.15 Καθώς μειωνόταν
ο αριθμός των εγγυητών υψηλής αξιολόγησης, όπως
συνέβη μετά την υποβάθμιση της αξιολόγησης της Γαλ-
λίας, μειωνόταν και η σταθερότητα του ΕΤΧΣ. Τελικά το
ΕΤΧΣ αντικαταστάθηκε από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό
Σταθερότητας (ΕΜΣ).
? Το ΕΤΧΣ εκταμίευσε στην Ελλάδα 141,8 δις
ευρώ, από τα οποία επιστράφηκαν στις 27 Φεβρουα-
ρίου 2015 τα 10,9 δις αφήνοντας 130,9 δις ευρώ χρέ-
ος.16 Από το συνολικά εκταμιευμένο ποσό, τα 108,2 δις
ευρώ (76,3%) εκταμιεύτηκαν το 2012, τα 25,3 δις ευρώ
(17,8%) το 2013 και τα 8,3 δις ευρώ (5.9%) το 2014.
Η αποπληρωμή αυτών των δανείων προβλέπεται να
εκταθεί μέχρι το 2054.
? Τα επιτόκια των δανείων του ΕΤΧΣ υπολογίζονται
ως εξής: Η Ελλάδα καταβάλλει στο ΕΤΧΣ το εκάστοτε
κόστος χρηματοδότησης συν 10 μονάδες βάσης ως αμοι-
βή της εγγύησης. Για κάθε εκταμίευση δανειακής δόσης
προστίθεται ένα τέλος εκταμίευσης 50 μονάδων βάσης.
Η χώρα χρηματοδοτεί τις δραστηριότητες του ΕΤΧΣ
επιβαρυνόμενη με όλα τα έξοδά του, ακόμα και αν, για
οποιονδήποτε λόγο, δεν πραγματοποιηθεί η εκταμίευση
της προ-χρηματοδοτικής ενέργειας. Αυτή η διευθέτηση
έχει επιβάλει σημαντικά έξοδα στην Ελλάδα17 και μετα-
ξύ 2012 και 2014 καταβλήθηκαν 740 εκατομμύρια ως
«τέλος εξυπηρέτησης».18 Τα χρέη που σχετίζονται με το
PSI επιβαρύνονται για ένα διάστημα με τόκους, αλλά
από το 2014 όλες οι καταβολές τόκων του ΕΤΧΣ έχουν
αναβληθεί έως το 2023.
? Μόνον ένα μικρό μέρος των δανείων κάλυψε τα-
κτικές κρατικές δαπάνες.19 Το πακέτο διάσωσης εκταμι-
εύθηκε κυρίως υπό τη μορφή χρεογράφων του ΕΤΧΣ:
Γερμανία (KfW) 15.165,3
Γαλλία 11.388,6
Ιταλία 10.007,5
Ισπανία 6.649,9
Ολλανδία 3.193,7
Βέλγιο 1.942,5
Αυστρία 1.555,0
Πορτογαλία 1.102,4
Φινλανδία 1.004,0
Ιρλανδία 347,4
Σλοβενία 243,5
Λουξεμβούργο 139,9
Κύπρος 109,6
Μάλτα 50,6
ΣΥΝΟΛΟ 52.899,9
ΠΙΝΑΚΑΣ 3.3
Σύνθεση των διμερών
δανείων προς την Ελλάδα
(εκατ. ευρώ)
31
γραμμάτια αξίας 34,6 δις ευρώ στήριξαν το PSI, γραμμά-
τια αξίας 11,3 δις ευρώ χρησιμοποιήθηκαν για την επα-
ναγορά χρεογράφων και 37,3 δις από τα μέχρι σήμερα
δάνεια έχουν δοθεί στις ελληνικές τράπεζες.
? Το μεγαλύτερο μέρος του πακέτου διάσωσης από
το ΕΤΧΣ εκταμιεύθηκε «σε είδος» και όχι σε μετρητά. Οι
συναλλαγές χωρίς μετρητά αποτελούν το 65,4% των
συνολικών δανείων του ΕΤΧΣ.20 Όπως περιγράφεται λε-
πτομερώς στο Τέταρτο Κεφάλαιο, το ΕΤΧΣ διευκολύνει
την ανταλλαγή υποχρεώσεων. Δηλαδή, τα συγκεκριμένα
δάνεια δεν σχεδιάστηκαν επί του συνόλου για να εκτα-
μιευθούν στην Ελλάδα, αλλά για να χρησιμοποιηθούν
άμεσα, μεταξύ άλλων, για την αποπληρωμή χρεών.
3. Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ)
? Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Διεθνές Νομισματι-
κό Ταμείο παραδέχονται ότι τα αποτελέσματα του προ-
γράμματος του ΔΝΤ ήταν «άνισα» και περιείχαν «αξιοση-
μείωτες αποτυχίες».21 Αυτοί οι χαρακτηρισμοί αποτελούν
σημαντική υποεκτίμηση του βαθμού εξαπάτησης του
ελληνικού πληθυσμού.
? Συγκεκριμένες διαπραγματεύσεις σχετικά με το μέγε-
θος και το είδος του δανείου του ΔΝΤ προς την Ελλάδα
είχαν αρχίσει τον Μάρτιο του 2010.22 Ο Πρώτος Ανα-
πληρωτής Διευθυντής του ΔΝΤ, κ. Lipsky, διαβεβαίωσε
τότε τον Έλληνα αντιπρόσωπο στο ΔΝΤ ότι το ύψος του
δανείου θα αποφασιζόταν από το Συμβούλιο επί πολι-
τικής βάσης και δεν θα υπολογιζόταν σύμφωνα με την
ελληνική ποσόστωση.23 Το δάνειο με βάση τη συμφωνία
SBA συνήφθη στο πρωτοφανές ύψος 3.212% επί της
ελληνικής ποσόστωσης στο ΔΝΤ.24
? Το ΔΝΤ γνώριζε εξαρχής ότι δεν υπήρχε ιστορικό
προηγούμενο για δημοσιονομική προσαρμογή τέτοιας
κλίμακας25 και δήλωσε τον Μάρτιο του 2010 ότι το πρό-
γραμμα θα επέφερε «απότομη συρρίκνωση της ζήτησης
με συνακόλουθη βαθιά, ύφεση η οποία θα πλήξει επικίν-
δυνα τον κοινωνικό ιστό».25 Ως εκ τούτου, αρκετά μέλη
του Συμβουλίου επεσήμαναν τους «τεράστιους» κινδύ-
νους του προγράμματος.27
? Υπαναχωρήσεις στην εφαρμογή των κριτηρίων από-
δοσης έγιναν δεκτές από το Συμβούλιο του ΔΝΤ σε επτά
από τις δέκα αξιολογήσεις του προγράμματος,28 δείχνο-
ντας κατ’ αυτό τον τρόπο ότι η καθολική τήρηση των
αυστηρών όρων (αιρεσιμοτήτων) δεν ήταν απαραίτητη
για τη συνέχιση της χρηματοδότησης29 και αναδεικνύο-
ντας παράλληλα πόσο πολύ παρεμβατικοί και παράλογοι
ήταν οι αυστηροί όροι του ελληνικού προγράμματος. Το
ΔΝΤ επιμένει ως σήμερα στις μεταρρυθμίσεις, παρ’ όλη
τη «σημαντική κοινωνική αναταραχή» και τη «λαϊκή δυ-
σαρέσκεια με τις μεταρρυθμίσεις».30
Η συστηματική προκατάληψη και η έλλειψη δια-
φάνειας, όσον αφορά τη μεθοδολογία του ΔΝΤ για τις
προβλέψεις μακροοικονομικών μεταβλητών, τεκμη-
ριώνονται από το Γραφείο Εσωτερικής Αξιολόγησης
του ΔΝΤ, ιδίως σε προγράμματα που παίρνουν μεγά-
λη δημοσιότητα και ακόμη περισσότερο όταν ο δανει-
σμός αφορά πρόγραμμα με κατ’ εξαίρεση πρόσβαση.31
Η αρχική Ανάλυση Βιωσιμότητας του Χρέους ήταν δι-
αστρεβλωμένη προς τα επάνω, χρησιμοποιώντας τις
κατάφωρα μη ρεαλιστικές παραδοχές που εξετάζουμε
παρακάτω, στο Πέμπτο Κεφάλαιο. Το προσωπικό του
ΔΝΤ δεν μπορούσε να προσυπογράψει ότι το ελληνικό
χρέος ήταν κατά μεγάλη πιθανότητα βιώσιμο μεσοπρό-
θεσμα και, ως εκ τούτου, δεν ικανοποιούσε τα κριτήρια
για έκτακτη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, σύμφωνα με
το δεύτερο κριτήριο περί βιωσιμότητας του χρέους. Για
αυτόν το λόγο, το Συμβούλιο του ΔΝΤ αναγκάστηκε να
τροποποιήσει την πολιτική της έκτακτης χρηματοδότη-
σης στη διάρκεια της ίδιας συνεδρίασης που ενέκρινε
τον Διακανονισμό Χρηματοδότησης Άμεσης Ετοιμότη-
τας του ΔΝΤ (SBA) της Ελλάδος,32 γεγονός που προξέ-
νησε τη δυσαρέσκεια αρκετών μελών του Εκτελεστικού
Συμβουλίου του ΔΝΤ.33
? Παρά τη ρητή παραδοχή πως δεν υφίστατο μεσο-
πρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους, για την έγκριση του
προγράμματος επιβλήθηκαν ιδιαίτερα επαχθείς όροι
αποπληρωμής.34 Στη διάρκεια των πέντε τελευταίων
ετών (από τον Μάιο του 2010 έως τον Μάιο του 2015),
η Ελλάδα κατέβαλε στο ΔΝΤ παραπάνω από 3 δις ευρώ
σε τόκους και έξοδα.35 Το επιτόκιο του δεύτερου προ-
γράμματος είναι το βασικό επιτόκιο χρέωσης (δηλαδή
το επιτόκιο των Ειδικών Δικαιωμάτων Ανάληψης (SDRs)
συν 100 μονάδες βάσης), με επιπλέον επιβάρυνση 200
μονάδων βάσης επί του ανεξόφλητου ποσού της πίστω-
σης, που ξεπερνά το 300% της ελληνικής ποσόστωσης
στο ΔΝΤ, επιβάρυνση που ανέρχεται στις 300 μονάδες
βάσης, αν το ανεξόφλητο ποσό ξεπερνά το 300% της
ποσόστωσης τρία χρόνια μετά την έναρξη του προ-
γράμματος και συμπεριλαμβάνει 50 μονάδες βάσης ως
έξοδα εξυπηρέτησης για κάθε εκταμίευση.
Στο τέλος του 2014 καταγράφηκε ανεξόφλητο χρέ-
ΠΗΓΉ: ΔΝΤ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΈΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΈΣ, Η ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΙΚΉ ΙΣΟΤΙΜΊΑ ΥΠΟΛΟΓΙΖΕΤΑΙ ΣΎΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΟΡΊΖΟΜΕΝΑ ΣΕ ΚΆΘΕ
ΜΝΗΜΌΝΙΟ ΣΥΝΕΝΝΟΗΣΗΣ.
ΤΥΠΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ
ΔΙΑΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ
ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ
ΛΗΞΗΣ ΕΚΤΑΜΙΕΥΣΗ ΑΠΟΠΛΗΡΩΜΈΝΟ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ
SBA 9/05/2010 14/03/2012 20,1 9,1
EFF 15/03/2012 14/03/2016 11,9 0
ΠΙΝΑΚΑΣ 3.4
Σύνοψη των εκταμιεύσεων και αποπληρωμών
του ΔΝΤ (σε δις ευρώ), τέλος του 2014
32
ος προς το ΔΝΤ ύψους 23,9 δις ευρώ.36 Το ποσό αυτό
εγγράφηκε ως γραμμάτιο έκδοσης της Ελληνικής Δη-
μοκρατίας που φυλάσσεται στην Τράπεζα της Ελλάδας,
η οποία ενεργεί ως δημοσιονομικός εκπρόσωπος της
Ελληνικής Δημοκρατίας έναντι του ΔΝΤ.
4. Ευρωπαϊκή
Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ)
? Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αγόρασε ελ-
ληνικά ομόλογα στη δευτερογενή αγορά
Τον Μάιο του 2010 η ΕΚΤ θέσπισε το Πρόγραμμα
Αγοράς Τίτλων (Securities Markets Programme, SMP).
Σύμφωνα με τους όρους αυτής της απόφασης, από τον
Μάιο του 2010 έως τον Σεπτέμβριο του 2012, η ΕΚΤ
αγόρασε στη δευτερογενή αγορά ομόλογα του δημοσί-
ου αξίας άνω των 210 δις ευρώ, που είχαν εκδοθεί από
την Ιταλία, την Ισπανία, την Ιρλανδία, την Πορτογαλία
και την Ελλάδα.37 Το ανεξόφλητο ποσό στις 29 Μαΐου
2015 ανερχόταν σε 138,1 δις Ευρώ,38 από τα οποία τα
27 δις οφείλονταν από την Ελλάδα.39
? Η ΕΚΤ είναι ο μεγαλύτερος βραχυπρόθεσμος
και μεσοπρόθεσμος πιστωτής της Ελλάδας
Μετά το ΕΤΧΣ και το ΔΝΤ, ο τρίτος μεγαλύτερος πι-
στωτής της Ελλάδας είναι η ΕΚΤ, στην οποία τον Απρί-
λιο του 2015 η Ελλάδα παρουσιάζεται ότι χρωστά 27
δις ευρώ. Ωστόσο, κανένας άλλος πιστωτής δεν έχει
εξίσου υψηλές απαιτήσεις από την Ελλάδα μέχρι το τέ-
λος της τρέχουσας δεκαετίας, ούτε το ίδιο το ΔΝΤ. Η
Ελλάδα πρέπει να καταβάλει 6,7 δις ευρώ στην ΕΚΤ και
σε άλλες κεντρικές τράπεζες του Ευρωπαϊκού Συστή-
ματος Κεντρικών Τραπεζών μέσα στο 2015 και 23 δις
την επόμενη πενταετία.
? Η ΕΚΤ αγόρασε ελληνικό χρέος στη δευτερο-
γενή αγορά για να εξυπηρετήσει τα συμφέροντα
των ιδιωτικών ευρωπαϊκών τραπεζών
Η ΕΚΤ χρησιμοποίησε το Πρόγραμμα Αγοράς Τίτ-
λων για αντιδημοκρατικούς σκοπούς, επεμβαίνοντας
στην κρατική κυριαρχία ευρωπαϊκών κρατών μελών
και ενεργώντας ενάντια στο Σύνταγμά τους μεταξύ
Μαΐου 2010 και Ιουλίου 2012, όταν υποκαταστάθηκε
από το πρόγραμμα αγοράς ομολόγων από τη δευτερο-
γενή αγορά (OMT). Η απόφαση αυτή εξυπηρέτησε τα
συμφέροντα του ιδιωτικού χρηματοπιστωτικού τομέα,
επιτρέποντας στις γαλλικές και γερμανικές τράπεζες
να μειώσουν την έκθεσή τους στα ελληνικά ομόλογα.
Το ΔΝΤ έχει ξεκάθαρη άποψη επί αυτού: «Η καθυστε-
ρημένη αναδιάρθρωση του χρέους έδωσε επίσης την
ευκαιρία σε ιδιώτες πιστωτές να μειώσουν την έκθεσή
τους και να μεταφέρουν το χρέος σε φορείς του δημο-
σίου».40 Επιπλέον, αγοράζοντας σημαντικές ποσότητες
ομολόγων στη δευτερογενή αγορά, η ΕΚΤ ύψωσε την
τιμή αυτών των χρηματοοικονομικών εργαλείων, επι-
τρέποντας έτσι στους κατόχους των ομολόγων να τα
εκποιήσουν με μειωμένες απώλειες.
Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι, στο διάστημα με-
ταξύ Μαΐου 2010 και Σεπτεμβρίου 2012, η ΕΚΤ απο-
φάσισε να παγώσει το SMP αρκετές φορές, γεγονός
που δημιούργησε ένταση στις αγορές και επηρέασε
μια σειρά από πολιτικές αποφάσεις, όπως την αύξηση
της δυνατότητας χορήγησης δανείων του ΕΤΧΣ στα
440 δις ευρώ. Είναι σαφές ότι η άσκηση τέτοιου εί-
δους πολιτικής επιρροής υπερβαίνει τις αρμοδιότητες
της ΕΚΤ και συνιστά ελεγκτέα παράβαση των κανόνων
λειτουργίας της.
? Η ΕΚΤ αγόρασε ελληνικό χρέος επιβάλλοντας
αυστηρούς όρους (αιρεσιμότητες)
Παραβιάζοντας τους κανονισμούς που επιβάλλουν
στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να ενεργεί ανεξάρ-
τητα, οι επεμβάσεις της ΕΚΤ στη δευτερογενή αγορά
βασίζονταν σε πολιτικές αποφάσεις σχετικά με το ποιά
κράτη-μέλη θα ευνοούνταν από αυτές, στηριγμένες
ιδίως στη μείωση του δημόσιου ελλείμματός τους. Η
απόφαση της ΕΚΤ της 14ης Μαΐου 2010 για τη δημι-
ουργία του SMP αναφέρει: «Το Διοικητικό Συμβούλιο
θα αποφασίζει σχετικά με την έκταση των παρεμβάσε-
ων. Το Διοικητικό Συμβούλιο καταγράφει τη δήλωση
των κυβερνήσεων κρατών μελών της ευρωζώνης ότι
‘‘θα λάβουν όλα τα αναγκαία μέτρα για την επίτευξη
των δημοσιονομικών στόχων τους κατά το τρέχον έτος
όσο και κατά τα επόμενα έτη, σύμφωνα με τις διαδι-
κασίες περί υπερβολικού ελλείμματος’’, καθώς και τις
ακριβείς πρόσθετες δεσμεύσεις ορισμένων κυβερνή-
σεων κρατών μελών της ευρωζώνης προκειμένου να
επιταχυνθεί η δημοσιονομική τους εξυγίανση και να
διασφαλιστεί η βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομι-
κών τους. (...) Ως μέρος της ενιαίας νομισματικής πο-
λιτικής του Ευρωσυστήματος, η απευθείας προμήθεια
επιλέξιμων εμπορεύσιμων χρεογράφων από κεντρικές
τράπεζες του Ευρωσυστήματος στο πλαίσιο του προ-
γράμματος θα πρέπει να υλοποιείται σύμφωνα με τους
όρους της παρούσας απόφασης».41
Στις 31 Μαΐου 2010 ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής
Κεντρικής Τράπεζας, Ζαν Κλωντ Τρισέ, διατύπωσε
την επίσημη απάντηση της ΕΚΤ στις εντάσεις που
είχαν σημειωθεί λίγο νωρίτερα στις αγορές: «Έχει
κρίσιμη σημασία, οι κυβερνήσεις να εφαρμόζουν
σχολαστικά τα απαραίτητα μέτρα για τη διασφάλιση
της δημοσιονομικής βιωσιμότητας. Στο πλαίσιο αυ-
τών των δεσμεύσεων και μόνον αυτών, εγκαινιάσαμε
ένα πρόγραμμα παρέμβασης στις αγορές τίτλων. (...)
Το Πρόγραμμα Αγοράς Τίτλων αποτελεί μια έκτακτη
ενέργεια, η οποία αναλήφθηκε λόγω της κατάστασης
σοβαρής έντασης που επικρατεί στις χρηματοπιστωτι-
κές αγορές. Θα ήθελα να τονίσω ότι η αυστηρή εφαρ-
μογή των προγραμμάτων προσαρμογής από μέρους
των κυβερνήσεων είναι απαραίτητη, προκειμένου να
διασφαλιστεί η σταδιακή επιστροφή σε μια πιο φυσιο-
λογική λειτουργία των χρηματοπιστωτικών αγορών».42
? Η ΕΚΤ κερδίζει από το ελληνικό χρέος
Η ΕΚΤ αγόρασε ελληνικά ομόλογα με το πρόγραμ-
μα SMP σε τιμή χαμηλότερη από την ονομαστική τους
αξία στη δευτερογενή αγορά, αλλά ζήτησε η Ελλάδα
να της καταβάλει το πλήρες ποσό (ονομαστική αξία των
ομολόγων συν τόκους). Σύμφωνα με μια εκτίμηση,43 η
ΕΚΤ δαπάνησε 40 δις ευρώ για να αποκτήσει ομόλογα
ονομαστικής αξίας 55 δις, τα οποία, αν διακρατηθούν
μέχρι τη λήξη τους, θα επιτρέψουν στην ΕΚΤ να κερδί-
σει ολόκληρη τη διαφορά μεταξύ της τιμής αγοράς και
της τιμής εξόφλησης των ομολόγων, συν τους τόκους.
Η ΕΚΤ έχει ήδη εισπράξει σημαντικούς τόκους από την
Ελλάδα, καθώς τα επιτόκια των ομολόγων που έχει
στην κατοχή της είναι υψηλά.
33
Μολονότι η ΕΚΤ κατέχει πολύ λιγότερο χρέος της
Ελλάδας απ’ ό,τι της Ιταλίας ή της Ισπανίας, η Ελλάδα
της καταβάλλει πολύ υψηλότερους τόκους. Κατά τη
διάρκεια του 2014 η ελληνική κυβέρνηση κατέβαλε
298 εκατομμύρια ευρώ για τόκους δανείων της ΕΚΤ,
ποσό ισοδύναμο στο 40% των 728 εκατομμυρίων
ευρώ που εισέπραξε η ΕΚΤ από τόκους συνολικά από
τις πέντε χώρες του προγράμματος SMP. Και αυτό
παρά το γεγονός ότι το ελληνικό χρέος αντιπροσω-
πεύει μόλις το 12% του συνόλου που κατέχει η ΕΚΤ.44
Όταν έγινε δημόσια γνωστό πως η ΕΚΤ όσο και οι
εθνικές κεντρικές τράπεζες αποκόμιζαν κέρδη από το
πρόγραμμα SMP, οι κυβερνήσεις της ευρωζώνης συμ-
φώνησαν τον Νοέμβριο του 2012 να επιστρέφουν σε
κάθε χώρα ποσά ίσα με το κέρδος τους από τη συμ-
μετοχή του SMP στο χρέος της, εφόσον η χώρα τη-
ρεί τους όρους του προγράμματος επιτήρησής της.45
Η ΕΚΤ ήδη οφείλει στην Ελλάδα σχεδόν 2 δις ευρώ
από τα κέρδη που αποκόμισε.46 Ο Πρόεδρός της, Μά-
ριο Ντράγκι, δήλωσε πως «τα έσοδα που προέρχονται
από τα ελληνικά ομόλογα που απέκτησε η ΕΚΤ στο
πλαίσιο του SMP αποτελούν μέρος του καθαρού κέρ-
δους της ΕΚΤ. Τα καθαρά κέρδη της ΕΚΤ διανέμονται
σε όλες τις εθνικές κεντρικές τράπεζες της ζώνης του
ευρώ, ανάλογα με τα μερίδιά τους στην κλείδα κατα-
νομής της ΕΚΤ, συμπεριλαμβανομένων των εθνικών
κεντρικών τραπεζών των χωρών οι οποίες υπόκεινται
σε προγράμματα χρηματοδοτικής βοήθειας της ΕΕ και
του ΔΝΤ. (...) Όχι μόνον η ΕΚΤ, αλλά και όλες οι εθνικές
κεντρικές τράπεζες της ζώνης του ευρώ έχουν αγο-
ράσει στο παρελθόν ομόλογα στο πλαίσιο του προ-
γράμματος SMP, γεγονός το οποίο σημαίνει ότι τόσο η
ΕΚΤ όσο και οι εθνικές κεντρικές τράπεζες είχαν έσοδα
από τα ελληνικά κρατικά ομόλογα. Επιπλέον, θα ήθε-
λα να τονίσω ότι (α) οι εθνικές κεντρικές τράπεζες της
ζώνης του ευρώ δεν μπορούν να διανείμουν κάποιο
συγκεκριμένο («δεσμευμένο») έσοδο στους μετόχους
τους προτού υπολογιστεί το συνολικό κέρδος (ή ζη-
μία) του οικονομικού έτους και (β) οι εθνικές κεντρικές
τράπεζες μπορούν να διανέμουν τα κέρδη τους μόνο
στους μετόχους τους (συμπεριλαμβανομένων και των
αντίστοιχων κυβερνήσεων) και όχι απευθείας σε ένα
κράτος μέλος το οποίο δεν είναι μέτοχος».48
? Η ΕΚΤ δεν συμμετείχε
στην αναδιάρθρωση του χρέους το 2012
Το Φεβρουάριο του 2012, η αναδιάρθρωση του
ελληνικού χρέους μείωσε κατά 53,5% την αξία των
κρατικών τίτλων που βρίσκονταν στα χέρια ιδιωτών
πιστωτών. Ωστόσο η ΕΚΤ αρνήθηκε οποιαδήποτε συμ-
μετοχή της στην αναδιάρθρωση του χρέους με την
ακύρωση μέρους του αποθέματος χρέους ή με την πα-
ράταση της ωρίμανσης των τίτλων ή με τη μείωση των
επιτοκίων τους. Αυτό το δικαιολόγησε επικαλούμενη
την αρχή της «ανεξαρτησίας της ΕΚΤ από κάθε κυβέρ-
νηση».49
5. Ιδιώτες πιστωτές
«Η προστασία των ομολογιούχων θεωρήθηκε επι-
τακτική ανάγκη της ΕΕ για το συμφέρον της χρημα-
τοπιστωτικής σταθερότητας.»50 Η Επιτροπή Προϋπο-
λογισμών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αναγνωρίζει
ότι «αυτό που κάναμε στην πραγματικότητα ήταν να
μεταφέρουμε τον αστάθμητο παράγοντα από τις ιδιω-
τικές τράπεζες στις κυβερνήσεις».51
? Εγχώριος χρηματοπιστωτικός τομέας
Όσο και αν γίνονταν πιστευτές οι διαβεβαιώσεις ότι
ο ελληνικός χρηματοπιστωτικός τομέας ήταν φερέγ-
γυος, τα προβλήματά του ήταν σημαντικά. Ο επικε-
φαλής της αποστολής της Τρόικας στην Ελλάδα, Poul
Thomsen, υπογράμμισε ότι «η κόπωση του χρηματοπι-
στωτικού κλάδου» στην ελληνική οικονομία ήταν ένα
βασικό πρόβλημα που οδήγησε τη χώρα στην απώλεια
πρόσβασης στις αγορές.52
? Ξένες τράπεζες
Το αυστηρά εμπιστευτικό έγγραφο που περιγρά-
φει λεπτομερώς τη συνεδρίαση του Συμβουλίου του
ΔΝΤ για την συμφωνία SBA αναφέρει ότι «τα μέλη
του Συμβουλίου από την Ολλανδία, τη Γαλλία και τη
Γερμανία μετέφεραν στο Συμβούλιο τη δέσμευση των
εμπορικών τους τραπεζών για στήριξη της Ελλάδας
ΧΩΡΕΣ ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΟΥ ΣΥΝΟΛΟΥ
Ιταλία 52%
Ισπανία 20%
Ελλάδα 12%
Πορτογαλία 10%
Ιρλανδία 6%
ΠΙΝΑΚΑΣ 3.5
Ανεξόφλητο χρέος προς την
ΕΚΤ από χώρες στο SMP
(Φεβρουάριος 2015)45
ΠΗΓΉ: ΓΔ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ53
2008 2009 2010 2011 2012-2014 TOTAL
Μέτρα
ανακεφαλαιοποίησης 3,77 2,53 37,3 43,6
Εγγυήσεις 1,5 26,68 56,3 84,48
Μέτρα ρευστότητας
πλην εγγυήσεων 0,47 4,26 6,9 6,64 18,27
ΣΥΝΟΛΟ 0,47 9,53 33,58 65,47 37,3 146,35
ΠΙΝΑΚΑΣ 3.6
Κρατική βοήθεια
στον χρηματοπιστωτικό κλάδο, σε δις ευρώ
34
και σε γενικές γραμμές διατήρηση της έκθεσής τους
[στο ελληνικό δημόσιο χρέος]».54 Συνέβη το αντίθετο:
οι ξένες τράπεζες δεν σεβάστηκαν τη δέσμευσή τους
και, όπως περιγράφεται στο Τέταρτο Κεφάλαιο της
παρούσας Έκθεσης, οι μηχανισμοί της λεγόμενης διά-
σωσης διευκόλυναν τη μεταφορά του χρέους από τις
ιδιωτικές τράπεζες στον επίσημο τομέα. Το Ευρωπαϊκό
Κοινοβούλιο επιβεβαιώνει ότι οι λεγόμενες διασώσεις
προφύλαξαν τον «τραπεζικό κλάδο από απώλειες με-
ταφέροντας μεγάλα ποσά δημόσιου χρέους της χώρας
που συμμετέχει στο πρόγραμμα από τους ισολογισμούς
του ιδιωτικού τομέα σε εκείνους του δημοσίου».55
? Ιδιώτες που δεν αποδέχθηκαν
το «κούρεμα» του προγράμματος PSI
Μολονότι το ποσό που μπορούσε να υπαχθεί στο
«κούρεμα» είχε ύψος 205,5 δις ευρώ, η τελική συμμε-
τοχή περιορίστηκε στο ποσό των 199,2 δις. Τα δάνεια
διάσωσης της Τρόικας, αντί να χρησιμοποιηθούν για
την καταβολή μισθών και συντάξεων, χρησιμοποιήθη-
καν ως αποζημίωση των δανειστών που δεν αποδέχθη-
καν το κούρεμα (hold outs) και αποπληρώθηκαν στο
ακέραιο. Μερικοί από αυτούς είναι γνωστοί ως «κεφά-
λαια γύπες» (vulture funds).56 Από τις 15 Μαΐου 2012
μέχρι το τέλος του 2015 θα έχουν πληρωθεί σε ιδιώτες
που δεν αποδέχθηκαν το «κούρεμα» 3,615 δις ευρώ, με
μέσο όρο επιτοκίου 4,3%.
1. European Financial Stability Facility (EFSF), 2015, http://goo.
gl/6487cS
IMF, 2014, “Greece: Fifth Review Under the Extended Arrangement
Under the Extended Fund Facility, IMF Country Report No.
14/151” https://goo.gl/jhUCjr
IMF, 2013. Greece: First and Second Reviews Under the Extended
Arrangement Under the Extended Fund Facility, IMF Country
Report No.13/20. https://goo.gl/haP8Nz
IMF, 2013. Greece: Fourth Review Under the Extended Arrangement
Under the Extended Fund Facility, IMF Country Report No.
13/241 http://goo.gl/euxjQD
2. ΟΔΔΗΧ, Απάντηση σε ερώτηση 160/30-4-2015, 11 Μαΐου
2015.
3. European Commission, The Second Economic Adjustment
Programme for Greece, Occasional Paper 94, March 2012, 2012,
http://goo.gl/k7IpXL
4. European Commission, The Economic Adjustment Programme
for Greece First Review, summer 2010, http://goo.gl/7UfDE5
5. European Commission, The Second Economic Adjustment
Programme for Greece, Occasional Paper 94, March 2012. http://
goo.gl/k7IpXL
6. Ό.π.
7. Euribor Rates, Euribor Data Base, 2015, http://goo.gl/pHeAyp
8. Darvas, Z. & Huttl, P., 2015. How to Reduce the Greek Debt
Burden? Bruegel. http://goo.gl/6ul9Rs
9. As agreed in the Euro Area Loan Facility (Amendment of June
2011) Act 2011. σ.29; Euro Area Loan Facility (Amendment of February
2012) Act 2012, σ7 and Euro Area Loan Facility (Amendment
of December 2012) Act 2013, p.8
10. 20minutes.fr, Le FMI et l’Eurogroupe Trouvent Un Accord
Sur La Dette Grecque, 2012, http://goo.gl/enFdTx
11. European Commission, 2011. The Economic Adjustment Programme
for Greece Fifth Review. http://goo.gl/Ik68Dh
12. Ό.π. υπ.5
13. European Commission, 2010, European Financial Stability
Facility Act 20, http://goo.gl/OB-3phe
14. European Commission, Euro Area Loan Facility (Amendment
of June 2011) Act 2011, 2011.
15. ESM, 2013, Newsletter Update May 2013, http://goo.gl/
sWpEBG
16. ESM, 2015. Lending Operations, [http://goo.gl/S7cZb6]
17. European Commission, 2012. Authorization for Pre-Funding
and Indemnity Agreement.
18. Τράπεζα της Ελλάδος, 2014. Ετήσια Έκθεση 2013 σ. 100.
19. Yiannis Mouzakis, Where Did All the Money Go?, 2015, http://
goo.gl/znxCzV
20. EFSF and ESM, 2015. Investor’s Presentation, http://goo.
gl/z1qYXt
21. European Parliament, 2014. Report on the enquiry on the
role and operations of the Troika (ECB, Commission and IMF) with
regard to the euro area programme countries - A7-0149/2014.
http://goo.gl/knvBol και IMF, 2013. Greece: Ex Post Evaluation of
Exceptional Access under the 2010 Stand-By Arrangement, IMF
Country Report No. 13/156. [http://www.imf.org/external/pubs/
ft/scr/2013/cr13156.pdf] Η έκθεση συνομολογεί ότι υπήρξαν
«αξιοσημείωτες ανεπάρκειες» στο πρώτο ελληνικό πακέτο
διάσωσης.
22. Δικογραφία που διαβιβάστηκε στη Βουλή των Ελλήνων
από τους εισαγγελείς οικονομικού εγκλήματος (Σεπτέμβριος –
Νοέμβριος 2012) και αφορά τις δηλώσεις του πρώην εκπροσώπου
της Ελλάδας στο ΔΝΤ, (μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου από
τον κ. Ρουμελιώτη προς το Υπουργείο Οικονομικών), με ημερομηνία
15 Μαρτίου 2010.
23. Ό.π.
24. IMF, Greece: Staff Report on Request for Stand-By Arrangement,
IMF Country Report No. 10/110, 2010, http://goo.gl/ErBW0Q
25. Ρουμελιώτης, Π., 2012. Προσωπική μαρτυρία, το άγνωστο
παρασκήνιο της προσφυγής στο ΔΝΤ. Πώς και γιατί φτάσαμε στο
Μνημόνιο. Αθήνα Εκδόσεις Λιβάνη.
26. Δικογραφία που διαβιβάστηκε στη Βουλή των Ελλήνων
από τους εισαγγελείς οικονομικού εγκλήματος (Σεπτέμβριος –
Νοέμβριος 2012) και αφορά τις δηλώσεις του πρώην εκπροσώπου
της Ελλάδας στο ΔΝΤ: Μυστικός Φάκελος ΔΝΤ που φαίνεται
να έχει ετοιμαστεί από τον εκπρόσωπο του ΔΝΤ στην Ελλάδα.
Μπομπ Τραα, Σημείωμα για την Ελλάδα προς τους Εκτελεστικούς
Διευθυντές της ΕΕ, 25 Μαρτίου 2010.
27. Δικογραφία που διαβιβάστηκε στη Βουλή των Ελλήνων
από τους εισαγγελείς οικονομικού εγκλήματος (Σεπτέμβριος –
Νοέμβριος 2012) και αφορά τις δηλώσεις του πρώην εκπροσώπου
της Ελλάδας στο ΔΝΤ - Πρακτικά ΔΣ για το αίτημα της Ελλάδας
για συμφωνία SBA, 9 και 10 Μαΐου 2010, Ουάσινγκτον.
28. IMF, 2011. Greece: Fourth Review Under the Stand-By Arrangement,
IMF Country Report No. 11/175. http://goo.gl/l3GTzJ.
IMF, 2010. Greece: First Review Under the Stand-By Arrangement,
IMF Country Report No. 10/286. https://goo.gl/HAZpB7. IMF, 2013.
Greece: First and Second Reviews Under the Extended Arrangement
Under the Extended Fund Facility, IMF Country Report No.
13/20. https://goo.gl/haP8Nz. IMF, 2013. Greece: Third Review Under
the Extended Arrangement Under the Extended Fund Facility,
IMF Country Report No. 13/153. https://goo.gl/qIFPdu. IMF, 2013.
Greece: Fourth Review Under the Extended Arrangement Under
the Extended Fund Facility, IMF Country Report No. 13/241. http://
goo.gl/euxjQD. IMF, 2014. Greece Fifth Review under the Extended
Arrangement under the Extended Fund Facility, IMF Country
Report No. 14/151. https://goo.gl/jhUCjr
29. IMF, Conditionality in Fund-Supported Programs—Purposes,
Modalities, and Options for Reform, 2009, http://goo.gl/
XwC2yJ
30. IMF, 2011. Greece: Fourth Review Under the Stand-By Arrangement,
IMF Country Report No. 11/175. http://goo.gl/l3GTzJ
31. IMF, 2014, BP/14/05, IEO Background Paper Independent
Evaluation Office of the International Monetary Fund IMF Forecasts
in the Context of Program Countries, Washington DC, http://
goo.gl/0JBeI5
32. IMF, 2010, “Selected Decisions and Selected Documents of
the International Monetary Fund”, Thirty-Fifth Issue. Washington,
D.C. http://goo.gl/qrKHdr
35
33. Δικογραφία που διαβιβάστηκε στη Βουλή των Ελλήνων
από τους εισαγγελείς οικονομικού εγκλήματος (Σεπτέμβριος –
Νοέμβριος 2012) και αφορά τις δηλώσεις του πρώην εκπροσώπου
της Ελλάδας στο ΔΝΤ - Πρακτικά ΔΣ για το αίτημα της Ελλάδας
για συμφωνία SBA, 9 και 10 Μαΐου 2010, Ουάσινγκτον.
34. IMF, 2010, Country SBA request CR. 10/110, Washington
DC http://goo.gl/ErBW0Q
35. IMF, Member Financial Data, 2015, http://goo.gl/CsA0Vt
36. Τράπεζα της Ελλάδος, Ετήσια Έκθεση, διάφορα έτη.
Χρέη προς το ΔΝΤ τηρούνται σε στοιχείο εκτός ισολογισμού,
που καλύπτει το συνολικό ποσό ανεξόφλητου χρέους προς το
ΔΝΤ κάθε Δεκέμβριο.
37. Απόφαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (14 Μαΐου
2010) για τη θέσπιση προγράμματος αγοράς τίτλων.
38. ECB, 2015. ECB: Statistics. https://goo.gl/FIWkB3
39. Παρότι η ΕΚΤ κατέγραψε 18,1 δις ευρώ στα βιβλία της,
συνυπολογίζοντας το κόστος απόσβεσης, ζητά 19,8 δις ευρώ σε
ονομαστική αξία. Τα υπόλοιπα 7 δις ευρώ είναι καταχωρησμένα
σε άλλες κεντρικές τράπεζες, που ανήκουν στο Ευρωπαϊκό
Σύστημα Κεντρικών Τραπεζών (ΕΣΚΤ).
40. IMF (2013) IMF Country report No. 13/156, Washington
DC, http://goo.gl/7CLyBd
41. ECB, 2010. DECISION OF THE EUROPEAN CENTRAL
BANK of 14 May 2010 establishing a securities markets programme
(ECB/2010/5). https://goo.gl/tX9l4Y
42. ECB, 2010. The ECB’s response to the recent tensions in
financial markets, Vienna, 31 May 2010. https://goo.gl/cq6hts
43. Financial Times, 2012. ECB moves to help fund Greece
bail-out. Financial Times. http://goo.gl/zKhZc4
44. ECB, 2015. Financial statements of the ECB for 2014.
https://goo.gl/PxFkvV
45. Ό.π.
46. Eurogroup, 2012. Eurogroup statement on Greece, 27
November 2012. http://goo.gl/pUWLeX
47. «Πρόκειται για χρήματα που μας οφείλονται. Είναι δικά
μας χρήματα, αχρεωστήτως καταβληθέντα», δήλωσε ο Υπουργός
Οικονομικών Γ. Βαρουφάκης στο Bloomberg, Varoufakis Counts
on ECB to Avoid Greek Default in March. Bloomberg. http://goo.
gl/zQ7hhH
48. ECB, 2013. Mario DRAGHI letter to Mr Li?m Hoang Ngoc,
12 March 2013. http://goo.gl/WpiQfn
49. Official Journal of the European Union, 2012. PROTOCOL
(No 4) ON THE STATUTE OF THE EUROPEAN SYSTEM OF CENTRAL
BANKS AND OF THE EUROPEAN CENTRAL BANK. https://
goo.gl/tfb3od
50. European Parliament, 2014. Report on the enquiry on
the role and operations of the Troika (ECB, Commission and
IMF) with regard to the euro area programme countries - A7-
0149/2014 http://goo.gl/knvBol
51. Lib?ration, 2015. Lib?ration, Monday 11 May 2015, σ. 11.
Lib?ration. http://www.liberation.fr/
52. Δικογραφία που διαβιβάστηκε στη Βουλή των Ελλήνων
από τους εισαγγελείς οικονομικού εγκλήματος (Σεπτέμβριος –
Νοέμβριος 2012) και αφορά τις δηλώσεις του πρώην εκπροσώπου
της Ελλάδας στο ΔΝΤ, IMF, Strictly Confidential May 2 2010 Informal
Restricted Briefing on Greece, Office Memorandum.
53. European Commission, 2015. Scoreboard - Data on State
aid expenditure. http://goo.gl/pMcKxS
54. Δικογραφία που διαβιβάστηκε στη Βουλή των Ελλήνων
από τους εισαγγελείς οικονομικού εγκλήματος (Σεπτέμβριος –
Νοέμβριος 2012) και αφορά τις δηλώσεις του πρώην εκπροσώπου
της Ελλάδας στο ΔΝΤ: IMF, Strictly Confidential, May 2 2010, Informal
restricted briefing on Greece, Office Memorandum.
55. European Parliament, 2014. Report on the enquiry on
the role and operations of the Troika (ECB, Commission and
IMF) with regard to the euro area programme countries - A7-
0149/2014. http://goo.gl/knvBol
56. Laskaridis, C., 2014. Greece: Europe’s worst success story.
In T. Philips, ed. Europe on the Brink. London: Zed Books.
36

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο μηχανισμός του χρέους στην Ελλάδα

Οι συμφωνίες για το χρέος που επιβλήθηκαν
στην Ελλάδα από τον Μάιο του 2010 και
μετά, οργανώθηκαν στο πλαίσιο μιας κοι-
νής1
τεχνικής αποστολής της Ευρωπαϊκής
Επιτροπής και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, η
οποία χρησιμοποίησε την τεχνογνωσία του Διεθνούς
Νομισματικού Ταμείου2
- της επονομασθείσας Τρόι-
κας. Η δικαιολογία που προβλήθηκε γι’ αυτές τις συμ-
φωνίες ήταν ότι θα αντιμετώπιζαν την κρίση χρέους
παρέχοντας οικονομική στήριξη, υπό τον όρο ότι θα
υλοποιούνταν τα μέτρα των Μνημονίων.
Στην πραγματικότητα, οι συμφωνίες αυτές προσέ-
φεραν τα εργαλεία για να γεννηθεί ένα δυσθεώρητο
νέο χρέος προς τους διμερείς πιστωτές και το Ευρωπα-
ϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EΤΧΣ)
κι έτσι η κρίση χρέους να βαθύνει ακόμη περισσότερο.
Τα μέτρα του Μνημονίου επηρέασαν με καταστροφικό
τρόπο την οικονομία της Ελλάδας και τη ζωή των πο-
λιτών της.
Η ανάλυση των περίπλοκων κειμένων αυτών των
συμφωνιών αποκαλύπτει τη χρήση μηχανισμών, οι
οποίοι, αντί να στηρίξουν την Ελλάδα, επέτρεψαν να
μεταφερθεί ο κύριος όγκος των νέων δανείων στα
χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, επιταχύνοντας συνάμα
τη διαδικασία των ιδιωτικοποιήσεων μέσω της χρήσης
χρηματοδοτικών μέσων. Η Ελλάδα κλήθηκε να πλη-
ρώσει κάθε λογής καταχρηστικές δαπάνες γι’ αυτήν τη
διαδικασία.
Παρακάτω ακολουθεί η συνοπτική περιγραφή ορι-
σμένων από τους μηχανισμούς που εντοπίσαμε στις
συμφωνίες που αναλύσαμε.
1. Μηχανισμός που διέπεται
από τη Σύμβαση Δανειακής
Διευκόλυνσης και της Συμφωνίας
μεταξύ των Πιστωτών
Οι συμφωνίες του 20103
παρήγαγαν «κοινά ορ-
γανωμένα Διμερή Δάνεια», μέσα από τη δημιουργία
ενός μηχανισμού, ο οποίος επέτρεψε την μετατροπή
των υφιστάμενων κρατικών χρεογράφων σε διμερή
δάνεια.
1.1. Μηχανισμός
Ο μηχανισμός που εφαρμόστηκε ήταν κρυμμένος
σε ένα παράρτημα, μέσα στο οποίο υπήρχε μια άλλη
συμφωνία: η Συμφωνία Εκχώρησης (Assignment
Agreement). Η συμφωνία αυτή επιτρέπει, με τη συ-
μπλήρωση ενός απλού εντύπου4
τη μετατροπή ομο-
λογιούχων, όπως επί παραδείγματι ενός «Υφιστάμε-
νου Δανειστή» σε νέα συμβαλλόμενα μέρη της εν
λόγω σύμβασης («Νέος δανειστής» που στη σύμβαση
ονομάζεται «Δεσμευμένος δανειστής»).
Ο μηχανισμός αυτός χρησιμοποιεί έναν λογαρια-
σμό5
που άνοιξε στην ΕΚΤ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή
για τη διεκπεραίωση όλων των πληρωμών εκ μέρους
των συμβαλλομένων μερών, της KfW και του δανει-
ολήπτη. Πριν από την ημερομηνία ισολογισμού, όλα
τα ποσά που ελήφθησαν στον λογαριασμό της ΕΚΤ
διατίθενται στους «Δεσμευμένους δανειστές».6
Έτσι,
οι εκταμιεύσεις που γίνονταν από τους διμερείς δα-
νειστές στο λογαριασμό της ΕΚΤ όδευαν κατευθείαν
στους «Δεσμευμένους δανειστές», δηλαδή τους ομο-
37
λογιούχους του προηγουμένως υφιστάμενου ελληνι-
κού χρέους.
1.2 Αποτέλεσμα
Το διμερές χρέος δεν ωφέλησε την Ελλάδα, αλλά
τις τράπεζες, οι οποίες κατείχαν ελληνικά κρατικά
χρεόγραφα με τρέχουσα αξία πολύ χαμηλότερη από
την ονομαστική. Ο παρακάτω πίνακας δείχνει πώς με-
ταβλήθηκε η ιδιοκτησία του χρέους.7

2. Μηχανισμοί που διέπονται από
την Κύρια Σύμβαση Χρηματοδοτικής
Διευκόλυνσης (ΚΣΧΔ)
Το 2012 επιβλήθηκε στην Ελλάδα ένα άλλο σύνο-
λο συμφωνιών8
που είχε ως αποτέλεσμα την ανακε-
φαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών, καθώς και
την αγορά, την ανταλλαγή και την ανακύκλωση εργα-
λείων χρέους. Πραγματοποιήθηκε μέσω της Συμμετο-
χής του Ιδιωτικού Τομέα (ΣΙΤ) και της Επαναγοράς του
Χρέους, που δημιούργησαν ένα δυσθεώρητο χρέος
προς το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Στα-
θερότητας, μαζί με άλλες υποχρεώσεις, πλέον ενός
μεγάλου ποσού εξόδων.
Η ΚΣΧΔ συνδέεται με το Μνημόνιο Συνεννόησης9
και καλύπτει πολλαπλές συμφωνίες με τους ακόλου-
θους στόχους:10
2.1 Μηχανισμός 1
Εφαρμόσθηκε στο πρόγραμμα Ανακεφαλαιο-
ποίησης Χρηματοπιστωτικών Ιδρυμάτων
Τον μηχανισμό αυτό αποκαλύπτουν οι πληροφο-
ρίες που αναγράφονται στην Ετήσια Έκθεση του Ελ-
ληνικού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας
(ΤΧΣ) για το έτος 2012 και 2013, καθώς και στην ανά-
λυση της σύμβασης ΚΣΧΔ:
1. Το ΕΤΧΣ εκδίδει διαφόρων ειδών «Μέσα Χρη-
ματοδότησης»,11 όπως Γραμμάτια Κυμαινόμενου Επι-
τοκίου (FRN EU000A1G0AL3), τα οποία εκκαθαρίζο-
νται ως χρεόγραφα «Άμεσης Επανεκχώρησης»12 και
τίθενται σε διαπραγμάτευση στο Χρηματιστήριο του
Λουξεμβούργου.13
2. Το ΕΤΧΣ παραδίδει14 τα προϊόντα της εκταμί-
ευσης στο ελληνικό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Στα-
θερότητας (ΤΧΣ), σύμφωνα με τη Γνωστοποίηση Απο-
δοχής15 που αναφέρεται στην ετήσια έκθεσή του ΤΧΣ.
3. Οι ελληνικές ιδιωτικές τράπεζες εκδίδουν Μέσα
Ελληνικών Τραπεζών16 και το ΤΧΣ τα αποκτά, χρησι-
μοποιώντας τις διαδικασίες του μηχανισμού Διευκό-
λυνσης του ΕΤΧΣ.
4. Η Τράπεζα της Ελλάδος καταχωρίζει τα ομό-
λογα του ΕΤΧΣ (που σχετίζονται με τις υποχρεώσεις
από τα Γραμμάτια Κυμαινόμενου Επιτοκίου -FRN), δη-
μιουργώντας έτσι ένα χρέος που λαμβάνει τη μορφή
δανείου από το ΕΤΧΣ.
5. Το ΤΧΣ δημιουργεί τίτλους17 υπέρ των Μέσων
Ελληνικών Τραπεζών και στη συνέχεια η Τράπεζα της
Ελλάδος θα καταβάλλει τόκους υπέρ του ΕΤΧΣ, πλέ-
ον προμηθειών, δαπανών, εξόδων ή φόρων.
2.1.1. Αποτέλεσμα
Η όλη επιχείρηση ωφελεί αποκλειστικά τις ελλη-
νικές ιδιωτικές τράπεζες, ενώ από την άλλη μεριά
δημιουργείται μια υποχρέωση για την Ελλάδα υπό τη
μορφή ενός νέου δανείου από το ΕΤΧΣ. Το ΤΧΣ γεν-
νά άλλες υποχρεώσεις, δημιουργώντας τίτλους υπέρ
των «Μέσων Ελληνικών Τραπεζών».
2.2 Μηχανισμός 2
Εφαρμόστηκε στο πρόγραμμα PSI
Σκοπός του PSI18 είναι η εθελοντική ανταλλαγή
χρεωστικών τίτλων που αφορούν τις υφιστάμενες
«υποχρεώσεις εσωτερικού ελληνικού χρέους» και
«άλλες υποχρεώσεις ελληνικού χρέους».
Ο μηχανισμός περιλαμβάνει τα εξής:
1. Το ΕΤΧΣ χρηματοδοτεί το PSI με ποσό ύψους έως
30 δις ευρώ εκδίδοντας ΤΙΤΛΟΥΣ ΧΡΕΟΥΣ.19 Μπορεί να
ΠΙΝΑΚΑΣ 4.2
Σύνοψη συναλλαγών
που αναφέρονται στο Μνημόνιο
ΣΥΝΑΛΛΑΓΈΣ ΠΟΥ
ΑΝΑΦΈΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΜΝΗΜΟΝΙΟ ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΣΕΙΣ ΕΤΧΣ ΠΟΣΟ
Εθελοντική Συναλλαγή
Διαχείρισης Υποχρεώσεων
Διευκόλυνση ΣΙΤ Διαχείρισης
Υποχρεώσεων
έως και
30.000.000.000 €
Προσφορά
Επαναγοράς
Συμφωνία Πιστωτικής
Ενίσχυσης ΕΚΤ 35.000.000.000 €
Συναλλαγές
Τόκων Ομολόγων
Διευκόλυνση
Τόκων Ομολόγων 5.500.000.000 €
Συναλλαγές
Ανακεφαλαιοποίησης Τραπεζών
Υφιστάμενη Διευκόλυνση
Ανακεφαλαιοποίησης Τραπεζών
έως και
23.000.000.000 €
ΠΙΝΑΚΑΣ 4.1
Ακαθάριστο εξωτερικό χρέος
Τράπεζα της Ελλάδος, Τμήμα
Στατιστικής
Σε δισεκατομμύρια ευρώ - σε αγοραία αξία,
κατά τη λήξη της περιόδου αναφοράς
ΓΕΝΙΚΗ ΚΥΒΈΡΝΗΣΗ Q1 2010 Q4 2014
Μακροπρόθεσμοι τίτλοι χρέους
Χρεόγραφα 200.006 36.109
Δάνεια 12.915 226.784
38
χρηματοδοτηθεί από συναλλαγές αγοράς με διακιν-
δύνευση, όπως νομισματικές συναλλαγές και πράξεις
αντιστάθμισης κινδύνου.
2. Η Wilmington Trust (London) Limited20 είναι ο
Εμπιστευματοδόχος Ομολογιών και θέτει τους όρους
με τους οποίους η Ελλάδα θα εκδώσει κρατικά ομό-
λογα με την ονομασία ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΟΜΟΛΟΓΑ21
έως και 70 δις ευρώ, τα οποία συγχρηματοδοτούν την
επιχείρηση.
3. Το PSI επιτρέπει πράξεις αναχρηματοδότησης,
ανανέωσης και μετακύλισης,22 περιλαμβανομένων των
χρηματοπιστωτικών εργαλείων που χρηματοδοτούν
αυτές τις πράξεις.
4. Οι τόκοι23 που συγκεντρώνονται από συγκεκρι-
μένα εκκρεμή κρατικά ομόλογα, τα οποία βρίσκονται
σε κυκλοφορία και εκδόθηκαν από την Ελλάδα ή με
εγγύηση της Ελλάδας, ανταλλάσσονται με ΝΕΑ ΕΛ-
ΛΗΝΙΚΑ ΟΜΟΛΟΓΑ.
2.2.1 Αποτέλεσμα
Οι μηχανισμοί που αναλύθηκαν παραπάνω δεί-
χνουν ότι η μεγάλη ζημία για την Ελλάδα ήταν το
PSI και όχι το πολυδιαφημισμένο «κούρεμα» το
οποίο έπληξε κυρίως τους μικροεπενδυτές, όπως
εξηγήθηκε στο Δεύτερο Κεφάλαιο.
Το PSI γέννησε ένα υπέρογκο ποσό δανειακών
υποχρεώσεων προς το ΕΤΧΣ και εξασφάλισε τη δη-
μιουργία των ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ που
ωφελούν τους διεθνείς επενδυτές.
Το PSI επέτρεψε επίσης:
? τη μετατροπή των τόκων και των «λοιπών»
απροσδιόριστων υποχρεώσεων σε χρέος προς το
ΕΤΧΣ.
? Tη χρήση του δημόσιου χρέους για να χρηματο-
δοτηθούν συναλλαγές αγοράς με διακινδύνευση, με
όλα τα έξοδα και τις ζημίες να βαρύνουν την Ελλάδα.
? Nα δρομολογηθεί σαν να είναι στον αυτόματο
πιλότο μια πορεία διαρκούς μεγέθυνσης του χρέους
προς το ΕΤΧΣ, μέσω πράξεων μετακύλισης, αναχρη-
ματοδότησης και ανανέωσης των πράξεων που είχαν
επιχειρηθεί προηγουμένως.
2.3. Μηχανισμός 3
Εφαρμόστηκε στο Πρόγραμμα
Επαναγοράς Χρέους
Η διαδικασία Επαναγοράς του Χρέους24 αφο-
ρούσε την επαναγορά ομολόγων που εκδόθηκαν
από την Ελλάδα ή με την εγγύηση της Ελλάδας και
προοριζόταν ειδικά για την αγορά των ΝΕΩΝ ΕΛ-
ΛΗΝΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ, που εκδόθηκαν στο πλαίσιο
του PSI.25 Η διαδικασία Επαναγοράς του Χρέους
συνδέεται και με μια άλλη συμφωνία: τη Σύμβαση
Διευκόλυνσης Πιστωτικής Ενίσχυσης ΕΚΤ, σκοπός
της οποίας είναι να επιτρέψει στην Ελλάδα να χρη-
ματοδοτήσει26 την απόκτηση των τίτλων χρέους του
ΕΤΧΣ που απαιτούνται για να εκπληρωθεί ο σκοπός
της προσφοράς επαναγοράς.
Ο μηχανισμός λειτουργεί ως εξής:
1. Ετοιμάζεται μια προσφορά αγοράς σύμφωνα με
τις τιμές που καθορίζουν οι κάτοχοι των ΝΕΩΝ ΕΛΛΗ-
ΝΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ.27
2. Η EKT ενημερώνει το ΕΤΧΣ σχετικά με τα υπάρ-
χοντα ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΟΜΟΛΟΓΑ που θα επαναγο-
ραστούν.28
3. Το ΕΤΧΣ παραδίδει Χρωστικούς Τίτλους ΕΤΧΣ
που δημιουργήθηκαν για τη χρηματοδότηση Πράξεων
Επαναγοράς Χρέους.29
4. Η ΕΚΤ λαμβάνει τους Χρωστικούς Τίτλους ΕΤΧΣ 30 και τους χρησιμοποιεί για να πετύχει διακανονισμό
στο πλαίσιο της εν λόγω Προσφοράς Επαναγοράς Χρέ-
ους που γίνεται από την ΕΚΤ, η οποία εδώ λειτουργεί
ως αντιπρόσωπος της Ελλάδας.31
5. Η Ελλάδα θα διατηρήσει τα ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ
ΟΜΟΛΟΓΑ που επαναγόρασε μέχρι τη λήξη τους ή θα
τα ακυρώσει.32
6. Το χρέος της Ελλάδας είναι τώρα προς το ΕΤΧΣ.
2.3.1 Αποτέλεσμα
της λειτουργίας του μηχανισμού
Τα προβληματικά ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΟΜΟΛΟΓΑ τα
οποία εκδόθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος
PSI μέσω αυτού του μηχανισμού ανακυκλώθηκαν
και ανταλλάχθηκαν με μια νέα υποχρέωση την Ελ-
λάδας, η οποία εκφράζεται ως δάνειο που λαβαίνει
η Ελλάδα από το ΕΤΧΣ.
3. Επιτάχυνση της διαδικασίας
των ιδιωτικοποιήσεων
Η απόκτηση της κυριότητας των στρατηγικών
περιουσιακών στοιχείων και κερδοφόρων δημόσιων
επιχειρήσεων ήταν πάντοτε ένας κύριος στόχος της
ελίτ του ιδιωτικού τομέα. Ο στόχος αυτός έχει ικανο-
ποιηθεί από το σύστημα χρέους, το οποίο παρέχει το
πρόσχημα για να υποχρεωθεί το Δημόσιο να εκποι-
ήσει την περιουσία του προκειμένου να πληρωθούν
τα τοκοχρεολύσια.
Η ΚΣΧΔ εισήγαγε την έκδοση χρηματοοικονομι-
κών εργαλείων που ονομάζονται Ομόλογα Τιτλοποί-
ησης, τα οποία επιτρέπουν όχι μόνο την επιτάχυνση
της διαδικασίας των ιδιωτικοποιήσεων, αλλά και την
απευθείας χρήση των συγκεκριμένων ομολόγων για
την πληρωμή χρεών προς το ΕΤΧΣ.
Ο μηχανισμός περιλαμβάνει:
1. Ιδιωτικές Εταιρείες Ειδικού Σκοπού, ή Κεφά-
λαια, που θα εκδίδουν Ομόλογα Τιτλοποίησης.33
2. Τα Ομόλογα Τιτλοποίησης είναι δομημένα
από ή για λογαριασμό της Ελλάδας ή της ελληνικής
υπηρεσίας ιδιωτικοποιήσεων, δηλαδή του ΤΑΙΠΕΔ,34
η οποία διατηρεί:
? μετοχές σε δημόσιες εταιρείες, οι οποί-
ες προορίζονται προς ιδιωτικοποίηση,
? γη και κτίρια, δικαιώματα απο-
θήκευσης αποθεμάτων φυσικού
αερίου, οικονομικά δικαιώματα,
δικαιώματα ψήφου και άλλα
περιουσιακά στοιχεία ή δικαι-
ώματα τα οποία προορίζονται
προς ιδιωτικοποίηση,
? το δικαίωμα στις εισπρά-
ξεις ή στις προσόδους των
συναλλαγών ιδιωτικοποι-
ήσεων, τα δικαιώματα των
οποίων έχουν μεταβιβασθεί
39
στην εν λόγω εταιρεία από το Δημόσιο.
3. Τα Ομόλογα Τιτλοποίησης διευκολύνουν τη
χρηματοδότηση της διαδικασίας ιδιωτικοποιήσεων
μέσω του Ταμείου Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας
του Δημοσίου - ΤΑΙΠΕΔ.
4. Η Ελλάδα μπορεί να χρησιμοποιήσει τα Ομό-
λογα Τιτλοποίησης για να πληρώσει δάνεια του
ΕΤΧΣ.35 Εάν η Ελλάδα πληρώσει το χρέος στο ΕΤΧΣ
με μετρητά, θα χρησιμοποιήσει προσόδους από τις
ιδιωτικοποιήσεις, όπως ορίζεται στο Μεσοπρόθε-
σμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής, που επι-
βλήθηκε από το ΔΝΤ, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και
την ΕΚΤ. Το έγγραφο αναφέρει ρητά ότι «τα καθαρά
έσοδα που θα προκύψουν θα αποδοθούν στο Ταμείο
με σκοπό τη μείωση του χρέους».
3.1 Αποτέλεσμα
Η χρήση των Ομολόγων Τιτλοποίησης επιτάχυνε
τη διαδικασία των ιδιωτικοποιήσεων.
Τα περιουσιακά στοιχεία του ελληνικού Δημοσί-
ου μετατρέπονται σε μέθοδο αποπληρωμής χρέους
προς το ΕΤΧΣ.
4. Συμπέρασμα
Οι μηχανισμοί που αναλύθηκαν παραπάνω κατα-
δεικνύουν ότι οι συμφωνίες, στο σύνολό τους, δεν
στήριξαν την Ελλάδα, αλλά εξυπηρέτησαν τα συμφέ-
ροντα του ιδιωτικού χρηματοπιστωτικού τομέα.
Οι συμφωνίες δημιούργησαν ένα τρέχον ανε-
ξόφλητο χρέος 183,9 δις ευρώ προς τους διμερείς
δανειστές και το ΕΤΧΣ, πέραν όλων των άλλων υπο-
χρεώσεων και των καταχρηστικών δαπανών. Επίσης
προσέφεραν ένα στιβαρό εργαλείο για την επιτάχυν-
ση της διαδικασίας ιδιωτικοποιήσεων, καθώς και τη
δυνατότητα μετατροπής των δημόσιων περιουσιακών
στοιχείων σε μέσα πληρωμής χρεών.
Οι συμφωνίες περιέχουν καταχρηστικούς όρους,
όπως: «προβλέψεις, οι οποίες είναι εν μέρει ή εξ ολο-
κλήρου άκυρες, παράνομες ή ανεπίδεκτες εκτέλε-
σης θα ερμηνεύονται και, συνεπώς, θα υλοποιούνται
σύμφωνα με το πνεύμα και τον σκοπό της παρούσας
Συμφωνίας και τους συγκεκριμένους όρους της συμ-
φωνίας διευκόλυνσης»,36 και άλλους, όπως αναλύεται
περαιτέρω στο Έβδομο Κεφάλαιο.
Όλες οι συμφωνίες ήταν προσαρμοσμένες στα
Μνημόνια Συνεννόησης που είχαν ολέθριες
επιπτώσεις.
Το αποτέλεσμα ήταν μια τερά-
στια καταστροφή για την Ελλά-
δα και τον πληθυσμό της. Ίσως
να μην αποτελεί έκπληξη
το γεγονός ότι η συμφω-
νία επέβαλε την εται-
ρεία Cleary, Gottlieb
Steen & Hamilton37
ως ιδιωτικό νομικό
σύμβουλο του ελλη-
νικού δημοσίου.38 Η
εταιρεία αυτή είναι
περιβόητη στη Λα-
τινική Αμερική για
τη παροχή συμβου-
λών σχετικά με τη μετατροπή του επονείδιστου και
ληξιπρόθεσμου εξωτερικού χρέους σε νέα ομόλογα
σύμφωνα με το «Σχέδιο Μπρέιντι», οδηγώντας πολ-
λές χώρες της Λατινικής Αμερικής στην καταστροφή,
όπως αποδείχτηκε από τον Επίσημο Λογιστικό Έλεγχο
του Χρέους στον Ισημερινό39 και την Κοινοβουλευτική
Επιτροπή Έρευνας στη Βραζιλία.40
Αυτά τα αρχικά ευρήματα της Επιτροπής καταδει-
κνύουν πόσο σημαντικό είναι να συνεχισθεί η έρευνα
και η διαδικασία ελέγχου του χρέους.
1. European Commission, 2010. Extraordinary Council
meeting Economic and Financial Affairs Brussels, 9/10 May
2010. http://goo.gl/BSggqk
2. European Commission, 2010. Statement by the Heads
of State or Government of the European Union. http://goo.
gl/QeiwVu
3. Σύμβαση μεταξύ των Πιστωτών και Σύμβαση Δανειακής
Διευκόλυνσης.
4. Σύμβαση Δανειακής Διευκόλυνσης, Παράρτημα 6 - Εκ-
χώρηση Δικαιωμάτων και Προσάρτημα της Εκχώρησης Δικαι-
ωμάτων και άρθρο 13.
5. Σύμβαση μεταξύ των Πιστωτών, Προοίμιο (7) και άρθρο
3, καθώς και Σύμβαση Δανειακής Διευκόλυνσης άρθρο 7 (3).
6. Σύμβαση μεταξύ των Πιστωτών, άρθρο 6 (2).
7. Τράπεζα της Ελλάδος, Στατιστικά Στοιχεία για το Εξω-
τερικό Χρέος.
8. Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας,
2012. Κύρια Σύμβαση Χρηματοδοτικής Διευκόλυνσης, όπως
τροποποιήθηκε με την Σύμβαση Τροποποίησης στις 12 Δε-
κεμβρίου 2012.
9. Το Μνημόνιο ΣΙΤ συνήφθη ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή
Επιτροπή, την Ελλάδα και την Τράπεζα της Ελλάδος την 1η
Μαρτίου 2012. Κύρια Σύμβαση Χρηματοδοτικής Διευκόλυν-
σης, Προοίμιο (5) και (6).
10. Κύρια Σύμβαση Χρηματοδοτικής Διευκόλυνσης, Προ-
οίμιο (1).
11. Κύρια Σύμβαση Χρηματοδοτικής Διευκόλυνσης, Προ-
οίμιο (2).
12. Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας , 2012 Ετή-
σια Έκθεση για το έτος 21/07/2010 έως 31/12/2011.
13. Χρηματιστήριο Λουξεμβούργου – EFSF FRN
19/04/2018 - EU000A1G0AL3. Μέθοδος εκκαθάρισης: Χρε-
όγραφα άμεσης επανεκχώρησης, https://goo.gl/h24j7H. Ο
κωδικός ISIN EU000A1G0AL3 είναι η πρώτη σειρά στην απει-
κόνιση (2012) της Ετήσιας Έκθεσης για το οικονομικό έτος από
21/07/2010 έως 31/12/2011 του ΤΧΣ. σελ. 31, 32.
14. Κύρια Σύμβαση Χρηματοδοτικής Διευκόλυνσης, άρθρο
1, «Ορισμοί» «Ημερομηνία εκταμίευσης» και άρθρο 7 παρ. 8α
και 8ii.
15. Δανειακή Διευκόλυνση: Ειδικοί Όροι Διευκόλυνσης,
Παράρτημα 2 – «Γνωστοποίηση Αποδοχής» για να χρησιμο-
ποιηθεί για τη χρηματοδότηση της ανακεφαλαιοποίησης των
χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.
16. Κύρια Σύμβαση Χρηματοδοτικής Διευκόλυνσης, άρθρο
1, «Ορισμοί» «Μέσων Ελληνικών Τραπεζών» και άρθρο 5 (5).
17. Κύρια Σύμβαση Χρηματοδοτικής Διευκόλυνσης άρθρο
5 (1) (e) και άρθρο 5 (4) και (6).
18. Κύρια Σύμβαση Χρηματοδοτικής Διευκόλυνσης άρθρο
5 (2) (g) και Διευκόλυνση ΣΙΤ Διαχείρισης Υποχρεώσεων, άρ-
θρο 2 (2) και άρθρο 1, «Ορισμοί» «Πρόσκληση».
19. Δανειακή Διευκόλυνση: Ειδικοί Όροι Διευκόλυνσης, άρ-
θρο 1 (b). Μέσα χρηματοδότησης που εκφράζονται σε νόμισμα
άλλο εκτός του ευρώ, αντισταθμίσεις κινδύνου, προχρηματο-
δότηση. Όλα τα πρόσθετα έξοδα και οι ζημίες αντιστάθμισης
νομίσματος θα πληρωθούν από την Ελλάδα. Διευκόλυνση ΣΙΤ
Διαχείρισης Υποχρεώσεων, άρθρο 3 (4) και (5).
20. Σύμβαση Συγχρηματοδότησης, Προοίμιο (A) and άρ-
40
θρο 1 – «Ορισμοί και ερμηνείες Ομολόγων».Τα ομόλογα αυτά
εκδίδονται σε άυλη μορφή και ως λογιστική εγγραφή. Έχουν
πολλούς περιορισμούς, επειδή εκδίδονται άμεσα για έναν συ-
γκεκριμένο σκοπό και δεν προσφέρονται στην αγορά, όπως
ορίζουν οι κανόνες της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς. Εκδίδο-
νται σύμφωνα με έναν κανόνα εξαίρεσης που προορίζεται για
ιδιώτες εκδότες και όχι για κράτη.
21. Κύρια Σύμβαση Χρηματοδοτικής Διευκόλυνσης, άρθρο 1.
«Ορισμοί» «Νέα Ελληνικά Ομόλογα» και Προοίμιο (6).
22. Διευκόλυνση ΣΙΤ Διαχείρισης Υποχρεώσεων, άρθρο 3
(6) (a), (b) και (c).
23. Κύρια Σύμβαση Χρηματοδοτικής Διευκόλυνσης, Προ-
οίμιο (6).
24. Δανειακή Διευκόλυνση: Ειδικοί Όροι Διευκόλυνσης,
άρθρο 1 (b).
25. Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας,
2015.
26. Σύμβαση Διευκόλυνσης Πιστωτικής Ενίσχυσης ΕΚΤ.
27. Δανειακή Διευκόλυνση: Ειδικοί Όροι Διευκόλυνσης,
άρθρο 4 (3) (ii) και Κύρια Σύμβαση Χρηματοδοτικής Διευκό-
λυνσης, Προοίμιο (5) (ii).
28. Κύρια Σύμβαση Χρηματοδοτικής Διευκόλυνσης, Προ-
οίμιο (5) (ii).
29. Δανειακή Διευκόλυνση: Ειδικοί Όροι Διευκόλυνσης,
άρθρο 4 (3) και (4) και Προοίμιο (5) (ii).
30. Δανειακή Διευκόλυνση: Ειδικοί Όροι Διευκόλυνσης,
άρθρο 1 (b) “DBB Installment”.
31. Δανειακή Διευκόλυνση: Ειδικοί Όροι Διευκόλυνσης,
άρθρο 6 (2) (a) και (iii).
32. Δανειακή Διευκόλυνση: Ειδικοί Όροι Διευκόλυνσης,
άρθρο 5 (ii) C.
33. Κύρια Σύμβαση Χρηματοδοτικής Διευκόλυνσης, άρθρο
1 – Ορισμοί – «Ομόλογα Τιτλοποίησης».
34. Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δη-
μοσίου, ΤΑΙΠΕΔ- δημιουργήθηκε σύμφωνα με το Μνημόνιο
προκειμένου να επιτραπεί η επιτάχυνση της διεργασίας των
ιδιωτικοποιήσεων στην Ελλάδα. Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δη-
μοσιονομικής Στρατηγικής σελ. 44.
35. Δανειακή Διευκόλυνση: Ειδικοί Όροι Διευκόλυνσης,
άρθρο 7 (iv) and (v).
36. Κύρια Σύμβαση Χρηματοδοτικής Διευκόλυνσης, άρθρο
14 (1).
37. Olmos A, Los assessores del fraude de la Deuda,
Cleary, Gottlieb, Steen and Hamilton. http://goo.gl/2VBalv
38. Δανειακή Διευκόλυνση: Ειδικοί Όροι Διευκόλυνσης,
άρθρο 4 (2).
39. Internal Auditing Commission for Public Credit of
Ecuador, 2007. Final Report of the Integral Auditing of the
Ecuadorian Debt http://goo.gl/AymXZL
40. Fatorelli, M.L., 2013. Citizen Public Debt Audit –
Experiences and methods. CADTM. http://goo.gl/uy4ouB
41
Το αποτέλεσμα των Μνημονίων ήταν μια βα-
θιά οικονομική ύφεση και η δραματική κοι-
νωνική οπισθοδρόμηση. Η πραγματικότητα
δεν επιβεβαίωσε τις οικονομικές προβλέ-
ψεις που είχε κάνει το ΔΝΤ το 2010. Αντί για σχετι-
κή στασιμότητα (-1,5%), στο διάστημα 2009-2014 το
ΑΕΠ μειώθηκε κατά 22%.
? Τα λεγόμενα «προγράμματα διάσωσης» βασίζο-
νταν σε ολοφάνερα εσφαλμένες παραδοχές και η μη
βιωσιμότητά τους ήταν προβλέψιμη. Ωστόσο, οι βα-
σικοί τους στόχοι συνίσταντο στη διάσωση των τρα-
πεζών και των πιστωτών του ιδιωτικού τομέα, καθώς
και στην αναγκαστική επιβολή νεοφιλελεύθερων με-
ταρρυθμίσεων στην Ελλάδα.
? Οι αυστηροί όροι (αιρεσιμότητες) του προγράμ-
ματος υπήρξαν αντιπαραγωγικοί, όσον αφορά τους
δηλωμένους στόχους βιωσιμότητας του χρέους και,
ταυτόχρονα, επέφεραν δραματικές αλλαγές στην κοι-
νωνία. Η οικονομική επίδοση επιδεινώθηκε, η αντα-
γωνιστικότητα δεν αποκαταστάθηκε και ο λόγος χρέ-
ους/ΑΕΠ αυξήθηκε.
? Οι τρέχουσες προβλέψεις του ΔΝΤ και της Ευ-
ρωπαϊκής Επιτροπής εξακολουθούν να βασίζονται
στις ίδιες μη ρεαλιστικές παραδοχές. Αυτές οι παρα-
δοχές εμποδίζουν σε μεγάλο βαθμό τη μελλοντική
ανάπτυξη της χώρας και, ειδικότερα, την ικανότητά
της να πετύχει μια αναπτυξιακή και οικολογική μετά-
βαση.
? Αυτές οι αρνητικές επιπτώσεις (στο ΑΕΠ, στις
επενδύσεις, στην παραγωγικότητα της εργασίας,
στον δείκτη Παραγόμενο Προϊόν/Κεφάλαιο και στην
απασχόληση) συνιστούν ριζική μεταβολή των οικονο-
μικών συνθηκών. Η οικολογικά και κοινωνικά βιώσιμη
οικονομική ανάπτυξη είναι ασύμβατη με τις υφιστά-
μενες πολιτικές λιτότητας. Για τον λόγο αυτό, το ελ-
ληνικό δημόσιο χρέος μπορεί να θεωρηθεί, επί του
παρόντος, ως ολοσχερώς μη βιώσιμο.
Η Ελλάδα έχει προβεί στις λεγόμενες διαρθρωτι-
κές μεταρρυθμίσεις σύμφωνα με τα Μνημόνια, όπως
για παράδειγμα στις αγορές εργασίας και προϊόντων,
στις συντάξεις και στην υγεία. Όπως επισημαίνει ο
ΟΟΣΑ: «Από το 2009-10, η Ελλάδα έχει το υψηλότε-
ρο ποσοστό προσαρμοστικότητας στις διαρθρωτικές
μεταρρυθμίσεις μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ».1
Στην αξιολόγηση του Ιουνίου του 2013, το ΔΝΤ
συγχαίρει την Ελλάδα για τη μεταρρύθμιση του συ-
νταξιοδοτικού συστήματος, ως «ένα από τα κύρια
επιτεύγματα του προγράμματος».2
Αποτέλεσμα των
πολιτικών αυτών ήταν μια βαθιά οικονομική ύφεση
και η δραματική κοινωνική οπισθοδρόμηση, όπως
τεκμηριώνεται περαιτέρω στο Έκτο Κεφάλαιο.
1. Όταν ο οικονομικός δογματισμός
συναντά την πολιτική βούληση
Τον Μάιο του 2010, η έκθεση του ΔΝΤ σχετικά με
το αίτημα για Διακανονισμό Χρηματοδότησης Άμε-
σης Ετοιμότητας (SBA)3
περιλάμβανε προβλέψεις που
συνδέονταν με το πρόγραμμα δημοσιονομικής εξυγί-
ανσης. Το ΑΕΠ προβλεπόταν να μειωθεί μόνο κατά
1,5%, στο διάστημα μεταξύ 2009 και 2014 (αναλυτι-
κά, -4,0% το 2010, -2,6% το 2011, +1,1% το 2012 και
από +2,1% το 2013 και το 2014). Στην πραγματικότητα,
ΣΥΝΟΨΗ